Foto’s maken – ook als het buiten suf en saai is

Ik ga graag af en toe naar buiten om de benen te strekken en een frisse neus te halen. De laatste jaren gaat er steevast een camera mee in de tas, want het is leuk om niet alleen indrukken in je hoofd te bewaren. Vooral op zondagmiddag wil ik graag even lekker naar buiten. Uitwaaien aan het strand, slenteren over een pier terwijl het waait, wandelen over een lange dijk tussen de schapenkeutels of dwars door de polder over de fietspaden. Gelukkig is er in mijn leefomgeving genoeg variatie te vinden. Het maakt wel verschil of het mooi, helder weer is. Soms is het zo nat, somber en druilerig dat het lastig is om mooie foto’s te maken. Maar toch… ik blijf het proberen.
Bovenstaande foto maakte ik onlangs op een druilerige zondagmiddag. Het regende en het viel niet mee om de lens een beetje droog te houden. Ik vind dat het wel een aardig plaatje is geworden.

God Save Obama

Gisteravond heb ik flarden van het “lang leve de nieuwe president Barack Obama” -concert opgevangen. Ik hoorde op een bepaald moment ook God Save the Queen voorbijkomen. Vreemd… De commentaarstem wist te melden dat dit, naast het Engelse volkslied, ook een oude Amerikaanse hymne is. Ik heb geen uitgebreid onderzoek gedaan, maar Wikipedia meldt vooral het gebruik van God Save the Queen (King) in Britse kolonieën. Amerika heeft zich door een revolutie als republiek losgemaakt van het Britse koninkrijk, dus het is op z’n minst opmerkelijk dat deze hymne daar niet voorgoed in de ban is gedaan!

Kappen met de kerk?

Johan ter Beek vroeg me in de comments al hoe het symposium ‘de missionaire kerk’ in Utrecht was, dus laat ik niet aarzelen en jullie gelijk maar even bijpraten!
De PKN is als grote volkskerk landelijk gezien gefuseerd, maar op plaatselijk niveau moet er vaak nog hard gewerkt worden aan de eenheid in verscheidenheid. Juist in een kerk die stijf staat van de tradities (niet onaardig bedoeld) zal het niet meevallen om soepel te reageren op alle kansen en bedreigingen.

Het visiedocument Leren leven van de verwondering is de moeite van het lezen waard voor wie wil weten in welke richting het protestantse moederschip koerst en waar de discussies binnen de PKN over gaan. Een van de partijen die nadrukkelijk van zich laat horen is het Evangelisch Werkverband, een vernieuwingsbeweging binnen de PKN die de missionaire roeping van de kerk centraal stelt. In opdracht van deze beweging heeft CHE-student Jaap Jan Krikken zijn afstudeerproject over ‘missionair gemeente-zijn’ uitgevoerd. Uit dit onderzoek zijn een tiental kerkelijke gemeenten naar voren gekomen die door hem als ‘meest verrassende missionaire gemeenten’ zijn aangemerkt. Ik heb de presentaties van drie van die kerken (uit Gouda, Rotterdam en Ermelo) ‘s middags meegemaakt en zal hier nog afzonderlijk op terugkomen. Ook hoop ik nog aandacht te besteden aan de uitgaven Als de moederkerk zwanger wordt van ds. Hans Eschbach en ‘Groeikansen’ van ds. Leo van der Eijk (sorry, nog geen link naar uitgever IBB mogelijk – het boekje is pas verschenen).

De PKN heeft landelijk gezien te maken met grootschalige kerkverlating en met een afnemende betrokkenheid van gemeenteleden. Volgens het CPB zal in 2020 72% van de Nederlanders onkerkelijk zijn. Slechts 4% van de populatie zal zich tot de PKN rekenen en 7% zal tot de overige kerkgenootschappen behoren*. Als de PKN het tij nog wil keren, dan zal er niet te lang geaarzeld moeten worden met het nemen van maatregelen. 

Jaap Jan Krikken bespreekt twee mogelijke strategieën voor de kerk om uit de impasse te geraken. De eerste mogelijkheid duidt hij aan als ‘kerkelijke kustvaart’. De kerk zou zich actief moeten uitstrekken naar de mensen die ‘een zekere band met de kerk hebben of hebben gehad’. Dit lijkt me een voor de hand liggende strategie. Mensen die wegblijven hoeven niet voor goed af te haken, soms zijn zij weer bij de kerk te betrekken, vooral als ze door de kerk weer benaderd worden en wanneer er oprecht naar hen geluisterd wordt. Dit houdt ook in dat de kerkmensen hun geheimtaal moeten opgeven en cultureel bepaalde barrieres moeten neerhalen. Men mag niet langer ‘vruchteloos vasthouden aan oude vormen’ en evenmin ‘vruchteloos meegaan met de tijdgeest’. De kerk moet nieuwe vormen vinden maar haar authentieke en onderscheidende boodschap behouden.

