Avatar: oprukkende beschaving tegen nobele wilden

Vorige week hebben we met gezin en vrienden in Pathé Imax bij de Amsterdam Arena de 3D-film Avatar gezien. Een indrukwekkend kijkspel, een technisch hoogstandje en met de illusie van drie dimensies een bijzondere bioscoopervaring! Kortom: een aanrader wat mij betreft. De nadelen van de film zijn de speelduur (een lange zit zonder pauze) en het clichématige plot. Maar ik heb me geen moment verveeld!

Voordat we de film bezochten heb ik een fragmentje gezien uit een toespraak van Mark Driscoll, een populaire – maar ook omstreden – Amerikaanse dominee. Driscoll wordt wel eens onder de emergers geschaard, maar als je het mij vraagt is hij een conservatieve, neocalvinistische dominee met een postmoderne uitstraling. Maar: in de postmoderne tijd moet daar ook ruimte voor zijn.

Mark Driscoll is wel vaker in de media gekomen met ongenuanceerde standpunten en wat merkwaardige ideeën, maar hij weet het over het algemeen wel op een directe en radicale manier te presenteren. Ik snap dus wel waarom hij zoveel fans (en tegenstanders) heeft.

Ook over Avatar heeft pastor Mark zijn mening gegeven. En opnieuw was het: van dik hout zaagt men planken. Kijk naar het YouTube fragment om je zelf een oordeel te kunnen vormen. Lees daarna mijn reactie en laat me weten of je het (meer) met Driscoll of met mij eens bent of dat je een totaal andere mening bent toegedaan.

Driscoll ziet Avatar als een promotiefilm voor paganisme / heidendom. Een valse ideologie die verpakt is in de meest populaire film aller tijden. Hij ziet in de film een verkeerd mensbeeld, een vals evangelie en een aanval op het christelijk geloof. Een valse incarnatie – een valse Jezus – een ‘new-age satanic demonic paganism’. De effecten zijn prachtig, dat moet Driscoll ook toegeven.

Heeft hij een punt? Ja, ik geloof dat het wereld- en mensbeeld dat we in Avatar te zien krijgen niet overeenkomt met de bijbelse visie. Maar ik wil daar gelijk aan toevoegen: doe alsjeblieft even normaal pastor Mark, het is een SPEELFILM en geen preek!

Wat mij het meest opvalt in de tirade van Driscoll is dat hij de film opvat als een aanval op de beschaving. Natuurlijk legt hij het accent op het ‘valse evangelie’, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat hier een Amerikaanse conservatief op zijn patriottische macho-ziel is getrapt. Als de beschaving in deze film moet komen van bommenwerpende en buldozerende Amerikanen, mag ik dan alstublieft bedanken voor deze vorm van civilisatie? Zou Driscoll misschien pijnlijk herinnerd zijn aan de massaslachting onder de oorspronkelijke bevolking van de Amerikaanse continenten: de indianen? Collectief historisch schuldgevoel en pijnlijke associaties met de tegenwoordige oorlogstijd in Irak en Afghanistan?

Het is onmiskenbaar dat de makers van de film een verband hebben willen leggen tussen de ondergang van de ‘wilde’ indiaanse cultuur door de technisch superieure kolonisten en pioniers uit het oude Europa. Met alle middelen zijn de indianen tot ‘beschaving’ gedwongen (met kogels, maar bijvoorbeeld ook met alcohol) zodat zij – voorzover zij het overleefd hebben – cultureel gemarginaliseerd zijn. Wat over is gebleven van hun trotse cultuur is een verzameling reservaten waar, als ik het goed begrepen heb, nu vooral troosteloze café’s en poenerige casino’s te vinden zijn.

Heeft Driscoll een punt als hij zegt dat in de film de schepping vereerd wordt boven de Schepper? Zeker. Maar ik denk dat dit in bijna alle speelfilms het geval is. Mocht je een uitzondering kennen, laat het mij weten. En – net als bij de klassieke western – zijn de verschillen tussen de good and bad guys uitvergroot. Gelukkig wordt dit patroon doorbroken door vrouwen die heldenrollen spelen, wetenschappers die wel goede bedoelingen hebben en vechtjassen die bij tijds de juiste kant kiezen.

