Waarom The Passion wel diepgang heeft > Gastblog Erik Drenth

The Passion, dit jaar in Rotterdam, heeft veel tongen losgemaakt, en niet alleen in christelijke kring. Heel even was het passieverhaal hot. EO-directeur Arjan Lock zat aan tafel bij De Wereld Draait Door. RTL Boulevard reserveerde tien minuten zendtijd voor de moderne hervertelling van de laatste momenten van Jezus’ leven. Niet iedereen is positief over het initiatief van de EO, RKK, PKN en NBG. Uit protestantse en katholieke hoek zijn zeer kritische geluiden te horen.

Op één van die kritische geluiden ga ik meer dan graag in: The Passion zou geen diepgang hebben. Dit punt wordt door meerdere mensen opgevoerd op Twitter, Facebook, in kranten en op blogs. Ten onrechte. The Passion heeft wél diepgang. Echt waar.

Guernica

In 1937 schilderde Pablo Picasso Guernica. Een indrukwekkend schilderij. Niet omdat het zo mooi is, vind ik, maar vanwege het verhaal. Picasso vertelt op geheel eigen wijze hoe de bevolking van het dorpje Guernica door een fascistisch regime gebombardeerd wordt. Het gevolg laat zich raden: dood, verderf en ellende.

Picasso was een groot kunstenaar, die de ongekende vaardigheid had zijn eigen beeldtaal te vormen. De taal van de schilder was, naast uniek voor zijn persoon, ook kenmerkend voor de ontwikkeling van de kunst in het interbellum. Iedere tijd heeft z’n eigen taal, die ervoor zorgt dat de grote verhalen het doorvertellen waard blijven. Guernica staat niet alleen voor de ellende in die tijd, op die plaats, maar ook voor de verschrikkingen van oorlog in het algemeen.

Taal

De kruisdood van Jezus is talloze malen doorverteld. In Bijbelverhalen, in buiten-Bijbelse evangeliën, op schilderijen, in films, maar ook in rituelen, zoals het avondmaal. We zijn eraan gewend geraakt de diepgang die in het verhaal zit te associëren met de taal waarin die verteld wordt.

Die koppeling tussen verhaal en taal heet traditie. Prima, en goed, maar je moet beide wel los van elkaar leren zien. De diepgang zit in het verhaal, niet in de taal waarin die verteld wordt. Het passieverhaal heeft diepgang, omdat het op paradoxale wijze de verbinding tussen God en mensen legt. Gods perfecte zoon moet sterven. Bijbelschrijvers geven een theologisch antwoord op het waarom: Jezus stierf voor de zonden der wereld. De diepgang zit ‘m daar: uiteindelijk gaat het verhaal over ons.

Oud verhaal

Je voelt wel aan waar ik naartoe wil: The Passion is een oud verhaal, verteld in de taal van onze tijd. Dat gaat niet ten koste van de diepgang van het verhaal. Pop-songs zijn de woorden van onze tijd. Ze vertellen over het leven: liefde, lijden, vreugde en verdriet. Mensen luisteren ernaar, omdat deze liederen de verbinding met je eigen leven leggen. Je herkent de hopeloze liefde en droomt weg, over je eigen leven. Deze liedjes zijn de taal van het leven.

Het idee om in de taal van het leven het eeuwenoude passieverhaal te vertellen durf ik gerust tamelijk geniaal te noemen. Door bekende liederen uit hun gebruikelijke context te halen, en te verbinden met het passieverhaal, kan deze geschiedenis weer verteld worden met woorden van betekenis, woorden die de verbinding tussen het leven van ieder mens en het lijden van Christus leggen.

Oog zit scheef

Zo pakken de makers van The Passion precies de juiste toon: Een oud verhaal in popsongs. Die paradox is precies de paradox die ook in het lijdensverhaal zit: het gaat om Jezus, maar tegelijkertijd ook over de lezer. Wie de diepgang van dit project mist, is als de kijker die langs Guernica van Picasso loopt, en smalend vaststelt dat het oog van die stier aan de linkerkant scheef op z’n kop zit. Door te focussen op de taal, mis je het verhaal, en zie je over het hoofd hoe een oude geschiedenis, verteld met nieuwe woorden, dieper binnen kan komen dan de sleets geworden woorden die je al kende.

About these ads

2 gedachten over “Waarom The Passion wel diepgang heeft > Gastblog Erik Drenth

  1. Godisindestilte

    De bedoeling snap ik, daar reageert volgens mij ook niemand op.
    De poging waardeer ik ook, al heb ik zelf helemaal niets met het Nederlandstalige smartlappengenre.
    Het gaat juist over de diepgang, de essentie, de crux van het lijden van Jezus, de komst en de dood van God zelf. De vraag is of de ‘vertalers’ die wel goed hebben begrepen, of die wel goed uit de verf komt, of die boodschap binnenkomt bij degenen die naar de ‘show’ (=buitenkant) gekeken hebben.
    Maar, wellicht is een nog dieper liggende vraag of alle christenen in Nederland het daar zelf wel over eens zijn. Ik ben bang van niet. En dat is misschien nog wel veel ernstiger.

  2. Vera_van_Haarlem

    Dat is natuurlijk een hele spannende vraag van Anton: is het mogelijk met welke vertelling/hertelling/vertaling dan ook de essentie, de crux van het lijden van Jezus te vertellen op een manier die binnenkomt bij mensen? Snap ik zelf ten volle de impact van de opstanding van Jezus? Ik merk dat er naar mate de tijd verstrijkt steeds meer verdieping in mijn geloof ontstaat. Ik durf te zeggen dat ik het niet ten volle begrijp. Het is te groot voor mij om te bevatten.
    Ik denk dat het ten diepste alleen God zelf is die ons kan laten zeggen ‘Jezus is Heer’. Hij wil ons met onze pogingen om mensen daarover te vertellen daarvoor gebruiken. Soms zie ik dat zoals ik mijn kinderen laat ‘meehelpen’ in het huishouden. Het is goed dat ze het leren, maar het resultaat is minder dan wanneer ik het zelf zou doen ;0).

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s