Gedachten van bedachtzaamheid

Medeblogger Boele Ytsma heeft een mooi initiatief genomen: een community voor zoekende gelovigen! Inmiddels zijn er bijna 100 leden (als je snel bent kun je nummer 100 worden en GRATIS het boek van Boele ontvangen!) Ook ik heb me in het begin aarzelend voor deze community aangemeld. Waarom aarzelend? Omdat dit past bij zoekende gelovigen

Je ergens voor aanmelden is één ding. Maar ik aarzelde omdat het in praktijk moeilijk blijkt om overal aan mee te blijven doen. Ik heb een druk leven en doe van alles en nog wat. Maar vandaag heb ik  een vrije dag en ik was bovendien vroeg wakker. Een mooie gelegenheid om eens een tekst te schrijven die ik zojuist als blogje op de community site van Zoekend Geloven heb geplaatst. Dit is de directe link – maar de tekst staat ook in z’n geheel hieronder.

Dag mede-zoekers / mede-gelovigen!

Er is denk ik niemand die 100% alles zeker weet en hopelijk is er evenmin iemand die voor 100% aan alles twijfelt. We zijn allemaal een mix van standvastigheid en wankelmoedigheid, van hoop en vrees. Dat heeft natuurlijk alles te maken met onze menselijke beperkingen. We kunnen ons wel heel zeker voordoen, maar vroeg of laat gebeurt er iets in ons leven wat ons uit evenwicht brengt, op de knieën dwingt of woedend / wanhopig naar de hemel doet schreeuwen.

Ik vind het een hele verademing dat mensen op deze plek eerlijk durven te praten over hun vragen en twijfels. Op z’n minst geeft dat herkenning bij mensen die met dezelfde onderwerpen rondlopen.

Je kunt je helemaal richten op de dingen die je ernstig betwijfelt, maar dat lijkt me iets om uiteindelijk nogal wanhopig van te worden. Misschien kan iemand een deel van je twijfel wegnemen, hopelijk gaat er een luikje van de hemel open en zie je plotseling het licht, maar helaas zul je – met velen – moeten constateren dat sommige lastige vragen voor eenvoudige aardbewoners gewoon onmogelijk te beantwoorden zijn.

Dat levert hier voor mij de eerste ‘ervaring’ op die ik aan jullie wil doorgeven: Laat in je hoofd en hart altijd voldoende ruimte over voor gezonde vragen en twijfel.

Graag wil ik in dit weldenkende gezelschap nog wat gedachten doorgeven die te maken hebben met hoe ik als zoekende gelovige met mijn onbeantwoorde vragen omga. Eerst moet ik wat bekennen: ik heb de nare eigenschap dat ik alles wil snappen en over van alles en nog wat een onderbouwde mening wil hebben. Als iemand iets vertelt, dan wil ik dat wel graag geloven, maar in mijn hoofd klinkt toch vaak de vraag: ‘Is dat wel zo?’ of ‘Waarom vind je dat?’ In praktijk geef ik vrijwel iedereen het voordeel van mijn twijfel, je zou ook niet als een achterdochtige door het leven kunnen gaan zonder een heel vervelend mens te worden.

Dat is dus ervaring 2 die ik wil doorgeven: Ga er in principe vanuit dat mensen oprecht zijn en het goed bedoelen. Ze kunnen het mis hebben, maar de kans is groot dat je een ander gewoon verkeerd begrijpt en sluit nooit uit dat je het zelf mis hebt.

Geloven heeft – als je het mij vraagt – heel veel te maken met capituleren (jezelf overgeven). En dat is heel erg moeilijk omdat dit tegen ons gevoel van eigenwaarde indruist. Ik denk dat ieder mens graag ongeschonden overeind blijft, in zichzelf wil blijven geloven, onafhankelijk wil zijn. Maar vroeg of laat kom je in je leven op een breekpunt. Je lichaam blijkt minder sterk en weerbaar dan je dacht. Je geest is niet zo onafhankelijk als je zou wensen. Je ziel blijkt ook bezeerd te kunnen worden. Je bent ‘maar’ een kwetsbaar mens.

Capituleren lijkt een zwaktebod (en daarom stellen we de beslissing om de handdoek in de ring te gooien het liefst zo lang mogelijk uit), maar het kan ook een bevrijdende ervaring zijn. Ik bedoel het zo: je loopt zo lang mogelijk door met je zieke lichaam totdat je naar goed advies luistert en toch maar naar de dokter gaat. Of: je kwelt jezelf met vragen die menselijk gesproken nooit helemaal bevredigend op te lossen zijn en je komt uiteindelijk tot het inzicht dat jij niet op alle vragen het juiste antwoord hoeft te hebben. Eerlijk geloven is – zoals ik het zie – ook leven met open vragen!