Wat ik mis in het betoog van Driscoll is gevoel voor nuance en, laat ik het maar gewoon zeggen: boerenverstand. Ik vind zijn waarschuwing dom, onnodig veroordelend en weinig behulpzaam voor mensen die het goede nieuws van Jezus willen bekendmaken of vernemen. Hij had veel beter het messiasmotief uit de film kunnen oppikken om te spreken over de ware Verlosser. Hij had veel effectiever kunnen spreken over een verloren paradijs, de dunne laag vernis die wij beschaving noemen en ons verlangen naar heelheid en herstel. Dat was een goede basis geweest voor een preek!

Avatar is in mijn ogen geen reclamefilm voor het heidendom. Het is een typische romantische film. Romantisch in de zin van boy meets girl (or in this case: Avatar meets Avatar), maar ook in de zin van het romantische verlangen naar paradise lost. Vroeger was alles beter! De beschaving heeft ons vooral harder en minder sensitief gemaakt. En dat klopt nog ook, als je het mij vraag. (Post)moderne mensen zijn vervreemd van de natuur, terwijl ook die natuur hen op het spoor van de Schepper zou kunnen zetten.

Het idee van de edele wilde wordt wel toegeschreven aan Jean-Jacques Rousseau (al las ik ook dat dit niet terecht is – in ieder geval niet in de zin dat Rousseau dit als ideaalbeeld propageerde). Maar ook als we dit idee niet aan de naam van deze Franse filosoof verbinden, is dit wel de richting waarin we moeten zoeken als we Avatar willen ‘duiden’. De film laat ons dromen van een onbekommerd, eerlijk bestaan, in nauwe verbondenheid met de natuur. En ja, die natuur is wreed, maar niet zo harteloos als onze moderne beschaving. Doden gebeurt bij de edele wilde door een ‘clean kill’ en dan alleen nog omdat er een noodzaak is van overleven in een wereld van eten of gegeten worden. Het is een eerlijke strijd om het bestaan in een ruige omgeving waarin je staande moet blijven door je kennis van de natuur, het gebruik van al je zintuigen – inclusief je spirituele ‘voelsprieten’.

Samenvattend: ik heb de spektakelfilm Avatar met veel bewondering in 3D gezien, maar ik denk dat Mark Driscoll vol afschuw naar een 1D versie gekeken heeft. Reacties zijn – als altijd – zeer welkom. Maar: verklap de plot niet (hoewel, dat zou niet veel kwaad kunnen, ha ha).

11 gedachten over “Avatar: oprukkende beschaving tegen nobele wilden

  1. Ab,

    Knap stukkie tekst.

    Ik ben nog niet geweest maar ik wil nu de film zeker ervaren.

    Meestal ben ik zelf ook van de conspiracy en ik vind dat niet erg. Je hebt wel meer moeite om als politicus geloofwaardig te blijven maar ik ga het niet uit de weg.

    Wat ik mis in de preek van Mark zijn de feiten. Ik neem aan dat zijn publiek ook niet allemaal de film bekeken hebben. Ik zou het wat meer ondertiteld willen zien oftewel zijn claims gestaafd willen zien en niet alleen vertrouwen op zijn blauwe ogen of omdat hij een voorganger is. Maar dat kan ook mijn achterdochtige aard zijn.

    Ik vind de nuancering van jou terecht dat de film geen preek is. Je moet van een film genieten en niet een exegese op uitvoeren.

    Toch moet ik zeggen dat wat uit hollywood komt zeker onder invloed staat van satanische praktijken. Al was het niet in de film zelf maar zeker de organisatie van hollywood zelf en erom heen. Als je de verwante industrie erbij pakt namelijk de muziekindustrie is die nu doordrongen van masonnieke symbologie en religie (Jay-z , Nas & Eminem).

    Ik moet eerst maar de film gaan kijken voordat ik je met je eens of oneens kan worden.

