Kijk, water! Waarom zou ik niet gedoopt kunnen worden?

Ik doe mijn eigen stuntsGoede vraag. Niet van mij, maar van de eunuch uit Ethiopië (lees Handelingen 8). Deze vraag – maar dan in de vertaling van NBG ’51 – was voor mij de aanleiding me te laten dopen. Toen ik 17 was.

Ben ik een wederdoper? Een overdoper? Nee. Ik ben niet als kind gedoopt, dus ik ben nooit overgedoopt. Mijn ouders hebben ooit de keuze gemaakt de hervormde kerk te verlaten omdat zij grote moeite hadden met de vrijzinnigheid die daar destijds opkwam. Ik moest toen nog geboren worden.

Ik ben nu bijna 48 en ruim 30 jaar geleden gedoopt. Dat was mijn persoonlijke, bewuste keuze en geen mens had er op aangedrongen. Ik had er goed over nagedacht en had voldoende argumenten gevonden om me te laten dopen. Ik wilde graag een publiekelijk geloofsgetuigenis afleggen – vergelijk het met een trouwbelofte. Met mijn hele hart wilde ik Jezus volgen en Hem gehoorzamen. Juist omdat ik in een gelovig gezin ben opgegroeid en al als kind een bewuste keuze voor Christus had gemaakt, verlangde ik naar een moment waarop ik in de gemeenschap van gelovigen openlijk van mijn liefde voor Jezus kon getuigen. Ik had tal van redenen om me te laten dopen en las toen de simpele vraag van de eunuch uit Ethiopië: “Zie, daar is water; wat is ertegen, dat ik gedoopt word?” Ik kon geen tegenargument verzinnen en had daar ook totaal geen behoefte aan. Ik heb me laten dopen in gehoorzaamheid en met een oprecht, toegewijd hart.

Mijn doop is voor mij een kostbaar, onvergetelijk moment. Nooit ben ik tegelijkertijd zo blij en ontroerd geweest* Ik kon de tranenstroom niet binnenhouden. Nu weet ik dat het de blijdschap van de heilige Geest was die mij toen overviel, toen wist ik niet wat me overkwam. Natuurlijk viel er ook spanning van me af – ik was 17 en stond in een witte jurk druipend voor een volle zaal, daar is wel enige moed voor nodig. Maar het wegvallen van die spanning is geen verklaring voor de overweldigende vreugde die vanuit mijn hart naar buiten kwam en die ik met geen mogelijkheid kon tegenhouden. Als een bron van levend water die z’n weg vindt naar de buitenwereld! Ik kan het niet anders beschrijven.

Wat was mijn dooptekst? “De HERE is uw Bewaarder, de HERE is uw schaduw aan uw rechterhand.” (Psalm 121:8) Deze tekst heeft me op moeilijke momenten in mijn leven (geloof me, die zijn er geweest en er zullen er zeker nog meer komen) overeind gehouden. Wat een prachtige woorden, wat een zekerheid!

En dan nu de ‘doopkwestie’. Er is voor mij geen kwestie. Ik lees het Woord van God en zie dat daar staat: “Wat aarzel je dan nog? Sta op, laat je dopen en je zonden wegwassen, terwijl je zijn naam aanroept.” (Hand. 22:16 – Ananias spreekt hier tegen Saulus – later Paulus – die door een persoonlijke, bovennatuurlijke ontmoeting ontdekt had wie Jezus is). Eerder in Handelingen (hoofdstuk 9) staat deze gebeurtenis beschreven en deze tekstregel (vers 18) spreekt boekdelen: “Meteen was het alsof er schellen van Saulus’ ogen vielen; hij kon weer zien, stond op en liet zich dopen.” Overal zie je in de Bijbel hetzelfde patroon: mensen komen tot geloof en laten zich vrijwel direct dopen. Er is soms aarzeling, maar die wordt al gauw overwonnen. Zo ook in Handelingen 10:46,47: “De Joodse gelovigen die met Petrus waren meegekomen, zagen vol verbazing dat ook heidenen het geschenk van de heilige Geest ontvingen, want ze hoorden hen in klanktaal spreken en God prijzen. Toen merkte Petrus op: ‘Wie kan nu nog weigeren deze mensen met water te dopen, nu ze net als wij de heilige Geest hebben ontvangen?’”

Ik heb er persoonlijk geen enkel probleem mee als gelovigen genoegen nemen met hun kinderdoop en belijdenis. Wie ben ik om daar ook maar iets aan af te doen? Ik heb er diep respect voor. Als eenvoudige bijbellezer denk ik wel dat er veel moeite moet worden gedaan om de kinderdoop bijbels te onderbouwen. Als je de kerkelijke traditie niet zou kennen en alleen op grond van de Bijbel een keuze zou moeten maken, dan zie ik persoonlijk niet hoe je ooit bij de kinderdoop uit zou kunnen komen. Ook niet als een nieuwe vorm van besnijdenis, want we hebben nooit een dergelijke opdracht ontvangen. Bovendien gaat het hier om mannen en vrouwen (Handelingen 8:12) en we lezen tal van verslagen waarbij volwassenen gedoopt werden. En al is er in de Bijbel wel sprake van het opdragen van kinderen (Jezus in de tempel en kinderen die door hun ouders bij Jezus worden gebracht), nergens wordt expliciet melding gemaakt van het dopen van kinderen. Alleen de tekst uit Handelingen 16 over de gevangenbewaarder die zich direct na zijn bekering ‘met zijn huisgenoten’ liet dopen biedt ruimte voor het idee van kinderdoop, maar je moet het er wel in willen lezen – het staat er niet.

