Wij met z’n allen tegen de Telegraaf

Het vliegtuigongeluk in Libië heeft voor veel beroering in ons land gezorgd. Je zou verwachten dat iedereen na zo’n verschrikkelijke ramp een tijdje stil en verdrietig is om daarna voorzichtig te zoeken naar woorden die passen bij zo’n tragische gebeurtenis. Maar dit is 2010. We hebben overal een mening over, willen van alles de details weten en gunnen onszelf en anderen niet de tijd om tot bezinning te komen. We leven van hype naar hype. En dat is de schuld van de media. Oh ja? Ik denk dat het onze eigen schuld is!

Nieuwsbericht: “In Afrika is vlak voor de landing een Libisch vliegtuig van vliegmaatschappij Afriqiyah Airways neergestort. De oorzaak van de ramp is nog onbekend. Het Libische toestel maakte een vlucht van Johannesburg naar Tripoli. Bij de crash zijn 103 mensen om het leven gekomen, waaronder veel Nederlanders. Een jongen van 8 jaar oud heeft als enige het ongeluk overleefd. Hij ligt nu in een ziekenhuis te Tripoli. Zijn toestand is zorgwekkend, maar stabiel. Einde bericht.”

Wat heeft het voor zin om dit ‘nieuwsbericht’ op mijn blog te zetten?  Geen enkele zin. De feiten die ik noem zijn niet nieuw en wellicht zelfs achterhaald. Ik ben geen journalist en ik kan me alleen maar op indirecte informatiebronnen baseren. Een persoonlijk blog is bovendien niet de plaats om voor persbureautje te gaan spelen – dit is meer een plek voor reflectie en het uitwisselen van persoonlijke indrukken en opinies. Toch kan ook ik het soms niet laten om op Twitter een zojuist vernomen nieuwsbericht te papegaaien. Ik denk terug aan de aardbeving op Haïti. Daar hoorde ik in een vroeg stadium van en ’s avonds laat maakte ik er melding van op m’n twitteraccount. Dat deed ik vooral omdat ik wist dat één van mijn twittervrienden onlangs op dit eiland geweest was.

Nieuwsberichten doorgeven is niet verwerpelijk. Het gebeurt ook in de bedrijfskantine, op het schoolplein en in de supermarkt. De komst van relatief nieuwe communicatiemiddelen zorgt voor een verandering in de wijze waarop wij met (nieuws)media omgaan. Twitter is al een paar jaar oud, maar de laatste tijd hebben heel veel mensen dit interessante microblog / social networking fenomeen ontdekt.

Nieuwshonger en sensatiezucht

Nu maken we een verschijnsel mee waar we eens rustig over na moeten denken – als dat nog lukt in deze zenuwachtige en ongeduldige tijd. Mensen die tot zover hebben doorgelezen,  kunnen dit wellicht opbrengen. Denk eens mee. De media draaien op onze nieuwshonger en sensatiezucht. Als er een vreselijk ongeluk gebeurt, dan nemen we geen genoegen met een korte mededeling zoals hierboven in het blauw weergegeven is. De verspreiding van nieuws is een miljardenbusiness en al die kranten, radio- en televisiestations moeten blijven doordraaien. En dat doen ze: doordraaien. Is dat hun schuld? Vast en zeker. Maar uiteindelijk opereren de media in een markt van vraag- en aanbod. En in veel gevallen geldt: u vraagt en wij draaien.

De massale verontwaardiging over de werkwijze van de Telegraaf is te begrijpen. Maar wees eens eerlijk: ben je oprecht verbaasd? Als wij onze Nederlandse kranten – inclusief de Telegraaf – vergelijken met die van Engeland (talloze tabloids) en Duitsland (Bild), dan valt het hier nog mee met de sensatiepers. Maar of het nu om het buitenland of om ons eigen polderlandje gaat, de wetten van de markt blijven gelden: geen vraag, dan ook geen aanbod. Dit is mijn stelling: een land krijgt de leiders en de media die het verdient. We kiezen onze eigen wetgevers en betalen onze eigen abonnementen. Kijk niet naar RTL Boulevard, surf niet naar GeenStijl, koop geen Telegraaf – ook niet als je op vakantie in het buitenland bent. Boycot ongenuanceerde roddelmedia niet alleen als er een ‘rel’ is, maar distantieer je er consequent van.