Dat brengt mij bij ervaring 3: Accepteer dat je als beperkt mens niet alles weet en niet elk probleem zelf kunt oplossen. Als je in God gelooft (en dat doe ik) dat is het een geruststellende gedachte dat bij Hem alles wel bekend is. Ik hoop dan ook dat ik in de eeuwigheid antwoorden op moeilijke vragen zal krijgen, maar eerlijk gezegd verwacht ik dat veel van mijn huidige vragen dan niet langer relevant zullen zijn. Ik verwacht dat ik dan samen met mijn medegelovigen het complete plaatje zal zien en een eeuwigheid nodig zal hebben om de ondoorgrondelijke wijsheid van God te prijzen.

Dit is een bijbeltekst die ik graag in gedachten roep als ik mezelf weer eens aan het kwellen ben met vragen die ik domweg niet goed kan beantwoorden omdat ze te complex zijn / mijn verstand te boven gaan: “Want krachtens de genade, die mij geschonken is, zeg ik een ieder onder u: koestert geen gedachten, hoger dan u voegen, maar gedachten tot bedachtzaamheid, naar de mate van het geloof, dat God elkeen in het bijzonder heeft toebedeeld.” Romeinen 12:3 (ik citeer de NBG-vertaling omdat ik daar vertrouwd mee ben en omdat deze tekst me in deze bewoordingen steeds blijft aanspreken).

Er is dus sprake van ‘een mate van geloof’ en dit heeft te maken met iets dat je geschonken wordt, of door God wordt toebedeeld. Als je een groot geloof ontvangen hebt, dan is dat dus niet iets om buitengewoon trots op te zijn, want je hebt dat ook maar gekregen. Als je behept bent met een kleiner portie geloof (en dus wat meer scepsis) dan is er geen reden tot wanhoop, want God weet hoeveel geloof Hij jou gegeven heeft. Kennelijk is geloven ook een geschenk. Wees niet jaloers op de cadeaus van anderen, geniet van je eigen gaven. Misschien heb je wat minder geloof, maar wat meer liefde. Misschien ben je wel bijzonder trouw of zeer intelligent of heb je ongelofelijk veel geduld met andere mensen. Dat zijn volgens mij ook prachtige gaven van God.

Ik geloof dat de uitdrukking van Corrie ten Boom komt: het pruttelbakje. Als er geloofs- of levensvragen zijn die je (nog) niet kunt beantwoorden, gooi die dan eenvoudigweg in je pruttelbakje. Zo neem je er even afstand van en laat je je vragen bij wijze van spreken ‘in hun sop gaarkoken’. Misschien komt er een dag dat je die vragen uit je pruttelbakje kunt halen omdat je ineens een zinvol en bevredigend antwoord hebt gevonden of gekregen. Prachtig! Maar waarschijnlijk zijn er in de tussentijd dan weer andere vragen voor in de plaats gekomen… In ons menselijk bestaan raakt ons pruttelbakje nooit leeg en we hebben allemaal ons eigen pruttelbakje!

‘Koester geen gedachten hoger dan uw voegen’ is eigenlijk een vermaning (goed bedoeld advies, wijze raad) om geestelijk bescheiden te zijn. Het betekent volgens mij niet dat je over de moeilijkste vragen van het geloof / het leven niet zou mogen nadenken, maar het betekent dat je jezelf er niet mee moet blijven kwellen! Laten de levensvragen niet je levensvreugde wegnemen.

Dat brengt me tenslotte bij ervaring 4: Koester gedachten van bedachtzaamheid. Denk aan wijze, milde, oude mensen. Die zijn – als ze echt door het leven gelouterd zijn – op een punt gekomen dat ze heel goed kunnen relativeren. In zekere zin is het wenselijk om vroeg oud te zijn, maar daarmee bedoel ik: vroeg wijs. Misschien moet je nu al accepteren dat het leven eindig is. Misschien kun je nu al aanvaarden dat hier op aarde het goede niet altijd beloond wordt en het slechte niet altijd bestraft. Dit vind ik een mooie spreuk: ‘Life is unfair, but God is good’ (het leven is oneerlijk, maar God is goed). Daar houd ik me – met alle wankelmoedigheid – aan vast!

Gedachten van bedachtzaamheid. Dat lijkt wel een beetje dubbelop… Ik lees het zo: laat de gedachten eerst een tijd in je hoofd ‘pruttelen’ voordat je een ondoordachte, al te stellige mening geeft. En: ‘ik weet het niet’ is ook een goed antwoord.