De wereld is niet ons thuis

Het moet ergens op een live-LP staan die zo’n dertig jaar oud zal zijn. Een intro bij een nummer van Barry McGuire. Ik denk dat het op dit dubbelalbum staat. Barry, vooral bekend van zijn nummer 1 hit Eve of Destruction, vraagt de mensen in een stadion of zij dit gevoel herkennen: “Je rijdt ergens op een autoweg en plotseling denk je: ik hoor hier eigenlijk niet thuis”. Misschien herinner ik het me niet correct, maar ik meen dat het publiek daar massaal op reageert. Een gevoel van vervreemding, een besef dat je hier wel op doorreis bent, maar dat je thuis elders is…

Ik heb Barry McGuire jaren later nog eens gezien en gehoord. Hij speelde ’s avonds op Flevo met zijn gitaar in een soort schuur tussen wat rockbands in. Geen mens wist meer wie hij was (alleen oudere types, zoals ik), en er werd amper naar hem geluisterd. Ik voelde plaatsvervangende schaamte voor de ongeïnteresseerde reactie van het publiek. Barry McGuire deed er niet zo moeilijk over. Hij zei iets als: “Well, I guess you’ve all had more than enough music today, right…?” Een artiest die ‘over the top’ was, maar doodgewoon zichzelf bleef. Hij schijnt nog steeds actief te zijn, want ik vond zijn website hier.

Vandaag moest ik aan die woorden van Barry McGuire denken. Ik bedoel dus die woorden over vervreemding, over het gevoel dat je niet helemaal van deze wereld bent, dat er een andere plaats is waar je in wezen thuishoort. Die gedachten kwamen op gang na het lezen van een artikel in Trouw waar een vriendelijke tweep mij vandaag op attendeerde. En ik ben iemand die moeiteloos de ene associatie aan de andere kan rijgen, dus mijn gedachten gingen tijdens het lezen van Stef Bos naar Ruth, van Ruth naar vreemdelingen in ons land en van migranten naar mijn eigen vreemde hoofd en hart… En tussen al die associaties door kwam die uitspraak van Barry McGuire boven drijven: ‘Someway, somehow you don’t belong here…’

Ik voel me wel thuis in deze wereld, in dit land, in mijn woonplaats, in mijn huis. Er is geen plek waar ik liever ben dan bij de mensen waar ik het meest van houd. En toch… ik (her)ken dat gevoel van vreemdelingschap. Het is een diep geestelijk besef. Het is moeilijk te omschrijven. Het overvalt me vooral als ik zie hoeveel ellende, onrecht en narigheid er in deze wereld is. Het is alsof ik dan weet heb van een wereld die wel klopt, van een land waar vrede heerst, een volmaakte plek waar iedereen transparant is en niemand je met bijbedoelingen tegemoet treedt.

Mensen slepen samen een romantisch verlangen met zich mee. Paradise lost. Ik denk dat het gevoel van vervreemding een universeel menselijk gevoel is, een collectief besef. We blijven elkaar be- en veroordelen volgens normen die diep in ons hart verankerd lijken te zijn. (Zelfs dieven beseffen dat zij de buit eerlijk moeten verdelen). We handelen niet altijd naar onze diepste overtuigingen, maar ik geloof dat ieder mens een aangeboren besef van goed en kwaad heeft. Helaas zijn we niet in staat om altijd goed te doen. Soms doen we onbedoeld iets niet goed, soms kiezen we bewust voor het verkeerde. En waar komt die merkwaardige fascinatie voor het kwade, het slechte en het verwerpelijke eigenlijk vandaan? Komt het voort uit onze eigen angsten en lusten? Waarom laten we er ons toch regelmatig door verleiden, terwijl ons eigen hart ons veroordeelt? Menselijke onmacht.

Ik kan niet geloven dat mensen slechts een product zijn van tijd, toeval en natuurlijke selectie. Ik geloof wel degelijk dat we geëvolueerd zijn, ons verder ontwikkeld hebben, tot steeds meer in staat zijn. Er is gelukkig sprake van algemene civilisatie – we hebben het nu over universele mensenrechten en respect voor andere overtuigingen en we dwingen ook internationaal steeds meer af dat mensen en volken elkaars waardigheid en vrijheid erkennen en beschermen. Niet dat dit overal gebeurt, er zijn ook tal van plaatsen op de wereld waar mensen elkaar het licht in de ogen niet gunnen. Ik denk bijvoorbeeld aan Irak waar vrijwel dagelijks berichten vandaan komen over groepen mensen die elkaar van het leven beroven met gewetenloze zelfmoordaanslagen. Hoe komt een mens zo gek en zo slecht? Hoe is het mogelijk dat de ene persoon de ander bewust zoveel leed en schade wil aandoen? Is beschaving in wezen niets meer dan een dun laagje vernis over barbaarsheid? En dat dan in een land met zo’n oude beschaving – een van de oudste van de wereld…

Ik noemde Ruth*. Zij liet haar vaderland achter om zich te vestigen in een nieuwe omgeving. Ze is in de Bijbel een prachtig beeld van trouw en loyaliteit. Stef Bos schreef een lied over haar, en dat is een grote eer. Nog veel meer eer spreekt uit het feit dat deze vrouw een plaats gekregen heeft in de stamboom van Jezus – de grootste Vreemdeling die deze wereld ooit (niet) gekend heeft…

Een prachtig beeld… Dat geldt ook voor het kunstwerk van Karel Gomes, een standbeeld van Ruth in de bijbelse tuin in mijn woonplaats Hoofddorp. Ze is vereeuwigd. Min of meer. Ze staat op een vreemd veld, maar het blijkt de akker van haar Losser – Boaz. En Boaz is op zijn beurt weer een prachtig beeld van de Verlosser. De Man die sprak over een Koninkrijk dat niet van deze aarde is. Als je onderdaan bent (geworden) van dat Koninkrijk, word je by default een vreemdeling en gast (bijwoner) op deze planeet.

* Ik schreef hier eerder over dit beeld en over het verhaal van Ruth.

Herkenning? Of totaal niet?

Luister hoe dan ook naar het prachtige lied van Stef Bos over Ruth, het filmpje met live-registratie staat hieronder. Er is ook een opname online in betere kwaliteit – met alle andere liedjes uit  het NCRV-programma In een ander licht. Kijk en geniet hier (Ruth na 3 minuten)

4 gedachten over “De wereld is niet ons thuis

  1. Mooi lied, inderdaad! Jouw tekst staat me dan toch wel voor ogen “is onze beschaving een laagje vernis over barbaarsheid?” Veel van ons gevoel, heilige verontwaardiging, en “willen” is vaak zo tijdelijk – uiteindelijk op onszelf gericht… Maar bij die scepsis wil ik niet blijven. Werkelijk doen wat hier gezongen wordt, vraagt toch te sterven aan jezelf. En dat doet pijn. Maar dat is daardoor niet minder waardevol! Jouw droom is mijn droom…… herkenbaar…

    Groet,Rob

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s