Maar nogmaals: ik heb geen problemen met broeders en zusters die op dit punt een andere overtuiging hebben. Waar heb ik wel moeite mee? Met sommige reacties van medegelovigen die de kinderdoop tot absolute norm verheffen en volwassendoop benoemen als ‘overdoop’. Er is niets mis met hernieuwde toewijding. Er is bijbels gezien geen enkel bezwaar tegen het bevestigen van wat je ouders je als kind hebben willen meegeven – dat kan door geloofsbelijdenis en het kan door de geloofsdoop als volwassene (tal van bijbelse voorbeelden). De doop is een symbolische handeling waarmee uitdrukking gegeven wordt aan de geloofszekerheid dat je met Christus gestorven en uit de dood opgestaan bent: “We zijn door de doop in zijn dood met hem begraven om, zoals Christus door de macht van de Vader uit de dood is opgewekt, een nieuw leven te leiden.” (Romeinen 6:4)

Ik vind het ook verdrietig dat mensen die tot het inzicht gekomen zijn dat zij zich als volwassene moeten laten dopen soms zo weinig rekening houden met de reacties die dit bij anderen oproept. Niet iedereen komt tot hetzelfde inzicht, dat geldt voor meer geloofspunten. Wel hebben we in Romeinen 14 instructies gekregen voor de manier waarop we met elkaar om moeten gaan wanneer we verschillende inzichten hebben: “Laten we elkaar daarom niet langer veroordelen, maar neem u voor, uw broeder en zuster geen aanstoot te geven en hun niet te ergeren.” (Romeinen 14:13)

Dr. John Stott, Anglicaans theoloog, werd eens gevraagd wat zijn standpunt over de ‘doopkwestie’ was. Ik was erbij toen deze vraag gesteld werd en ik zal nooit zijn liefdevolle reactie vergeten. Het was bij de presentatie van zijn boek ‘Het kruis van Christus’ in het Rai Congrescentrum te Amsterdam. Ik denk dat dit in 1997 was. Het antwoord van Stott bestond uit een grappige tegenvaag – geheel in de stijl van zijn Meester: ‘Wilt u weten hoeveel water we moeten gebruiken?’

Kijk, dat vind ik een mild en wijs antwoord. Zo’n antwoord kan bij mij geen enkele weerstand oproepen, alleen maar instemming. Zelf denk ik: ik wil helemaal ondergedompeld worden in de genade van Christus, dus laat mij maar ondergaan en herrijzen – maar mocht je er anders over denken: je bent mijn broer of zus in Christus en ik wens je van harte Gods zegen toe.

Wat zou ik graag zien? Dat we als gelovigen in liefde over elkaar spreken en respect tonen voor verschillende opvattingen. Ben je volledig overtuigd van de bijbelse basis voor kinderdoop? Ik deel je standpunt niet, maar ik heb je van harte lief. Ben je vast overtuigd van de bijbelse opdracht van geloofsdoop? Die overtuiging heb ik ook en ik wil deze opvatting in alle liefde meedelen – met respect voor hen die er anders over denken.

Uiteindelijk zijn onze meningen en tradities niet zo erg belangrijk. De grote vraag is: wat is de wil van onze Heer?

Als je op een respectvolle manier over dit gevoelige onderwerp in de comments van gedachten wilt wisselen: be my guest.

* Het gevoel van overweldigende blijdschap heb ik bij de geboorte van onze drie kinderen en bij de doop van mijn vrouw Lydia en later die van Sosha en Robin – op vrij jeugdige leeftijd, misschien een mooi compromis? – wel mogen herbeleven. Daar is het gevoel van ontroering en vreugde wel goed mee te vergelijken. Bij elke doopdienst moet ik opnieuw tegen de tranen vechten – vooral als ik de gezichten zie van mensen die uit het water omhoog komen. Hemels.

24 gedachten over “Kijk, water! Waarom zou ik niet gedoopt kunnen worden?