De tweede mogelijkheid verwijst naar het EWV-initiatief ‘Protestantse Pioniers Plekken’. Hierbij gaat het om de oprichting van een dochtergemeente vanuit de moedergemeente. Dit kan een revitaliserend effect hebben op de moedergemeente (al moet je niet uitsluiten dat de dochter de moeder overleeft…), maar het opent in ieder geval deuren voor mensen die zich in een traditionele kerk niet thuisvoelen. “Wanneer de dochtergemeente op haar manier de kerk kan vormgeven, op een manier die aansluit bij de hedendaagse Nederlandse cultuur, wordt de actieradius geweldig vergroot. Naast de bestaande vorm van kerk-zijn ontwikkelen zich hele nieuwe vormen.”

Het deed me goed om in de samenvatting van het onderzoek te lezen dat Jaap Jan Krikken naar het boek Aansluiting of kortsluiting van Michael Moynagh verwijst. Dat boek heb ik een aantal jaren geleden uitgegeven, maar zonder veel succes. Inmiddels hebben we het boek opgeruimd, maar je kunt het hier bijvoorbeeld nog voor een prikkie kopen. Je kunt ook op zoek gaan naar de Engelse editie: Changing World, Changing Church. Moynagh beschrijft waar de kortsluiting tussen kerk en seculiere samenleving optreedt, maar ook hoe de aansluiting hersteld kan worden. Niet vanuit de ‘kom bij ons’ gedachte, maar door de bereidheid om mensen op te zoeken daar waar zij zijn. Het ziet er naar uit dat de tijd nu rijp is voor meer boeken (vooral ook van eigen bodem!) over kerkvernieuwing en gemeentestichting. Ik doe m’n best om de buitenboordmotoren van de kerk (zo noem ik de missionaire werkers van de emerging church) te steunen door hun visies in boekvorm bekend te maken, maar wat zou het mooi zijn wanneer de haperende hoofdmotoren van het moederschip ook weer op volle toeren gaan draaien…

PS De foto van de teruggesnoeide en afgekapte boom maakte ik (met mijn mobieltje) toen ik van het Protestants Landelijk Dienstencentrum terugliep naar Utrecht CS. Moeten we maar helemaal kappen met de kerk of moet er radicaal gesnoeid worden zodat er ruimte komt voor frisgroene twijgjes? Ik ben benieuwd naar jullie meningen.

* Deze informatie heb ik overgenomen uit de samenvatting van het onderzoek van Jaap Jan Krikken. Ik weet niet hoe betrouwbaar de statistieken en prognoses zijn. Na wat gegoogel denk ik dat het ledental van de PKN inmiddels onder de 2 miljoen leden gezakt is, maar het is bovendien zeer de vraag hoe sterk de binding van deze leden met hun kerk is. Er is recent onderzoek gedaan door KASKI, maar de uitkomsten worden niet openbaar gemaakt. Als het waar is dat het ledental van de PKN elk jaar met zo’n 60 duizend mensen afneemt, dan moet de PKN zich grote zorgen maken voor de langere termijn. Is er iemand die een goede schatting kan maken van de getalsmatige verhoudingen op de kerkelijke kaart van Nederland? Daar ben ik wel benieuwd naar…

Bijbelse spiegels (2)

Nu kijken we nog in een wazige spiegel, maar straks staan we oog in oog. Nu is mijn kennen nog beperkt, maar straks zal ik volledig kennen, zoals ik zelf gekend ben. (1 Korintiërs 13:12)

Gisteren hebben we gelezen over de spiegels die de vrouwen van Israël wilden inleveren zodat er een bronzen wasbekken met onderstel gemaakt kon worden voor de tabernakel.

Een blik in de spiegel kan heel confronterend zijn. We zien onvolkomenheden en – wat anderen ook over ons zeggen – het valt niet mee om tevreden te zijn met ons spiegelbeeld.

Gods Woord is ook als een spiegel die ons laat zien hoe we werkelijk zijn. Misschien is het wel een spiegel die je liever ongebruikt laat liggen, omdat je die werkelijkheid niet onder ogen wilt komen.

De aangehaalde tekst uit 1 Korintiërs 13 laat zien dat niet alleen ons spiegelbeeld, maar ook onze kennis, onze waarneming en interpretatie van de werkelijkheid vertroebeld is. Misschien denken we wel dat we alles zuiver zien, maar ons inzicht is maar beperkt. En dat geldt ook voor onze zelfkennis! Een ‘wazige spiegel’ roept het beeld op van een beslagen of verweerd spiegelglas. Maar een andere bijbeltekst geeft ons wat meer inzicht in hetgeen hier bedoeld wordt: “…kun jij dan als hij de hemelkoepel uithameren, die zo hard is als een gegoten spiegel?“ (Job 37:18).

