Een kolossaal beeld en een geopenbaard mysterie

“Het is de ondergang van het christendom geweest toen ze tot gevestigde kerk is geworden.” De loskoppeling van christelijke dienst én lijden bracht de kerk tot dorheid en onvruchtbaarheid. Ze is daardoor verwereldlijkt. Het positieve van de secularisatie in onze tijd is dan dat de gemeente weer teruggebracht wordt tot de nieuwtestamentische situatie: minderheid, geringschatting, discriminatie, lijden.

Deze woorden tref ik aan in een boekje van ds. Jan Maasland. (NB De eerste zin van het citaat is een stelling waarop gereageerd kan worden, dus niet speciaal de mening van de auteur). Op dit moment ben ik bezig met een redactie van deze tekst, het is een reeds eerder gepubliceerd boekje van IZB in Amersfoort – een bijbelstudie over de brief van Paulus aan de gemeente te Kolosse die wij nu in een nieuwe jas gaan uitgeven in onze Kringserie.

‘Kolossaal’ betekent gigantisch of: enorm groot. Er loopt een lijntje qua woordbetekenis van de plaats Kolosse naar het Colosseum. Naast het colosseum in Rome stond ooit een kolossaal (35 meter hoog) beeld van keizer Nero.  En ook voor de kust van Klein-Azië, het huidige Turkije, was volgens de overlevering ooit een enorm beeld te zien: de Kolossus van Rodos – zie de fantasieafbeelding hierboven die ik van Wikipedia geplukt heb. Dit beeld stond volgens oude verhalen wijdbeens opgesteld als een soort poort van de haven van dit eiland, schepen konden tussen de benen door naar binnen varen (al wordt dit onwaarschijnlijk geacht op basis van de grootte van het beeld, maar zo’n verhaal komt natuurlijk wel ergens vandaan). Zowel het beeld op Rodos (32 meter hoog en een van de klassieke wereldwonderen), als de stad Kolosse op het Turkse vasteland zijn ooit door een aardbeving vernietigd. Het beeld is al in 226 voor Christus omgevallen, de brokstukken zouden nog lang in de haven hebben gelegen. De stad Kolosse is in het jaar 60 na Christus door een aardbeving getroffen (volgens Tacitus) – een interessant gegeven, want dit lijkt te bevestigen dat Paulus deze brief vóór die tijd geschreven heeft – waarschijnlijk tijdens zijn gevangenschap in Rome (al bestaan hier ook heel verschillende opvattingen over).

Ik weet niet zeker of er een direct verband bestaat tussen het kolossale beeld en de plaatsnaam Kolosse. Voor mij is het beeld van de zonnegod Helios een metafoor voor het vertrouwen dat mensen stellen op goden die zij zelf gefabriceerd hebben en ‘overeind houden’. Daar staat de openbaring van Jezus Christus, als Zoon van God, tegenover. Hij wordt nu op aarde vertegenwoordigd door zijn Lichaam – een mysterieuze, organische eenheid waarvan Christus het Hoofd is (de hoop op heerlijkheid, zo noemt Paulus Hem – Christus die in ons gestalte krijgt).

Als je met deze informatie in het achterhoofd dit bijbelgedeelte uit het eerste hoofdstuk van Paulus’ brief aan de Kolossenzen leest, dan krijgen de woorden een bijzondere lading:

Beeld van God, de onzichtbare, is hij,
eerstgeborene van heel de schepping:
in hem is alles geschapen,
alles in de hemel en alles op aarde,
het zichtbare en het onzichtbare,
vorsten en heersers, machten en krachten,
alles is door hem en voor hem geschapen.
Hij bestaat vóór alles en alles bestaat in hem.
Hij is het hoofd van het lichaam, de kerk.
Oorsprong is hij,
eerstgeborene van de doden,
om in alles de eerste te zijn:
in hem heeft heel de volheid willen wonen
en door hem en voor hem alles met zich willen verzoenen,
alles op aarde en alles in de hemel,
door vrede te brengen met zijn bloed aan het kruis.

Kolossenzen 1:15-20

Deze woorden staan in het eerste hoofdstuk van Kolossenzen als een soort citaat vermeld. Het gaat hier om een geloofsbelijdenis, misschien wel een lied, dat nog niets van z’n schoonheid verloren heeft. Ik heb niet genoeg onderzoek gedaan om stellige dingen te kunnen zeggen over het kolossale beeld en de relatie met de stad Kolosse. In mijn associatieve brein komen er wel een paar lijntjes bij elkaar. Enerzijds denk ik aan het feit dat de gemeente van Christus wereldwijd groeit, maar tegen de verdrukking in. Op plaatsen waar de kerk groot en machtig was, brokkelt het instituut af. Misschien maken we wel in ons leven mee dat dit ‘beeld’ in brokstukken uiteen valt. Tegelijkertijd is er een onaangetast beeld, een levende Waarheid die tijdloos blijft staan. Dat is de geloofsbelijdenis die mij hoop en vertrouwen geeft.