  1. beste paul

    goed verhaal man, in de kring van het evangelisch werkverband praten, bidden en zoeken we al jaren naar een begaanbare weg om beide doopvisies en praktijken nader tot elkaar te brengen.

    de laatste twee synode vergaderingen zijn daarin weer typerend geweest op welke wijze in onze pkn-kring gesproken wordt hierover.

    persoonlijk vind ik een van de knellende punten, dat de leer van dopen zo’n hoeksteen van de kerkleer is geworden , vooral als je hebt over eclessiologie. Denk maar aan de verbondsgedachte die zo sterk aan de kinderdoop is gekoppeld.

    ik merk op dat terrein nog steeds geen vorderingen.
    ik prijs de dag dat we daar echt nieuwe ontwikkelingen in zien.
    een hartelijke broedergroet robbert jan perk

  2. Ik kan veel herkennen in wat je schrijft. Zelf ook 30 jaar geleden door onderdompeling gedoopt, maar dan zonder christelijke opvoeding. Met minimale vorming, slechts lezing van de Bijbel, wist ik voldoende om te verlangden naar de doop, omdat ik bij Christus wilde horen.

    Omdat ik niet wist waar en ik bij toeval met één chriten contact had, kwam ik bij de Vergadering terecht. Dat vond ik wel handig, want je kon gedoopt worden zonder lid te worden.
    Doordat ik daar bleef, leerde ik bij hen respect te hebben voor mensen die als kind gedoopt waren en deze doop koesterden als hun doop. Hoewel de gangbare visie die van onderdompeling op grond van geloof was.

    De laatste tien jaar in evangelische gemeente viel dit respect voor de kinderdoop weg. De voorganger riep herhaaldelijk op dat degene die nog niet gedoopt waren zich moesten laten dopen. Men was lid geworden, waarbij er een verzoek was om zich te zijner tijd te laten dopen. Tegenwoordig mag je alleen lid blijven als je je binnen anderhalf jaar volwassen laat dopen. In deze houding kan ik Christus slecht herkennen.

    Inmiddels kan ik me heel goed vinden in de visie op de kinderdoop die ik niet in tegenspraak vindt met de Bijbel. Het verhaal van de Kerk gaat namelijk ook verder na het apostolisch onderwijs. En er zijn meer aanwijzingen in de Bijbel voor naast elkaar bestaan van volwassendoop en kinderdoop.

    Groet,
    Mariamne

  3. Paul, het struikelpunt bij de de PKN zit ‘m in de theologische opvatting van de onopgeefbare eenmaligheid van de doop. Hoewel men in de protestante traditie geen sacramentele betekenis aan rituelen toekend, wordt tegelijkertijd gesteld dat er bij de kinderdoop iets van Godswege gebeurd dat niet ‘overgedaan’ kan worden.
    Antropologisch gezien is het doopritueel een ritueel dat de ouders ondergaan: zij besluiten hun kind te laten dopen, krijgen doopinstructie en laten hun ‘ja’ klinken ten overstaan van de gemeente. Vandaar dat ouders ook zo’n moeite hebben met de zg ‘overdoop’ van hun volwassen kinderen.
    Uit missionair oogpunt zal het laatste woord over de doopkwestie nog lang niet gezegd zijn. Opvallend vind ik wel dat bij missionaire projecten vanuit de CGK en GKV de mogelijkheid voor de volwassendoop door onderdompeling aanbied. Voorwaarde is echter wel dat men niet als kind gedoopt mag zijn. Ik weet niet of een kinderdoop in de katholieke kerk ook als geldige kinderdoop telt.

    1. miranda

      de katholieke kerk en protestantse kerken erkennen elkaars doop.
      de spits van de vraag, bij de kinderdoop is dat het gezien wordt
      als een verbondsdaad van God, die niet over hoeft.
      daar rust ook de gedachte van overdoop op! Gods Ja heeft al geklonken in de doop. dat hoeft niet over.

      groet rj

  4. Robert Jan, dank voor die verheldering. Het valt me op in het document van de Generale Synode dat het verbondskarakter van de doop wel genoemd wordt maar niet veel nadruk krijgt. Of zie ik iets over het hoofd?

  5. Ik heb de stukken van de PKN niet gelezen.
    Ik weet wel dat in kringen waarin de kinderdoop hoog gewaardeerd wordt het verbond daarbij een belangrijk argument is.

    Ik zelf ben als kind gedoopt en heb belijdenis gedaan toen ik 18 jaar oud was, een bewuste geloofskeuze.
    Over de kinderdoop dacht ik toen al een klein beetje ambivalent.
    Ik heb mijn belijdenis zo duidelijk – onder andere – bedoeld als een ja zeggen op mijn kinderdoop, en ook verder is mijn weg in het geloof zo geweest dat ik het niet waarschijnlijk vindt dat God van me zou vragen me nog een keer te laten dopen.

    Mijn inmiddels overleden man, uit dezelfde Nederlands Gereformeerde traditie als ik, heeft dat wel gedaan toen hij al in de veertig was, ook al had hij ook al jong belijdenis gedaan. Hij is wel lid gebleven van de Nederlands Gereformeerde Kerk.

    Zijn geloofsweg is een andere geweest en zo kwam hij tot die tweede doop.

    We hebben onze kinderen laten dopen, zij het met enige aarzeling, vooral van de kant van mijn man. Onze toenmalige predikant ging daar heel fijngevoelig mee om.