In de Oudheid had men nog niet de beschikking over glas, dus men kon zich alleen goed spiegelen in wateroppervlakten. De spiegels van de vrouwen van Israël waren gemaakt van gesmolten brons dat gegoten, gehamerd en gepolijst werd. Maar hoe vakbekwaam deze spiegels ook gemaakt waren, het getoonde spiegelbeeld was altijd een stuk donkerder dan de werkelijkheid. Met die achtergrondkennis begrijpen we ook beter wat met de ‘wazige spiegel’ uit Korintiërs 13 bedoeld wordt: een onvolkomen weergave en onvolledig begrip van de werkelijkheid.

In 2 Korintiërs 3:18 zit ook een spiegel verstopt. In de tekst van de NBV vinden wij hem niet terug, maar de Naardense Bijbel, die dichterbij de Griekse grondtekst blijft, toont hem ons wel: “En wij allen, die met onbedekt aanschijn de heerlijkheid des Heren weerspiegelen, worden naar datzelfde beeld van gedaante veranderd van heerlijkheid tot heerlijkheid, zoals dat is door de Heer die Geest is.”

God wil ons veranderen naar het volmaakte beeld van zijn Zoon (die een perfecte afspiegeling van zijn Vader is!) en dit doet Hij door zijn Geest. Zo komt de verandering tot stand die ons werkelijk ‘anders dan anders’ maakt. Niet qua uiterlijk – al zul je merken dat je steeds meer gaat stralen van blijdschap – maar van binnenuit.

In het eerste hoofdstuk van Jakobus vind je ook een spiegel waar je – zoals ik ook gedaan heb – eens (zelf)kritisch in kunt kijken:

Vergis u niet: alleen horen is niet genoeg, u moet wat u gehoord hebt ook doen. Want wie de boodschap hoort maar er niets mee doet, is net als iemand die het gezicht waarmee hij is geboren in de spiegel bekijkt: hij ziet zichzelf, maar zodra hij wegloopt is hij vergeten hoe hij eruitzag. Wie zich daarentegen spiegelt in de volmaakte wet die vrijheid brengt, en dat blijft doen, niet als iemand die hoort en vergeet, maar als iemand die ernaar handelt – hem valt geluk ten deel, juist om wat hij doet. Jakobus 1:22-25

Geschreven voor Preek door de week van de Meerkerk

Cees Dekker is niet bang voor de bang

Cees Dekker is niet zomaar iemand. Hij is universiteitshoogleraar aan de Technische Universiteit in Delft en heeft zich toegelegd op moleculaire biofysica. Ik heb al moeite om dat uit te spreken, laat staan dat ik kan doorgronden waar het in dit vakgebied precies over gaat.
Maar goed, ik ben klein en dapper en voor niemand bang. Als ik met grote vragen rondloop, stap ik eenvoudig op grote mensen af die wel weten waar ze het over hebben. Zo ook deze keer.
Cees Dekker mag in mijn ogen dan buitenaards intelligent zijn, hij is gewoon bereikbaar en aanspreekbaar en evenmin bang. Zelfs niet voor de big bang, zo is mij gebleken. Mijn vragen per e-mail werden vriendelijk beantwoord en ik kreeg toestemming om de antwoorden hier te delen.
Ik merkte namelijk dat mijn schrijfsel over Zwitserland, de oerknal en zwarte gaten een ongekend aantal bezoekers naar deze vierkante nanometer in blogosphere lokte. Misschien vormt dit blog zelf een zwart gat?
Leuk om hier te melden dat professor Cees Dekker een van mijn spitse vragen weigerde te beantwoorden, omdat ik hem zo ongelukkig geformuleerd had. Kijk, dat toont aan dat we met een exacte wetenschapper van doen hebben en niet met een vleesgeworden bewijs van de chaostheorie (ik spreek nu weer in alle bescheidenheid over mezelf).
Zet u schrap, want hier komen de korte vragen en dito antwoorden waarmee ik in het land van gravende googelaars en angstige altavistas weer hoge ogen hoop te gooien. Alleen om al die mensen hier gerust te stellen, vanzelfsprekend.

Geleerde professor Dekker – mag ik alstublieft Cees zeggen?
Natuurlijk dat laatste.

Cees, lig jij ook wakker van de Zwitserse big bang?
Nee.

Verwacht je dat er iets goeds voort zal komen uit dit wetenschappelijke experiment? Zo ja, wat dan?
Ja, nieuwe kennis over de elementaire deeltjes die ten grondslag liggen aan de materie.

Kun je met je volle verstand geloven in een Schepper die gezegd heeft: “Er zij licht!” en tegelijk van mening zijn dat er een oerknal geweest is?
Volstrekt ja.

Moeten gelovigen gaan protesteren tegen gevaarlijke wetenschap of kunnen ze beter natuurkunde gaan studeren?
Dat laatste.

[Foto van Wikipedia - zie hier voor copyright stuff.]