De wereld draait door

De nieuwsvreters hebben nu ook hun consumentenpower ontdekt. Een enkele tweep kan een domino-effect veroorzaken door op het juiste moment iets te roepen. Bijvoorbeeld: “Boycot De Telegraaf!” Vaak worden dit soort particuliere twitteracties genegeerd, maar een enkele keer is het raak. De collectieve verontwaardiging veroorzaakt een twitterstorm en binnen een paar uur is het “BoycotTelegraaf” account groter dat het account van de krant zelf. Dat is wel grappig natuurlijk, want een paar duizend particulieren met internetverbinding hebben de PR-afdeling van een landelijk dagblad toch even aan het schrikken gemaakt.

Maar dan. ’s Avonds wordt de hoofdredacteur van de Telegraaf in De wereld draait door (what’s in a name?) opgeroepen om acuut op te stappen. De naam van de gewraakte journaliste wordt genoemd en abonnees van de krant wordt geadviseerd per direct op te zeggen. Stel je eens voor dat de Telegraaf het omgekeerde zou doen bij de Vara.

We rennen als nieuwsconsumenten van de ene naar de andere hype. Het is triest dat een staatssecretaris zijn vrouw en kinderen verlaat omdat hij een relatie is begonnen met een ondergeschikte. Maar vervolgens moeten we daar allemaal een mening over hebben en lopen we schuimbekkend achter de feiten aan. Of het nu Pauw & Witteman of de Tros Nieuwsshow is – we hebben gelukkig weer een leuk onderwerp.

Eendracht maakt macht

Steeds vaker zie je dat nationaal bekende mediafiguren en politici via Twitter door Jan Janssen uit Kollumerpomp ter verantwoording worden geroepen: “Hé Knevel, wat was dat voor een slecht interview? En dat decor is ook spuuglelijk!” Of: “Femke, dat zie je helemaal verkeerd. De SGP heeft het volste recht om vrouwen uit te sluiten!” Tja.

Terug naar de Telegraaf-rel. De gewone man/vrouw heeft een grote mond gekregen en neemt het dapper op tegen een nationaal dagblad. We voelen ons plotseling sterk, want eendracht maakt macht – ook op Twitter. Maar zitten we niet vooral onszelf te rechtvaardigen met die grote woorden en digitale protestacties? Ik snap de verontwaardiging natuurlijk wel, maar er is in mijn ogen ook sprake van massahysterie. Bovendien zie ik een verschijnsel waar voor zover ik weet nog geen naam bestaat, dus die bedenk ik dan maar zelf: massahypocrisie.

Heb je ook een particuliere mening? Spreek me gerust tegen in de comments. Bijval mag ook – daar doe ik nooit zo moeilijk over.

12 gedachten over “Wij met z’n allen tegen de Telegraaf

    1. @Sebastiaan Ik heb zojuist een heel stuk tekst geknipt. Het probleem is dat ik per strekkende meter kan schrijven en dat er soms al reacties komen als ik nog wat schrappen moet. Komt ook door automatische melding op Twitter – zou ik natuurlijk kunnen uitzetten. Bedankt voor je reactie!