    Onze dochters zijn alle drie tot de overtuiging gekomen dat de doop op eigen geloof meer bijbels is en ze hebben zich dan ook aangesloten bij een Baptistengemeente.

    Mijn man en ik hebben er vaak over nagedacht en we kwamen steeds weer tot de conclusie dat je laten dopen als je zelf tot geloof bent gekomen eigenlijk bijbelser is, maar dat de Bijbel zeker niet krampachtig is over dit onderwerp en dat er geen enkel bezwaar is tegen een tweede doop.

    Toen onze jongste dochter zich liet dopen, ze was toen 15, zei de jeugdoudste van de Baptistengemeente dat ze zo twee keer de zegen van een doop ontving. Hij had bij haar kinderdoop en bij haar doop op vijftienjarige leeftijd allebei een mooie invulling voor haar.

    Ik heb de indruk dat de PKN, en veel gereformeerden, krampachtig zijn de ene kant op; en mensen die doop op eigen geloof voorstaan zijn dan soms weer krampachtig de andere kant op.

    Het zou winst zijn als we daar wat ontspannener in zouden kunnen zijn en onze energie aan belangrijker dingen besteedden.

  6. Ha die Paul, wat een goed stuk. Zelf ben ik als kind gedoopt. Mijn ouders hebben toen beloofd mijn Christelijk op te zullen voeden. Later ,ik was toen 31 heb ik bewust mij laten dopen bij mijn toenmalige gemeente. Mijn moeder noemde het een zwarte bladzijde in haar leven. Kun je het je voor stellen? Je beloofd je kind Christelijk op te zullen voeden, je kind maakt een zeer bewuste keuze voor haar Hemelse Vader en dan is het een zwarte bladzijde in haar leven? Zelf ben ik zo blij dat ik toen ,dik 20 jaar geleden die keuze heb gemaakt… en ook ik zie het als een cadeautje als er een doopdenst is en hou het ook nauwelijks droog…maar hetzelfde heb ik bij een opdraagdienst. En wat fijn dat je dan mag weten dat je ook dan handelt in gehoorzaamheid naar God toe. Amen broeder, bedankt voor je verhelderend episteltje……

  7. Zoals eerder hier al gezegd is de verbondsgedachte erg belangrijk in de protestantse traditie. De doop wordt gezien als een ‘teken en zegel’ van Gods beloften (en is daarmee het ultieme teken dat God in ieders leven het eerste is en daarmee idd een belangrijk theologisch punt in die traditie) en niet van je eigen (hervonden) geloof oid. Daarmee sluit God een verbond met jou en vanuit dat gezichtspunt is het idd raar/vreemd/onnodig dat je je nogmaals laat dopen. Want het is een eenmalig teken van een levenslange relatie die Hij met je aan wil gaan. Daarnaast is het principiëler juister om over verbondsdoop en geloofsdoop te spreken ipv over kinderdoop en volwassendoop. Verbondsdopers hebben nl helemaal niets tegen volwassenen die zich willen laten dopen – als ze als kind tenminste nog niet gedoopt zijn.
    Neemt niet weg dat ik soms ook ambivalente gevoelens bij de verbondsdoop heb en bovenstaand een mooi stuk vindt en geloofsdopers ook als broers en zussen zie. Het blijft ergens een rare knoop waar je niet uitkomt. Ik ga d’r nog maar eens een nachtje over slapen. 🙂

    En oh ja, het feit dat het niet zo makkelijk uit de Bijbel te halen lijkt is vlgs mij niet zo moeilijk te verklaren: alle eerste dopelingen waren volwassen. Over wat de tweede en derde generatie gelovigen deden lees je niets. Uit de kerkgeschiedenis zijn vlgs mij wel verhalen bekend dat zij ook kinderen doopten.

  8. Die opmerking over geloofsdoop en verbondsdoop, daar ben ik het deels wel mee eens.

    Wat betreft de bijbelse onderbouwing: Als het echt van heel groot belang zou zijn welke keuze we hierin maken, dan was de Bijbel denk ik wel duidelijker geweest, is mijn gedachte daarbij.

    Wat betreft de kerkgeschiedenis, daar weet ik te weinig van; ik heb sterk de indruk dat uit de eerste twee eeuwen de aanwijzingen voor het een of het ander te onduidelijk zijn om er conclusies uit te trekken.

    Mijn schoonmoeder had er wel moeite mee dat haar zoon zich als volwassene liet dopen; ze heeft er gesprekken met hem over gehad, maar ze zag het zeker niet als een zwarte dag. Ze kon het niet opbrengen om bij die doop aanwezig te zijn, maar heeft het wel geaccepteerd.

    Ze is wel aanwezig geweest bij de doop van onze dochters en ze heeft van die diensten ook echt kunnen genieten.
    Bij haar zoon was het natuurlijk dichterbij: het had te maken met de kinderdoop van haar zoon, met dat zij haar zoon vroeger als kind had laten dopen.
    Bij haar kleindochters kon meer de vreugde zijn dat die geloofden en daar ook voor gingen.
    Dat is niet bij al haar kinderen en kleinkinderen het geval.