Nog iets: ik lees op internet dat de colossus van Rhodos – als enorm groot bronzen beeld – ter plaatse moet zijn gegoten. Niet in één geheel, maar in stukken die samengevoegd zijn. Misschien gaat mijn fantasie met me aan de haal, maar ik kan me voorstellen dat tijdgenoten van Paulus in dat deel van Klein-Azië konden putten uit een collectief geheugen. Het ‘beeld’ van het Lichaam, zoals ook gebruikt in de brief aan de Kolossenzen (zie vers 19), staat tegenover de ‘zelfbedachte godsdienst’ van de heidenen. Het Lichaam van Christus is niet zo zichtbaar als één, imponerend geheel – het is een geheimenis dat geopenbaard wordt. Daarbij gaat het niet om menselijke bedenksels, tradities en instellingen. Zoals Paulus het schrijft: Dit alles is slechts een schaduw van wat komt – de werkelijkheid is Christus. (Vers 17)

Ik stel mezelf, en geïnteresseerd bloglezers (vooral degenen die meer kennis hebben van de Bijbel en de geschiedenis van de oudheid) een tweetal vragen.

1. Is er aanleiding om te denken dat er een verband bestaat tussen het kolossale beeld op Rodos (dat niet meer overeind stond toen Paulus deze brief schreef) en de naam van de plaats Kolosse? Zou Paulus (impliciet) refereren aan dit beeld – of misschien wel aan een ander beeld van een Griekse god in de stad Kolosse?

2. Wat denk je van het citaat van ds. Jan Maasland waar ik deze blogpost mee begonnen ben? Maken we in onze tijd mee dat het gestolde beeld van het Lichaam – de kerk als instituut – in brokken valt? Kan dan de eenheid en effectiviteit van het onzichtbare Lichaam van Christus misschien juist weer (door tegenstand heen) hersteld / bevorderd worden?

Nota bene: ik doe hier geen stellige uitspraken met historische of theologische pretenties. Ik probeer op een associatieve manier na te denken over wat ik lees – zo ben ik ‘gebakken’. Een metafoor kan je helpen om complexe zaken te begrijpen, maar het is nooit de (volledige) werkelijkheid. Ik stel reacties zeer op prijs.

11 gedachten over “Een kolossaal beeld en een geopenbaard mysterie

  1. Eerste constatering kan ik meemaken. Tweede minder. Ik denk niet dat de huidige seculiere tijd iets van God is. Ook de afbrokkeling van instituut kerk is niet per definitie positief. Secularisatie is gevolg van eeuwenlang proces van verlichting, ontmythologisering, reductionisme en nieuwe mens- en wereldbeeld. Ik zie wel kansen maar geloof ook dat er weinig over zal blijven van de kerk. Enorme creatieve slag is wat nu nodig is. Geen loze opwekkings-kreten…

    1. Bedankt voor je reactie, Johan. Het is maar wat we onder ‘de kerk’ verstaan, natuurlijk. Als het menselijke bouwsels zijn, kan er van alles instorten. Als het echt Gods werk is, komt het allemaal wel goed. En wij mogen daar aan meewerken, geloof ik.

  2. (hieronder staat hoe het misschien zou kunnen zijn)

    ‘De hele kerk is een instituut.’
    Let daarbij op het feit hoe dit woord geschreven wordt, met een k of een K.’
    Hoe je dit ook wend of keert.
    Doordat mensen zelf geen mening hebben, deze niet durven te geven, bang zijn uit de gemeente te vallen en door een gebrek aan kennis, lopen ze met één ieder mee.
    De mens denkt een zelfdenkend wezen op zich te zijn en geluk te vinden in zichzelf.
    Daarnaast zoeken ze het geluk in materialisme.
    Zonder dat het verder kijkt naar hetgeen wat er buiten ligt, het Hogere, wat toch door de Geest in diegenen is die uitverkoren zijn.
    Het feit van de beelden zien we tegenwoordig nog steeds.
    In verband met het eerste stukje wat je scheef, doet het mij denken aan de Katholieke kerk.
    Door de misbruik van kleine kinderen, zien we nu al dat mensen bij de katholieke kerk vandaan gaan.
    Overigens wil ik niet aangeven dat iedereen binnen die kerkgemeenschap verkeerd is.
    Het spreekt me erg aan en de traditie spreekt me ook erg aan.
    Toch, het beeld van kolosenzen doet me denken aan de beelden die de katholieke kerk van oorsprong ook hebben. Ze hebben daarbij beelden van de heiligen, deze staan ook in de vele kloosters en abdijen.
    Daarbij zien we Christus aan het kruis hangen.
    Terwijl er met heel veel woorden staat beschreven dat het niet is toegestaan beelden of afbeeldingen te maken over alles wat zich bevindt op deze aarde en daarboven.

