Boos op alles en iedereen?

Het is te vroeg om nu al stellige dingen te zeggen over wat er gisteren in Apeldoorn gebeurd is tijdens Koninginnedag. We zullen moeten afwachten wat er uit alle onderzoeken voortkomt, maar ik heb mezelf de laatste uren afgevraagd hoe iemand tot zo’n verschrikkelijke daad kan komen en ik wil mijn gedachten hier even van me afschrijven. Neem me niet kwalijk dat ik dit doe – ieder mens heeft zo z’n eigen manieren om heftige indrukken te verwerken. Ik moet er over schrijven en ik heb altijd de drang om dingen te willen ‘begrijpen’ – ook als dat nog helemaal niet kan.

Opvallend genoeg kon je gisteren op twitter al naam, adres en telefoonnummer van de dader lezen. Ook waren er foto’s online die de gewone pers niet zullen halen. De nieuwe media zijn snel, maar laten zich kennelijk niet door enige journalistieke terughoudendheid afremmen. Datzelfde geldt natuurlijk voor particuliere blogs – inclusief dat van mij (al probeer ik wel genuanceerd en terughoudend te zijn). Heel veel mensen gingen klaarblijkelijk op zoek naar antwoorden – en dat doe je tegenwoordig al snel op internet. Zelf had ik het zoekwoord ‘Huissen’ ingetypt om te zien wat er over deze man bekend was. Sensatiezucht? Ik kan niet uitsluiten dat dit meespeelt, maar ik ben vooral gefascineerd door de vraag hoe iemand met z’n volle verstand (?) tot zo’n gewetenloze daad komt.

De man die met zijn zwarte Suzuki Swift een plotseling einde maakte aan het leven van een vijftal landgenoten en die anderen zonder enig menselijk gevoel bewust in levensgevaar bracht, moet wel – zo denk ik nu – gemotiveerd geweest zijn door blinde haat. Het lijkt er op dat het geen spontane actie was van iemand die plotseling een waas voor zijn ogen kreeg, maar een doelgerichte, bewust geplande, niets en niemand-ontziende aanslag. Verbijsterd vraag ik me af: Wie doet zoiets!?

Het zou gaan om een man die onlangs zijn baan is kwijtgeraakt en die nu ook zijn nieuwe huis moest verlaten omdat hij de huur niet langer kan opbrengen. Ook wordt er gezegd dat de dader een ‘keurige’ man is die een teruggetrokken leven leidde. Dat roept het beeld op van iemand die compleet is vastgelopen in zijn leven en die kennelijk niemand in zijn omgeving heeft gehad bij wie hij gehoor kon vinden / bij wie hij zijn frustraties kwijt kon. 

Er zijn talrijke mensen die hun baan verliezen, hun huis uit moeten en in een sociaal isolement terechtkomen. Gelukkig betekent dat nog niet dat al deze mensen in theorie kandidaten zijn om zo’n gewetenloze actie uit te denken en uit te voeren. Ik geloof dat mensen niet willoos reageren op hun omgeving, maar dat zij meestal bewuste keuzes maken om goed of kwaad te doen. Deze man vond het kennelijk nodig om in één spraakmakende actie te laten zien hoe boos hij op de hele wereld is. Hij koos er voor om onze samenleving in het hart te treffen en wist daarbij alle aandacht op zich gericht. Helaas is er niemand in staat geweest om hem van zijn plan af te houden.

In onze woede en verbijstering spreken we al gauw over een ‘idioot’, een ‘krankzinnige’ of een ‘malloot’. Het kan zijn dat al deze kwalificaties op de man van toepassing zijn, maar het vergt op z’n minst toch enig verstand om een dergelijke actie te bedenken en met een dergelijk effect uit te voeren. Ik ben geen deskundige, maar misschien zit er bij sommige, verder normaal functionerende mensen, toch een serieus steekje los. Mogelijk komt iemand pas tot zo’n daad wanneer hij een reeks persoonlijke tegenslagen en ‘vernederingen’ heeft moeten ondergaan, zodat er op het laatst iets ‘knapt’ in zijn hoofd. Uit deze actie spreekt haat en ongeremde woede op alles en iedereen. Deze man had het bewust gemunt op de leden van onze koninklijke familie (dat geeft al te denken – zijn actie krijgt hierdoor een zwaar symbolische lading) en het maakte hem kennelijk niets uit hoeveel totaal onschuldige mensen (waaronder kinderen) hij in zijn dodenrit zou meenemen. Nogmaals: wie doet zoiets?

Ik ben iemand die altijd probeert om de motieven van mensen te begrijpen. Misschien is dat in dergelijke gevallen helemaal niet mogelijk, omdat een gestoord persoon niet op een rationele manier tot zijn daden komt. Het is een angstwekkend idee dat dergelijke mensen als tijdbommen gewoon in ons midden leven. Hoe kun je signalen tijdig oppikken? Hoe voorkom je dat mensen zo vol haat komen te zitten dat zij tot dergelijk handelen in staat zijn? Ik weet het niet – en misschien zijn er wel geen antwoorden op deze vragen.

PS Karst Tates, de naam van de inmiddels overleden dader, wordt overal op internet genoemd – zelfs door de BBC. Je zult maar dezelfde achternaam hebben… Het heeft in ieder geval weinig zin om nu alleen zijn initialen te vermelden. De nieuwe media maken alles openbaar wat de traditionele pers nog verzwijgt of buiten beeld houdt…

5 gedachten over “Boos op alles en iedereen?

  1. Goed dat je er bij stilstaat. Je verhaal geeft aan dat er een taak ligt bij de kerk om mensen uit te nodigen tot gesprek. Maar hoe bereiken we die mensen?
    Misschien hebben wij als westerse kerk wel totaal gefaald. Weet men nog de weg ‘naar ons’ te vinden? Kerkzijn is verworden tot handhaving van de maatschappelijk status quo. Maar de maatschappij verandert toch wel en dat tegen onze wil in. Hebben wij nu nog zinvolle antwoorden? Is God er voor ons in de niet-status quo van mislukking en falen naar sociaal-maatschappelijke normen gemeten?

    1. Bedankt voor je reactie, Johannes Damascenus. Ik spreek meen ik niet specifiek over de kerk, maar over de samenleving als geheel. De kerk kan alert zijn op mensen die vereenzamen of door bepaalde situaties radicaliseren – maar dat geldt ook voor de moskee. We moeten op elkaar letten – in de goede zin van het woord. Ik vind eenzaamheid een enorm maatschappelijk probleem. ‘Succesvolle’ mensen redden zich wel, maar er zijn ook veel mensen die door pech, banenverlies, relatieproblemen of allerlei andere omstandigheden in een isolement geraken. We hebben ook te maken met een generatie mensen die van mening is dat zij ‘overal recht op hebben’. Als je iets niet krijgt, dan steel je het. Als je iets niet kunt vasthouden of veroveren, dan misgun je het een ander. Ik ben geen psycholoog, maar ik denk dat mensen die ‘zomaar’ dood en verderf zaaien (soms ook onder hun eigen familieleden) soms handelen vanuit een waanzinnig soort egoïsme: “ik niet gelukkig, dan jij ook ongelukkig”. Of men is – zoals ik in deze blogpost schrijf: ‘Boos op alles en iedereen’. En waar die bittere woede precies vandaan komt??
      We leven in een gekke wereld.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s