  9. @Robert Jan Perk – bedankt voor je reactie. Als de PKN werkelijk de aansluiting wenst met de evangelicale en pinkstergroepen (en andersom!) dan is het van belang dat de wederzijdse dooppraktijk geaccepteerd wordt. Persoonlijk zou ik er ook een voorstander van zijn dat gemeenten waar de volwassendoop wordt geleerd ruimte bieden aan leden die van mening zijn dat hun doop als kind en belijdenis als jong volwassene voldoende zijn. Die ruimte is er vaak ook wel, maar er wordt toch altijd een formeel voorbehoud gemaakt. Als we kans zouden zien deze barrière te slechten, dan is er meer samenwerking en integratie mogelijk. Ik heb in een geloofsgemeenschap te Dordrecht (Kerk vd Nazarener) meegemaakt dat een kind gedoopt en een ander kind opgedragen werd. Het meisje dat opgedragen werd, was mijn nichtje. Misschien voor velen te pragmatisch, maar ik vond het wel mooi om de motivatie van de ouderparen te horen. Met andere woorden: het kan en het gebeurt al.

    @Mariamne – ook bedankt voor je comment. Als je de Bijbel niet als enig richtsnoer neemt, maar ook de kerktraditie – dan kun je veel praktijken invoeren en goedkeuren. Ik denk dat er weinig basis is te vinden in de Bijbel voor kinderdoop (zie hierboven), maar accepteer dat anderen, op basis van de verbondsgedachte, er anders over denken.

    @Miranda – Thanks. Inderdaad, zo zie ik het ook: kinderdoop is een zaak van de ouders. Ik geloof zeker dat het voortkomt uit een mooi verlangen, maar als ik de Bijbel bestudeer, vind ik er weinig tot geen onderbouwing voor terug. Wat het verbond betreft: God blijft altijd trouw aan zijn verbond. Het verbond met Israël is nooit opgeheven van Zijn kant en dus nog altijd van kracht: “Dan is nu mijn vraag: heeft God zijn volk soms verstoten? Beslist niet. Ik ben immers zelf een Israëliet, een nakomeling van Abraham, afkomstig uit de stam Benjamin. God heeft zijn volk, dat hij al van tevoren uitgekozen heeft, niet verstoten.” (Rom. 11:1,2) De gemeente van Christus, “een volk dat geen volk is” (Rom. 10:19, verwijzend Deut 32:21), wordt ingevoegd en komt niet in de plaats van Israël. Romeinen 11 bevat een prachtige belofte: vers 25-32.
    Mannelijke baby’s worden niet meer besneden, Paulus maakt duidelijk dat die tijd met de komst van het nieuwe verbond geweest is. Ik begrijp niet hoe men de overstap kan maken van besnijdenis (alleen jongens) naar kinderdoop (jongens en meisjes) en vind nergens in de Bijbel dergelijke instructies terug. Wie ze wel vindt: geef mij de vindplaatsen door.

    @Jeroen – Bedankt. Jij ziet zelfs kans om van één tekstregel uit de Bijbel een eigen versie te maken. 😉 Maar het is wel een mooie tekst, Paulus spreekt zich hier uit tegen verdeeldheid en partijdigheid in de kerk – daar kunnen we zeker weer veel van leren! Ook blijkt dat Paulus het dopen niet als zijn speciale opdracht zag. Blijft natuurlijk staan dat Jezus die opdracht wel aan zijn volgelingen gegeven heeft.

    @Trijntje – Bedankt voor je mooie bijdragen. Jouw verhaal laat zien hoeveel moeite deze kwestie in de levens van gelovigen kan brengen. Tegelijkertijd wordt ook duidelijk dat je er als gelovigen op een fijngevoelige manier mee kunt omgaan, met respect voor de opvattingen van anderen. Ik heb een aantal introductiekringen geleid in de Meerkerk en kwam vaak mensen tegen met een dergelijke achtergrond. Zij komen in veel gevallen persoonlijk tot de overtuiging dat zij zich volwassen moeten laten dopen door onderdompeling, maar stuiten – zodra zij dit blijde nieuws bekendmaken – op verdrietige reacties, woede en onbegrip bij ouders en andere familieleden. Jammer is dat.
    Ik ben het met je eens dat we er niet krampachtig over moeten doen. Ook ik heb wel eens gedacht dat dit een kwestie is waaruit moet blijken hoe wij met elkaar omgaan en een dergelijk ‘probleem’ in liefde oplossen. Tot dusver kost het de gemeente van Christus veel pijn en moeite, zoveel is duidelijk.

    @Alie – Bedankt. Pijnlijk, die reactie van je moeder. Ik hoop dat ze later tot een andere beoordeling is gekomen. Als ouders denken dat er sprake is van ‘overdopen’ (m.a.w. zij hebben het niet goed gedaan), dan kan ik me de bezeerde reacties wel voorstellen. Als zij het zouden willen zien als een openbare bevestiging van persoonlijk geloof, dan komt het meer op het niveau van de belijdenis. Ze zouden m.i. vooral blij moeten zijn dat hun kinderen hun levensweg met Jezus willen gaan, óók als zij zelf moeite hebben met hun andere geloofsstandpunt ten aanzien van de doop.