  2. Scherp wat je zegt over dat collectieve schuldgevoel etc. Heldere analyse Paul. Ik heb de film niet gezien en twijfel of ik zal gaan. Het is denk ik alleen echt interessant als je hem ook in 3D kan zien. Vanwege de special effects dus. Na mijn dood misschien, in de het hemels aardarchief 🙂
    Die preek van Driscoll vind ik op zich goed (heerlijk dat klassieke waarschuwen tegen het kwaad van buitenaf), maar dan moeten we inderdaad wel meer films kritisch bekijken. Waarom deze film zo neersabelen, terwijl volksstammen Amerikaanse evangelicals geen enkele moeite hebben met kijken naar Steffie Seagal and the like. En ‘The Bourne’ trilogie is ronduit populair, ook onder christenen. Als je dat soort films gaat analyseren, wat zien we dan ‘achter de schermen’ aan boodschap? En dan heb ik het nog niet eens over ranzige horror en bizarre science fiction.
    Overigens vind ik de slogan ‘redemptive message’ (o.i.d.) inmiddels ook een beetje een cliché. Filmmakers zijn niet dom. Stop er iets in van een analogie met een held of verlosser en het christelijke publiek komt kritiekloos kijken en laat je in ieder geval met rust. Het zoeken naar verlosende elementen vind ik ook een vorm van jezelf voor de gek houden of om jezelf een alibi te verschaffen voor avondje uit.
    Zoals je weet, zelf zie ik redelijk veel films. Het is vaak een vlucht uit huis, of een contactmoment met vrienden of een sterke behoefte om de delete knop van dagelijkse stress en beslommeringen te gebruiken. Er zijn wellicht meer redenen, maar ik zou liever wensen dat ik niet zo verlangde naar dergelijke vormen van entertainment. Waarschijnlijk past veel films kijken in z’n algemeenheid niet bij het beeld van Navolging van Christus.
    Nou tot slot dan, met wie van de twee ben ik het meer eens? Natuurlijk met Paul Abspoel. Wie durft zijn wijsheid en ‘intelligent approach’ te betwisten? Ik in ieder geval niet 🙂

  3. Mark Driscoll begint in mijn opinie serieus te flippen, en mag zijn beschaving (en zijn hele idee van mannelijkheid en rolpatronen erbij) liefst zo ver mogelijk van mij houden. Zijn megachurch neo-calvinisme-on-steroids heeft evenveel te maken met emerging church als Fransiscus van Assisi met de jezuiëten…

    Ik vond het een knappe film, en het zal deel van de filmgeschiedenis worden ook waarschijnlijk, nu het de eerste grote productie is in de nieuwe 3D-techniek. Qua ideëen is hij ook interessant. Los van het ‘materialistische pantheisme’ (De godheid bestaat uit de verbinding van alle leven op de planeet) waarvan hopelijk niemand zal geloven dat ze filmmakers er zelf in geloven, zit er in de film een profetische waarschuwing in over hoe we met de planeet omgaan die we als mensheid niet mogen negeren.

    De pocahontas-doorslagjes nemen we er maar met plezier bij. Het indianen-verhaal is tenslotte ook deel van het amerikaanse geheugen… Misschien kan Pastor Mark eens gaan kijken in het dichtsbijzijnste indianenreservaat wat de ‘beschaving’ de echte amerikanen gebracht heeft…

    (misschien ben ik te hard, ik ben zowiezo al geen driscoll-fan…)

