Tijd voor het boetekleed

Wereldwijd komen wantoestanden binnen kerken en kerkelijke instellingen aan het licht. Het is om je dood te schamen. Een eerste reflex is: maar dat zijn de uitzonderingen, zo zijn wij niet!

Het is lijdenstijd. Jezus droeg schuld die Hij niet persoonlijk verdiende. Hij kreeg verwensingen en klodders speeksel naar zijn hoofd. En dat was nog niet het allerergste. We weten wat hem is aangedaan.

Wil je mijn mening weten? Wij, christenen, schieten te vroeg in de verdediging. Het is tijd om te huilen over onrecht en woedend te worden op mensen die kwetsbare kinderen misbruiken. Binnen en buiten de kerk!

We kunnen echte liefde, zorg en aandacht geven aan mensen die gekwetst en misbruikt zijn. Hun verhalen moeten in alle rust verteld, gehoord en verwerkt worden. Zij zitten niet als eerste te wachten op reacties die nuanceren of zelfs bagatelliseren. Laten we samen vaststellen dat seksueel misbruik een hemeltergend schandaal is en dat dit onrecht via de rechter bestreden en bestraft moet worden.

Ik heb wel begrip voor geloofsgenoten die nu van zich laten horen om te zeggen dat het in veel gevallen om opgediepte zaken uit het verleden gaat die buitengewoon veel media-aandacht krijgen en de kerk in een kwaad daglicht stellen. Maar daar staat tegenover dat veel mensen zullen vermoeden dat we nu slechts het topje van de ijsberg zien. Daar komt bij dat men in veel gevallen geen boetekleed heeft aangetrokken, maar misstanden jarenlang met ‘de mantel der liefde’ heeft toegedekt. Die verkeerde reflex is veel meer mensen aan te rekenen dan de feitelijk plegers van misbruik. En – dat moeten we ook blijven beseffen – mensen die de weg van Christus zeggen te volgen zullen extra hard vallen als zij ontmaskerd worden als misbruikers en bedriegers. De kerk heeft een hoge roeping.

Waarom komt er nu in korte tijd zoveel naar buiten? Laten we niet vergeten dat veel mensen de verschrikkelijke ervaringen uit hun kinderjaren verdrongen hebben en dat er nu ook veel oude wonden worden opengemaakt. Maar de waarheid moet onder ogen worden gezien en het misstaat geen mens om eerlijk gewetensonderzoek te doen. Jezus verklaart niet alleen daders voor schuldig, hij zegt dat we ook op de verkeerde verlangens van ons hart te veroordelen zijn. Tijd voor verootmoediging, zelfreflectie, nederigheid.

In een recente blogpost trok ik een vreemde vergelijking. De negatieve verhalen over de kerk deden mij denken aan de PR-problemen van een andere ‘multinational’ – een Japans automerk dat zwaar onder vuur ligt. De PR-mensen van dit merk doen hun best om de schade te beperken en zij komen met een lading professionele marketing-spin om het vertrouwen te herwinnen. Kan de kerk dat ook doen?

Nee, we mogen geen mooie verhalen verkopen om lelijke verhalen te verdoezelen. Laat het recht z’n loop hebben, confronteer misbruikplegers met hun daden, help slachtoffers. Het past bij een christen om naast plaatsvervangende schaamte, ook plaatsvervangende schuld op zich te nemen. Het voorstel van priester Antoine Bodar om boete te doen in plaats van anderen, kan gemakkelijk verkeerd begrepen of zelfs weggehoond worden. In een interview met schrijver Gerard van Westerloo, die het boek De pater en het meisje schreef, deed Bodar in Vrij Nederland deze opmerkelijke uitspraak:

‘We moeten door het stof. Ik zie het niet zo gauw gebeuren dat de paus als staatshoofd van het Vaticaan wordt aangeklaagd in een soort tribunaal. [Maar] Ik ben er niet tegen dat er een symbolische boetedoening wordt gedaan. Er moet een catharsis geschieden. Als een gevangenisstraf uitzitten een daad is die helpt, heb ik er niets op tegen om dat te doen.’

Is Antoine Bodar gek geworden? Nee, oordeel niet te snel. Dit is een authentieke, christelijke reactie. Het leed dat slachtoffers is aangedaan, is op geen enkele wijze goed te maken. Schuldigen die hun straf ontlopen (omdat ze dood zijn of niet meer aangeklaagd en veroordeeld kunnen worden wegens gebrek aan bewijs of verjaring) zijn nog niet onder het oordeel van God uit. Dat geloof ik. Maar als een priester aanbiedt om als symbolische daad van boetedoening (zonder persoonlijke schuld!) de gevangenis in te gaan, dan dwingt dat bij mij alleen maar diep respect af.

Kan de kerk als geheel – als Lichaam van Christus op aarde – het respect van de samenleving terugwinnen? Daar wil ik best nog wel eens op terugkomen. Maar eerst past ons allemaal het boetekleed. Of we nu persoonlijk schuld dragen, of niet.

Tenslotte wil ik hier melden dat ik begrip en sympathie heb voor de actie van goedwillende katholieke geloofsgenoten die publiekelijk een verklaring op hun weblog Wij blijven katholiek hebben geplaatst die nu door veel gelovigen wordt onderschreven. Ik ben in zekere zin ook katholiek (ik reken mezelf tot de ene, algemene kerk van Christus) en dat zal ik ook blijven. Met gepaste nederigheid.

Wij schamen ons diep voor de schanddaden die door medekatholieken in het ambt anderen zijn aangedaan. Daden die nooit hadden mogen gebeuren, maar toch zijn gebeurd. We erkennen dat ten volle, maar we kunnen die situatie niet terugdraaien. Wij delen in de pijn van de slachtoffers van seksueel misbruik en zijn blij met de excuses die hun zijn aangeboden.

Lees de volledige verklaring hier.

Als je daar voor open staat, kijk dan eens naar dit fragment waarin Wess Stafford, president van Compassion International, een directe, persoonlijke vraag krijgt van een jonge man. Wess Stafford is als kleine jongen jarenlang fysiek en emotioneel mishandeld en seksueel misbruikt op een internaat voor kinderen van missionarissen in Afrika. Hij heeft daar geëmotioneerd over verteld tijdens de Willow Creek GLS – ik was zeer onder de indruk. Wess Stafford schreef een paar jaar geleden een boek over kinderen die volgens hem ‘te klein zijn om over het hoofd te zien’. Hij zet zich nu met grote passie in voor de zwakste, meest kwetsbare kinderen op de wereld. De man die hem een vraag stelt, verwijst naar dit boek. Uit zijn antwoord blijkt dat Wess Stafford geen bittere, boze man is geworden. Hij beschermt nu kwetsbare kinderen en kiest er voor om te vergeven. Dit vind ik een inspirerend en indrukwekkend voorbeeld. Ik hoop maar dat veel mensen er door getroost en bemoedigd worden.

3 gedachten over “Tijd voor het boetekleed

  1. Mooie respons Paul. Dank om de vele gevoelens en bedenkingen samen te brengen en te eindigen met de hoop. Bekering , mede-lijden, eerherstel, vereniging met het kruis van Christus en op weg naar deugdzaam leven in de kracht van de Geest met zijn zeven gaven.

  2. Ik ben het hartgrondig met het comment van Rob (hierboven) eens, Paul! Een materie die zoveel kanten en gevoeligheden kent, maar o zo belangrijk om te bespreken!
    Groet.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s