    Wanneer je gaat kijken naar de Bijbeltekst die je hebt plaatste:
    Dan staat er al heel duidelijk geschreven dat Christus onzichtbaar is.
    Hoe kan iemand een afbeelding maken, zonder dat men weet hoe Christus eruit ziet?
    Zou de kerk als instituut hier achter zitten?

    2 Koriënters 5 vers 7
    Want we leven in een situatie van geloven, niet van ZIEN.

    De kerk – als instituut – brokkelt naar mijn mening inderdaad af.
    Je merkt dat veel mensen het geloof verliezen.
    Daarentegen worden ook veel mensen weer bekeerd tot het Christendom.
    Daarbij denk ik dat er geen kerkelijke instituut of gemeenschap alle dingen goed kan doen.

    De Kerk – waarvan Christus het hoofd is – zien we niet.
    Vervolgens zijn er daarbij met de stichting van de verschillende gemeenten altijd mensen die iets anders moeten verkondigen.
    Regels erbij moeten bedenken om het geloof beter te houden.
    Dan is er dus toch te zien dat ook de Heidense invloeden binnen de Kerkelijke gemeenschap is binnengedrongen.
    Van daaruit, brokkelt dus inderdaad langzamerhand de kerk als instituut af.

    Daarom is de gedachte ook raar dat men zich kan identificeren met een bepaalde kerkgemeenschap.
    Want?
    Die gemeenschap is niet de Kerk.
    De Kerk begint bij Christus en van daaruit kan de Kerk worden gesticht, eerst in iemands persoonlijk leven, van daaruit voortvloeiend richting de andere medemens.
    Feitelijk begint het dus diep vanbinnen en moet er een verandering komen in ieders denkwijze.

    Die beeld die niet meer overeind stond toen Paulus die brief schreef.
    Zou daar op dat moment de kracht van Christus al zijn doorgedrongen?

    Ik denk dat inderdaad de Kerk hersteld kan worden door alle dingen heen.
    Door alle ellende.
    Wanneer je heel simpel gaat lezen, zie je dat na een hele grote aardbeving in China, honderden mensen zijn bekeerd en Christus als Heiland hebben aangenomen.
    Wanneer je kijkt naar alle Bijbelse figuren, zij hebben Christus in hun leven maar zijn niet vrijgemaakt van alle problemen.
    Sterker nog ze zijn juist de slaaf.
    De slaaf van God.
    Wanneer je gaat kijken naar de eerste Christenen die werden vervolgt.
    Zag je toch dat sommigen het geloof niet verloren.

    Laatst keek ik eens stukje op internet.
    Toevallig was dat van de EO.
    Er was een journalist die vertelde dat erin China, illegale kerkdiensten worden gehouden, terwijl in China het Christendom of die kerkdiensten verboden zijn.
    Toch kwamen er veel mensen opdagen en dit had ook die journalist met eigen ogen gezien.
    Dan geeft het toch aan, dat bij diegenen, die echt bij Christus horen, dwars tegen alle ellende inzwemmen en werkelijk vrij worden als een adelaar.
    En zich zo ook verplaatsen.

    Daarbij zal de mens dus verder moeten kijken dan de kerkelijke instituut om bij de werkelijke Kerk te kunnen komen.

    1. Bedankt voor je reactie. De kerk in China (en die in Afrika en Zuid-Amerika) groeit tegen de klippen op. Ik heb het boek CHINA VOOR CHRISTUS uitgegeven. Engelse titel: CHINA’S CHRISTIAN MILLIONS – en dat is niet overdreven… In Nederland lopen de kerken leeg, maar dat zegt misschien meer iets over ons land dan over ‘de’ kerk of ‘het’ christelijk geloof wereldwijd.

