Pastoor Jan Berkhout: ‘Ik heb ontdekt dat in het lijden schoonheid kan schuilen’

Tien jaar geleden sprak ik voor een boek met pastoor Jan Berkhout. Volendam was in het hart getroffen door de verschrikkelijke brand in café het Hemeltje en heel Nederland was verdrietig en verbijsterd. Veel mensen zochten naar woorden van troost en ik leerde in die tijd een belangrijke les van de Volendamse pastoor. Op ons initiatief om een boekje aan te bieden waarin aan de hand van de Psalmen geholpen kon worden bij traumaverwerking (Als heel je wereld instort) reageerde Berkhout zeer positief. ‘Maar het is wel heel protestants om met woorden te komen’, zei hij er minzaam bij. ‘Wij katholieken reageren anders. We houden een stille tocht, branden een kaarsje, gaan naast iemand zitten.’ Ik heb die woorden in m’n oren geknoopt. En ik zag ook wat symbolen en beelden kunnen betekenen als er geen woorden meer te vinden zijn. Mijn broer Martin liet zijn hart en handen spreken en maakte een prachtig beeld voor de inwoners van Volendam: een meisje met een geschonden gezicht. Woorden zijn dan even niet meer nodig. En ik word er ook stil van als ik zie hoe het beeld van mijn broer exact past bij de woorden die ik hoorde en opschreef… Mijn broer had die woorden niet gehoord, maar kennelijk wel perfect aangevoeld.