  1. Ha Paul,
    Je beschrijft een gedachtengang waar ik gisteren ook mee bezig ben geweest. Wat voor hysterisch gedrag ontstaat hier? Vroeger kon je ook luid staan schreeuwen bij de dorpspomp, maar je toehoorders waren beperkt. Bovendien was retweeten nog geen simpele handeling. Met het eenvoudiger vastleggen, uiten en herhalen van openbaar gemaakte meningen ontstaat er een dynamiek die een eigen beschouwing vraagt naar mijn idee. Ik heb gisteren opgeroepen tot meer nuance en reflectie. Bovendien vind ik dat er een bijgestelde opdracht nodig is voor het vakgebied mediaethiek (niet alleen over de traditionele media, maar ook over de nieuwe sociale media zouden de hoogleraren en lectoren zich eens moeten buigen).
    Nieuwe technieken moeten natuurlijk altijd eerst verkend worden op hun mogelijkheden. Datzelfde gebeurde toen het volk de beschikking kreeg over de drukpers. Maar nu wordt het zoetjesaan tijd voor meer reflectie over wat we hier aan het doen zijn en vooral hoe we als burgers weerbaar moeten zijn of worden tegen hypes, massahysterie en massahypocrisie (goed woord). Welke media-ethicus pakt de handschoen op?

  2. De telegraaf doet wezenlijk niet veel anders dan andere media; ze doen er alleen een schepje bovenop.
    Ik wilde ook wel enige info over de slachtoffers. Mijn familie heeft door de jaren heen menig reis naar Z-A gemaakt en mijn broer is daar geboren. Uit Sassenheim vier slachtoffers. Mijn geboorteplaats.
    Als je een aantal foto’s van overledenen ziet, ruw weggerukt uit het leven, dan komt het dichtbij en word je even stil.
    Dat de enige overlevende zo nodig met naam en toenaam in de krant moet? Nee, beter van niet. Maar er was meen ik meer aan de hand. Iets van een interview? Ik was wandelen op de Grebbeberg en heb e.e.a. gemist denk ik… Moe van het nieuws en de ellende in de wereld om me heen dook ik in een loopgraaf. Mijn dochter maakte een mooie foto van bloemen en kransen. Laat ons bidden.

  3. Ja, ik steun je actie, ik kocht 32 jaar geleden voor het laatst een Telegraaf in het buitenland. Nu lees ik ook heel bewust geen Spits meer, niet in de Metro en ook niet elders. De Telegraaf heeft afgedaan, was al fout in WO II en is nog steeds fout met verdacht maken van mensen, bespottelijk maken van ontwikkelingshulp en zending, speelt in op onderbuikgevoelens betr. allochtonen en asielzoekers. Het speelt ook heel veel in op die andere “onderbuik”gevoelens, lees de reactie op de forumpagina’s bijv. via kranten.com.
    Trouw vindt men niet bij allen, sprak die wijze Paulus al tegen de inwoners van Thessaloniki (2:3:2)
    De telegraaf heeft afgedaan, we kennen nu gelukkig Email en internet.

  4. WOW! wat een goed stuk is dit!
    eindelijk eens iemand die op een bepaalde manier kritisch is.
    ook dit is een vorm van nieuws, dan eerder op de manier dat mensen hun eigen menning kunnen vormen.
    wat je zegt:

    de wereld draait door.
    letterlijk en figuurlijk de titel die bij het programma past.
    anderzijds ook meteen wat hier in deze maatschappij thuishoort.

    wat ben ik blij dit stuk gelezen te hebben en de reacties van sommige personen hier gelezen te hebben.
    het is ook hetzelfde wat ik dacht, dat het hele verhaal werd opgeblazen omtrent die ramp.
    het is erg dat mensen verongelukken, maar dat het zo uitgepakt moet worden.

    wat je zegt het boycotten van de telegraaf.
    heel eerlijk te zijn lees ik het bijna niet eens, omdat site alleen al veel te overdreven is met al die advertenties.
    daardoor word ik geprikkeld
    goed, nu.nl vind ik wel prettig.
    wat betreft het boycotten van die al die niews tabloids, ja super!

    je mag wel weten dat ik zelfs zover ben mij helemaal van de buiten wereld af te willen sluiten.
    als een kluizenaar te gaan leven en lekker doorgaan met schrijven.
    proberen door deze manier bij God te komen.
    het woord kluizenaar spreekt me dan ook erg aan.

    sterker nog, de mensen draaien zelfs op films en de honger naar ellende word gevoed door alle geweldadige films en games die er te vinden zijn.
    ik denk ook dat veel mensen hierdoor in de problemen komen.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s