  3. waarom is dat volgens jouw overdreven van het boek over die Chinezen die zich massaal laten bekeren?
    Ik vind dit helemaal niet overdreven omdat het helemaal aansluit op wat er in de bijbel staat.
    er staat zoiets van:

    ‘het geloof wordt naar alle streken van de wereld verspreid, zodat iedereen van de blijde boodschap op de hoogte is. wanneer iedereen deze boodschap kent, dan komt Christus terug’.

    wat voor mij niet gauw genoeg kan zijn.
    dus eigenlijk is het zo raar nog niet.
    verbasend is wel dat veel Amerikanen nu ineens het geloof vinden.
    terwijl je het wereldbeeld moet geloven dat Amerika tot het Christendom behoort, waarom zeggen al die presidenten, ‘God Bless America’ of zoals ik het ook kan zeggen ‘may god bless america!’
    ook in die kleine dorpjes zouden veel mensen christelijk zijn.
    een kenner van Amerika ben ik niet, maar wanneer je de films kijkt over die kleine dorpjes, zijn mensen allemaal heel fanatiek christelijk.
    of dat is het hypocriete beeld wat de VS neerzet van zichzelf.
    waarom ik me zo ‘hard’ uitlaat?
    dat heeft te maken met het verhaal over de Nieuwe wereld orde die aan het ontstaan is.
    of je hierover iets weet heb ik geen idee van, maar de feiten vind ik schokkend.

    dat mensen in Nederland het geloof verliezen en de kerk leeg stromen is zo verbazend nog niet.
    de traditionele kerken stromen leeg omdat het veelal te oud bollig is.
    thans, wanneer ik dit merk onder de jongeren.
    niet dat ik veel mensen ken, ik ben eerder een soort kluizenaar, maar met lezen, luisteren en zien kom je heel veel te weten.
    dat onderwerp vind ik ook niet belangrijk om te melden.

    waar ik naartoe wil is dat het nog niet zo verbazend is.
    het idee van kerk is volgens veel mensen oud bollig.
    de evolutie theorie waar men mee dood gegooid wordt is eigenlijk niet normaal.
    hier heb ik me niet in verdiept, maar je zou kunnen zeggen dat mensen van het geloof worden afgehouden of worden afgekeerd.
    daarnaast hoorde ik eens of las ik ergens dat er steeds meer jongeren of mensen zich ‘bekeren’ tot de oosterse leren, stromingen of religies.
    het is maar net hoe iedereen dit wil noemen.
    als dit zo zou zijn, dan is het haast verklaarbaar waarom mensen in Nederland de kerken verlaten en iets anders zoeken.

    ook speelt naar mijn idee de denkbeelden die men over de Kerk heeft en alle lichaamsdelen, dit is niet positief.
    misschien dat de aanslagen van de terroristen in de naam van Islam een negatief beeld meegeeft.
    want dan kan er ook gezegd worden, die ‘rot moslims’, terwijl anderzijds mensen ook kunnen zeggen, ach iedereen met een religie is gek.
    ze zijn allemaal gelijk.

    kortom, ik denk dat er heel veel redenen zijn waarom de kerken leegstromen.

    ook de dwaal leraren zoals al die paragnosten zorgen voor veel tweespalt.
    daardoor wordt het er ook niet beter op.

  4. Bedankt voor je reactie, Jan. Probeer het a.u.b. een beetje bij het onderwerp te houden – als ik zo vrij mag zijn. Ik vind het moeilijk om nu te reageren op alles wat je ter sprake brengt. En ik weet niet hoe je aan het idee komt dat ik het oneens zou zijn met een boek dat ik zelf heb uitgegeven (China voor Christus) en juist instemmend aanhaal. Vriendelijke groet!

  5. oh ok, bedankt dat je zo reageert.
    ik zie gewoon alles in één lijn, maar goed, heb is wel een tip voor in mijn dagelijks leven!

    ik zal het meenemen!

  6. Dat verhaal van die ondergang (citaat) klopt niet, want de kerk bestaat nog steeds. Misschien was het een noodzakelijke fase in de ontwikkeling van de kerk?! Door institutionalisering kon de theologie zich ontwikkelen en gebeurde er vast ook veel goeds.

  7. stukje uit een iterview:

    Hoe zal dat zich verder ontwikkelen?

    “Dat is moeilijk te zeggen, maar GroenLinks wil dat kerken niet meer zelf mogen bepalen hoe zij het ambt invullen. Zij willen dat de kerk net zo behandeld wordt als de biljartvereniging. Ik maak me zorgen over dat denken.”

    de interview staat hieronder:

    http://www.nu.nl/interview/2254438/van-staaij-twitteren-past-bij-mijn-generatie.html

    (wat betreft alle politieke partijen weet ik niet veel van, zo heb ik wel mijn mening, maar dit stukje sluit wel aan bij je eerdere blog over het kolosale beeld: de uiteenvalling van de kerk)

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s