    @Harco – Bedankt voor je reactie en heldere uitleg. Ik ben het met je eens dat het beter is om over verbondsdoop en geloofsdoop te spreken. Ook zou het goed zijn om eens een goede studie te maken van de dooppraktijk bij de eerste christenen. Uiteraard werden er eerst volwassenen gedoopt (rituele baden waren overigens niet onbekend bij de Joden, ook met onderdompeling), maar waarom lezen we niets over kinderen? Waren die er toen niet? Ik geef zelf de plaats aan waar je zou kunnen veronderstellen dat er ook kinderen van het huisgezin gedoopt werden (bij de bekering van de gevangenbewaarder in Handelingen), maar het blijft een wat magere onderbouwing, als je het mij vraagt.

    @ Allen: Goed om over deze zaken na te denken en fijn dat we dat op zo’n respectvolle wijze kunnen doen!

  10. Nog even over het verbondsaspect.

    Ik ben geen deskundige, maar voorzover ik het heb begrepen is de onderbouwing vanuit de verbondsgedachte, het verbond met Abraham, pas uitgewerkt ten tijde van de Reformatie, door onder andere Calvijn.

    Als dat zo is dan moet er in de Rooms-Katholieke Kerk een andere argumentatie geweest zijn, maar of dat zo is weet ik niet.

    1. Ik heb me er nog wat verder in verdiept. Volgens mij zijn er in de eerste twee eeuwen geen geschreven bronnen die duiden op kinderdoop. Dat wil niet zeggen dat deze niet plaatsvond of dat het onbijbels is (zeg ik ook niet, ik denk alleen dat het alleen op een impliciete manier in de Bijbel te lezen is – als er op een paar plaatsen gesproken wordt over het dopen van “het huisgezin”).
      In ieder geval heeft de kinderdoop heel oude papieren, want de vroege kerkvaders hebben hier ook al over geschreven. Tertulianus sprak zich uit tegen doop op te jonge leeftijd, maar verder kan gezegd worden dat kinderdoop vanaf die tijd algemeen gangbaar en door de kerk en de kerkvaders geleerd en gepraktiseerd is, vooral omdat men vreesde dat ongedoopte kinderen niet voor de eeuwigheid gered waren (vanwege de erfzonde). In de rooms katholieke kerk is het ideen van ‘het voorgeborchte’ opgekomen, een plek waar de ongedoopte zielen verblijven in een soort tussenstadium. Daar heeft men niet volledig deel aan de heerlijkheid van de hemel, maar is evenmin sprake van de kwellingen van de hel. Ik snap niet hoe men op dit idee gekomen is en ik weet niet hoe wijdverbreid deze gedachte nog wordt aangehangen en geleerd binnen de rooms katholieke kerk.
      Voor de goede orde: ik sta ook in een traditie en heb een eigen geloofsweg afgelegd. Ik ben er niet op uit om het punt van de doop tot achter de komma uit te spitten en heb niet de illusie dat ik een probleem kan ‘oplossen’ waar grote theologen de tanden op stukbijten. Bovendien brengen dergelijke ‘ik heb gelijk’-discussie weinig zegen maar veel verdeeldheid voort.
      Er is – in aanvulling op wat ik hier boven schrijf – wel een tekst in de Bijbel waarin een verband gelegd wordt tussen de OT besnijdenis en het nieuwe verbond met de doop. Deze tekst is te vinden in Kolossenzen 2: “In hem bent u ook besneden, niet door mensenhanden, maar met de besnijdenis van Christus, door het afleggen van het aardse lichaam. Toen u gedoopt werd bent u immers met hem begraven, en met hem bent u ook tot leven gewekt, omdat u gelooft in de kracht van God die hem uit de dood heeft opgewekt” (vers 11,12)
      Bij het lezen van dat hoofdstuk valt mij op dat Paulus een milde toon gebruikt. Wel zie ik dat hij in vers 8 waarschuwende woorden spreekt: “Wees op uw hoede en laat u niet meeslepen door holle en misleidende theorieën die op menselijke tradities zijn gebaseerd en zich richten op de machten van de wereld en niet op Christus.” Dat zijn woorden die ik goed in mijn oren knoop!

      1. De doop is in de RKK onder andere ook de afwassing van de zonde d.i. de erfzonde en de daadwerkelijke zonden. Hand. 2, 38; 22, 16. Hierin wordt doop als sacrament zichtbaar: door iets wat we zien – het water – , wordt door Gods genade iets uitgewerkt wat we niet kunnen zien – de reiniging van de zonde.
        Zoals het water werkelijk over het lichaam stroomt, zo is ook de reiniging van de zonden werkelijk. Denk daarbij aan het verhaal van de verlamde man en zijn vier vrienden: “Maar, opdat gij weten moogt, dat de Zoon des mensen macht heeft op aarde zonden te vergeven – zei Hij tot de verlamde: Sta op, neem uw bed op en ga naar uw huis” Mt. 9, 6.