    Bram

  4. weet je, een film is een film. geen werkelijkheid, maar tegelijk moeten we niet vergeten dat wanneer een film ons probeert aan het denken te zetten aangaande een bepaalde richting we moeten oppassen objectief te blijven. als het gaat om dricoll ook hij probeert sturing te geven aan het verhaal, ook daar zullen we objectief moeten blijven. iederen , zelfs ik nu ik dit schrijf , heb ergens een onderliggende gedachte die ik probeer te uiten naar anderen. mischine willen we ons profileren op een bepaald gebied of er is ons iets opgevallen in de film wat ons aan het denken heeft gezet. al deze dingen vormen het perspectief waarmee we naar de fil kijken en waarmee we naar brisvcoll kijke, maar ook naar paul abspoel. waarom is hij er zo op gericht om hier allerlei reacties te krijgen angaande de film/driscoll. is hier sprake van uitlokking misschien? haha of wil hij gewoon driscoll te kijk zetten of heeft hij misschien als uitgangspunt zichzelf vrij te zetten om de volgende keer weer gewoon een (onchristelijke)film te kunnen kijken.;-)
    wat zijn de motieven? tja… nu mijn mening maar geven zeker? ik heb de film niet gezien. maar een sprookje kan erg mooi zijn wat mij betreft. sommige films kunnen inderdad goed dienen als ondersteuning van een verhaal. het is maar wat e te vertellen hebt. ik wil hier gewoon zeggen wie kijken wil kijkt, wie niet kijkt ook goed.

  5. Excuus, ik ben nogal een ‘krantenschrijver’… ;o)

    Mm, interessant,

    Vooral als je net een kwartaal achter de rug hebt waarin de strijd zich afspeelde tussen orthodox en onorthox (heidens?) Christendom heeft afgespeeld.

    Vooropgesteld: ik zag de film 3 keer en ben er weg van! Het gebeurde me zelfs bijna, ik zat zo in de film, dat ik opstond en schreeuwde, wilde schreeuwen: “STOP MET SCHIETEN”, toen ‘de beschaafden’ ‘Hometree’ (het thuis van de Navi’) zwaar onder vuur namen om het zo fel begeerde (satan?) ‘unobtation'(dat wat je niet kan pakken, God?) met een waarde van wat was het? Een miljoen dollar per kilo of zoiets? toch te kunnen verkrijgen en er ook een oorlog te ontkenenen (Hmm, herkenbaar?).

    Vreemd dat door zo’n voorganger niet verwijst naar de prachtige verwijzing naar Yaweh, God, in of bij ‘The Tree of Souls’. Hoe mooi kun je iets uitbeelden (in in 3D tot je laten komen) en is dat dan de verleiding van de duivel? Dat die mensen zich aansluiten, heel direct, op God, Yaweh als ze neerzitten of -knielen bij The Tree of Souls om te luisteren naar ‘Eywah’! Klinkt bekend? Eywah = God = Yaweh! Hoeveel meer Genesis wil je het hebben?

    En het hele transformatieproces van Jake, van (onbewust!?) meestrijden met de ‘civilisatie’ om te ontdekken dat je niet zomaar iets van een ander mag afnemen als daar geen pure noodzaak voor is, anders dan de aandeelhouders tevreden te stellen, grrrrrr!!! Hou op, zo’n voorganger gaat je wat mij betreft juist voor naar de hel. Al dat ‘ge-ver-deel’. In het grieks ofzo las ik laatst, komt ‘hij die verdeeld’ af van lucifer ofwel…. Breng een mens bij God en je brengt hem bij éénheid. Bij de liefde die totaal is en alles omvat!

    In die zin was de uitzending mooi van gister 18-12-2011 over ‘Op zoek naar God’ met Gordon, Dennis van der Geest en Lizelotte van Dijk. Sorry dat het zo lang duurt mensen maar ga door, het is (voor mijn gevoel ;o) erg de moeite waard. Je kan de hele film kijken maar als je direct wil zien wat ik bedoel, dan kun je kijken vanaf 12 minuten en 58 seconden. Hier happy de link:http://www.herhaling.nl/video/1101190/
    The point izzzzzz….. Kun je liefhebben? En if not, wat heb je nodig om het wel te kunnen? In elk uur van de dag! Ga je ‘schieten op jezelf’ of neem je even rust en tijd om tot jezelf te komen, terug in je eigen staat en je zelfs liefde voelt voor de donderwolk die in je voorbij drijft for whatever reason en waarbij je altijd weet dat je verbonden bent met wat ze in een prachtige film als Avatar ‘Eywah’ hebben genoemd,… allàh! Nou jij en dan ik (weer ;o)

    Salu, mon Dieu!

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s