Entropa: ironische zelfreflectie

Een koning die stevig op zijn troon zit, kan wel lachen om een dwaze hofnar. Een overheid die weet dat zij het mandaat van haar onderdanen heeft, blijft stoïcijns doorregeren en verdraagt daarbij bijtende satire en splijtende kritiek.

De Tsjechen hebben onlangs het halfjaarlijks wisselende EU-voorzitterschap van Frankrijk overgenomen. President Nicolas Sarkozy heeft in zijn voorzittersperiode de ene na de andere crisis proberen te bezweren (denk aan het conflict tussen Rusland en Georgië en de financiële rampspoed van de laatste maanden). Het lijkt erop dat het Franse haantje met pijn in zijn hart afstand heeft gedaan van zijn tijdelijke Europese hoofdrol. Maar de succesvolle en hardwerkende Sarkozy kraait nog wel even triomfantelijk door in het Europese kippenhok en ver daarbuiten, denk ik.

Sarkozy’s Tsjechische collega Vaclav Klaus staat als Euroscepticus bekend en zal naar men verwacht een geheel andere invulling geven aan het EU-presidium. Dat begint al lekker met een cadeautje dat zijn land de leden van de EU aangeboden heeft: een kunstwerk dat in de hal van een EU-gebouw is opgehangen en dat uit het creatieve brein van beeldend kunstenaar David Cerny is ontsproten. Het lijkt erop dat deze artiest dit een buitenkans vond om een aantal Europese landen eens even lekker te kakken te zetten. Zo heeft hij Bulgarijë afgebeeld als een serie hurktoiletten (de fameuze hang met je kont boven de grond-bakken die wij vooral uit het land van Sarkozy kennen). Roemenië is in zijn artistieke weergave een groot Dracula-pretpark. Italië is een voetbalveld waar de spelers aan hun gerief komen met behulp van voetballen. Letterlijk. Het Nederland van David Cerny maakt ook internationaal indruk als een volledig overstroomd landje waar alleen nog wat priemende minaretten boven de waterspiegel uitsteken. Emerging Mosques, zullen we maar zeggen, en een impressie die vooral bijval zal krijgen van Geert Wilders en zijn geestverwanten. Leuk en smaakvol? Ach, daarover kun je van mening verschillen. Gedurfd en spraakmakend is het in ieder geval wel, en veel mensen zullen er toch ook wel de humor van inzien. Bovendien heeft David Cerny met dit controversiële werk zichzelf in één klap op de internationale kaart gezet en ik denk dat hij als artistiek ondernemer hiermee de aandacht krijgt die hij bewust gezocht heeft.

Tsjechië heeft, na de commotie die inmiddels is ontstaan, excuses aangeboden voor alle gekwetste nationale gevoelens. Die verontschuldigingen gelden ook het feit dat David Cerny het kunstwerk samen met twee compagnons gemaakt heeft, en niet – zoals de opdracht was – met inbreng van 27 kunstenaars uit Europa…

Op zijn website geeft de Tsjechische kunstenaar een uitgebreide toelichting bij zijn Entropa-kunstwerk waar ik onderstaand gedeelte uit geplukt heb. Hij weet zijn stunt aardig te verkopen – en dat is op zich ook al een hele kunst:

Grotesque hyperbole and mystification belongs among the trademarks of Czech culture and creating false identities is one of the strategies of contemporary art. The images of individual parts of Entropa use artistic techniques often characterised by provocation. The piece thus also lampoons the socially activist art that balances on the verge between would-be controversial attacks on national character and undisturbing decoration of an official space. We believe that the environment of Brussels is capable of ironic self-reflection, we believe in the sense of humour of European nations and their representatives.

Zie hier meer beelden van de Entropa installatie.

About these ads