        Een baby die in het geloof wordt opgevoed, zal van jongs af aan geloven, bidden en met Jezus leven. Dat is althans mijn ervaring met mijn eigen kinderen en uit het kinderwerk dat ik gedaan heb. Zij horen er van begin af aan bij, bij het volk van God, daarom is het logisch dat een baby van gelovige ouder(s) gedoopt kan worden. De twijfel komt bij sommigen wel en bij anderen niet op latere leeftijd. Maar ook vele volwassengedoopten gaan in latere leven twijfelen en vallen af van de weg met Jezus. Wel onderscheid is er dan?

        Vanuit het geloof dat de doop noodzakelijk is voor de afwassing van de zonden kon de gedachte aan het voorgeborchte ontstaan zie daarover meer in onderstaande artiklen.

        Groet Mariamne

        Info over voorgeborchte
        http://www.katholieknederland.nl/abc/detail_objectID583970_FLetterV.html
        Officiele pauselijke uitspraak tegen het voorgeborchte:
        http://www.nu.nl/algemeen/1051069/paus-maakt-einde-aan-het-voorgeborchte.html

      2. In de RKK is de doop tevens de werkelijke afwassing van de zonden en de erfzonde. Hand. 2, 38; 22, 16. De sacramentsvisie is daarin duidelijk: door iets dat zichtbaar is -water-, wordt iets dat onzichtbaar is werkelijkheid -de afwassing van de zonde. Denk daarbij ook aan de verlamde man in Mt. 9, 6: ‘Ik zal u laten zien dat de Mensenzoon volmacht heeft om op aarde zonden te vergeven.’ Toen zei hij tegen de verlamde: ‘Sta op, pak uw bed en ga naar huis.’’

        In de opvoeding heb ik ervaren evenals in het kinderwerk dat ik gedaan heb, dat jonge kinderen altijd ontvankelijk zijn voor het geloof. Wanneer ze daarin dagelijks gevoed worden van peuter af aan, dan volgen zij Jezus met een open hart. Pas later komt er twijfel, bij sommigen al vroeg, bij anderen later, ook helemaal niet. Ook geloofsopvoeding is discipelen van Jezus maken Mt.28, 19. Wat is er dan tegen om een zuigeling te dopen? Ook volwassengedoopten gaan in een latere levensfase twijfelen en vallen af van de weg met Jezus. Welk onderscheid is er dan tussen de een of de ander?

        T.a.v. het voorgeborchte zie onderstaande links
        http://www.katholieknederland.nl/abc/detail_objectID583970_FLetterV.html
        en
        http://www.nu.nl/algemeen/1051069/paus-maakt-einde-aan-het-voorgeborchte.html

  11. He wat plezierig om jullie over dit thema zo te zien schrijven! Zelf ben ik in 1977 ‘overgedoopt’. Jarenlang was ik daarvan een grote pleitbezorger. Geleidelijk ben ik met meer respect, bijna instemming (bijna… geef me nog even) de kinderdoop weer gaan waarderen.

    Voor mij speelt daarbij vooral een rol dat ik in Egypte woon (20 jaar bijna) en de bijbel, in die context, veel communaler ben gaan lezen. Het individualisme van de volwassendoop (‘het gaat om je persoonlijke keus’) is hier in deze samenleving gewoon wat vreemd.

    Maar ik kan me de argumenten van de aanhangers van de volwassendoop ook prima volgen.

    Dus zie ik liever een kerk waarin vrijuit beide gebruiken naast elkaar kunnen bestaan. Tegelijk heb ik groot respect voor de kinderdoper die dan zegt: maar de doop kan en mag maar eenmalig plaatsvinden. Ik neig er steeds meer naar om dat toch zwaar te willen honoreren. Maar nogmaals, geef mij maar de mogelijkheid om het beide te doen. Gewoon uit respect voor elkaars geloofsovertuiging – en omdat de zaak echt niet zo eenvoduig ligt als de kemphanen in beide kampen beweren.

  12. Het jodendom kent een ritueel van onderdompelen in een waterbassin, een zogeheten ‘miqwe’. Dit Hebreeuwse woord komen we al tegen in Genesis 1:9-10 waar het levende weer zichtbaar wordt. Het woord heeft dezelfde stam als ‘tiqwa’, wat hoop betekent.
    De doop heeft te maken met een geloof tegen beter weten in, dat er ooit een betere wereld tevoorschijn zal komen. Dat is een benadering die ik las in het boekje ‘Christendom en Joodse Mystiek’ van Sjef Laenen. Ik denk dat we iets aan die benadering kunnen hebben: de doop als viering en aankondiging voor de toekomstige bevrijding van de schepping, terwijl we nu nog zuchten in onze aardse tenten.

    Daarna kun je de vraag stellen welke vorm daar het beste bij past: onderdompeling en doop als eigen keuze of niet. Dat onderdompeling de betekenis beter laat zien lijkt me duidelijk. Maar vanuit mijn gereformeerde roots heb ik toch ook veel sympathie voor de kinderdoop: wij zijn het niet die deze wereld kunnen verlossen, God doet het. De kinderdoop laat denk ik meer die hoop zien, dat God trouw is nog voordat wij zelf een keuze hebben kunnen maken.

  13. Helemaal eens met Jos. Kan het bijna woordelijk met hem eens zijn (behalve dan dat ik niet in Egypte woon). Het meer communale van de kinderdoop ten opzichte van het meer individuele van de geloofsdoop is een aspect dat mij ook meer aanspreekt.

  14. Ik zou wensen dat christenen zich net zo druk maakten om de navolging van Christus als om de doop. Helaas blijft het vaak een haarkloverij wat vooral twist en nijd geeft.

    Het is me te makkelijk om de geloofsdoop als individueel af zetten tegenover de zuigelingendoop (want daar gaat het om; zuigelingen). Je wordt binnen een gemeente gedoopt, dat is helemaal niet individueel. Sowieso is het christelijk geloof a-individueel te noemen.

    De geloofsdoop door onderdompeling zien als een persoonlijke keuze is me ook te zwak. Het gaat meer om een teken van overgave en gehoorzaamheid. Bij de geloofsdoop ligt net zo min de nadruk op de mens dan bij de zuigelingendoop.

    Ik heb respect voor kinderdopers, wat minder voor de gebruikte theologie. Dat het gevoel dat God als eerst naar de baby omziet overheerst, heeft alles met gevoel en niets met theologie te maken. Het gevoel is prima, de theologie niet sluitend.

    Binnen de kerk van de Reformatie heeft dat verbondsdenken wortels in het denken van Calvijn waarbij de kerk Israël’s plaats innam. De Katholieke visie lijkt zich vooral te richten op de noodzaak van gedoopt zijn. De doop staat daar theologisch namelijk gelijk aan wedergeboorte (letterlijke quote van priester aan de opleiding Rolduc), iets wat soms zo is maar zeker bij de zuigelingendoop theologisch onverdedigbaar is. Later in de geschiedenis gaat men over op de zogenaamde ‘nooddoop’ waar de noodzaakt om gedoopt te zijn voordat men sterft wordt benadrukt.

    Het is jammer dat evangelischen (de meeste stromingen althans) de doop van andere kerken niet accepteren. Ik snap dat theologisch, maar gevoelsmatig is dat een misser. Deze praktijk zorgt er wel voor dat de uitstroom uit de kerken naar de evangelische wereld enigszins wordt ingedamd.

  15. Mooi verhaal Paul! Via je tweets kreeg ik al wat ‘spetters’ mee van deze discussie. De PKN doet natuurlijk met het nieuwe beleid de vijver van het doopwater weer rimpelen. Boeiend! En op je blog merk ik hoe je hier heel harmonieus kunt delen. Ik zelf voel me soms er wat tussenin bungelen omdat ik als kind gedoopt ben, mijn eigen kids ten doop hield en ook zelf kinderen heb mogen dopen. Tegelijk snap ik de lijn van de volwassendoop bijzonder goed. Ik zou het liefst ze goed samen zien gaan in de kerk. Tenslotte gaat het om de inhoud van die doop: Gods verbinding met mensen, de navolging van Jezus, de vernieuwing van je leven. Onlangs was ik getuige van een volwassendoop in het Vondelpark in Amsterdam, in de vijver met verbaasde gezichten van passanten. Mooi en ontroerend. Tegelijk krijg ik ook weer meer oog voor de waarde van kinderdoop, die vermoed ik bijbelser is dan het lijkt als je de teksten leest. Maar de ruimte van het Nieuwe Testament legitimeert volgens mij in ieder geval niet een strijdpunt onder gelovigen. In die zin juich ik de lijn van jouw verhaal graag toe.

    Groeten! Remmelt

  16. Mooi verhaal. Bedankt. Ook voor de quote van Stott. Die weerhield me ervan inhoudelijk in te gaan op alle argumenten. 😉

  17. Hoi Paul. eerlijk gezegd heb ik alle reacties (nog) niet gelezen, dan alleen jouw blogpost. En ik moet zeggen: ik herken me sterk in jouw verhaal. Zelf ben ik ook niet christelijk opgevoed en zo’n ruime 30 jaar geleden tot geloof gekomen en gedoopt. Door al mijn ontwikkelingen heen is God dezelfde gebleven. Alleen mijn beeld van Hem is veranderd door de tijd, verdiept. Is God nog een levende God als wij hem alleen maar vastpinnen aan ons beeld en interpretatie van Hem en van woorden? Zijn hart gaat naar ons uit en wil ons in beweging zetten. Ik deel jouw ontroering bij dopen, nog meer: bij mensen die willen volgen!

    Groet,
    Rob

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s