Zodra je denkt dat je het snapt heb je het nog niet goed begrepen

Nee, dit is geen citaat van Johan Cruijff, maar een gedachte die bij me opkwam na het schrijven van overdenkingen voor Preek door de Week (een serie meditaties van onze kerk). Komende zondag wordt er gesproken over de bekende gelijkenis van het zaad en de akker en aan ons, als auteursteam, de taak om daar alvast iets over te schrijven. De eerste gedachte die bij me opkwam: Wat moet ik daar nu nog over vertellen? Alles is al eens gezegd.

Lees mijn twee overdenkingen voor komende week – ze staan hieronder – en laat me eens weten of je ook (opnieuw) aan het denken bent gezet. Dat is namelijk wel de bedoeling.

Wie oren heeft om te horen, moet goed luisteren

Het zaad dat tussen de distels valt, dat zijn zij die wel geluisterd hebben, maar door zorgen en rijkdom en de genoegens van het leven worden ze gaandeweg verstikt, zodat ze geen vrucht dragen. Lucas 8:14

Jezus vertelt een gelijkenis, een beeldende illustratie in verhaalvorm, en neemt de moeite om zijn leerlingen naderhand uitleg te geven. Je zou denken dat Jezus gelijkenissen vertelde om z’n onderwijs te verhelderen, om z’n punt duidelijk te maken. Maar tegen zijn discipelen zegt Hij: ‘Jullie mogen de geheimen van het koninkrijk van God kennen, maar de anderen krijgen alles in gelijkenissen te horen, opdat ze zien zonder inzicht en horen zonder iets te begrijpen.’ (v. 10) Vreemd, heel vreemd. Kennelijk wilde Jezus zijn boodschap hier niet onthullen maar verhullen.

De woorden waarmee Jezus zijn gelijkenis afsluit zijn veelzeggend: ‘Wie oren heeft om te horen, moet goed luisteren.’ Je kunt wel oren hebben, maar daarmee is nog niet gezegd dat je een goede luisteraar bent. Misschien is bij jou wel de goede voedingsbodem aanwezig om vruchtbaar te zijn, maar heb je dingen in je leven toegelaten die ontkieming en groei belemmeren. Welke dingen zouden dat kunnen zijn? Jezus noemt ze voor je op: zorgen, rijkdom en de genoegens van het leven.

Nu is de verleiding aanwezig om een moralistische les uit dit gedeelte te trekken en jullie met een schuldgevoel op te zadelen. Maar dat ben ik niet van plan. Ik geloof namelijk dat wij ook bij de leerlingen van Jezus horen die door de Meester vriendelijk apart worden genomen. Als je oren aan je hoofd hebt, moet je luisteren. Ik weet wel wat mijn probleem is: ik maak me te druk over van alles en nog wat. Het ontbreekt mij aan niets, ik heb meer dan genoeg ‘spullen’. Mijn leven is eerlijk gezegd best aangenaam, ik heb geen serieuze redenen om te klagen.

Dit alles brengt mij in de gevarenzone. De brandnetels van mijn zorgen veroorzaken irritatie. Ik blijf hinderlijk vasthaken aan dingen die ik gekocht heb maar die – als ik niet oppas – mij in bezit nemen. Er is zoveel vermaak en afleiding voorhanden, ik hoef me geen moment te vervelen. Maar ik heb twee oren aan mijn hoofd en ga in stilte nadenken over deze gelijkenis.

Heer, ik heb uw woorden goed verstaan. Wilt u die distels uit mijn grond trekken?

Loop niet te snel door het labyrint

Met zulke en andere gelijkenissen verkondigde hij hun Gods boodschap, voor zover ze die konden begrijpen… Marcus 4:33

Ik ben van jongsafaan opgegroeid met de bijbel. Dat is geen verdienste, dat is een voorrecht en het schept een zekere verplichting: “Van iedereen aan wie veel gegeven is, zal veel worden geëist, en hoe meer aan iemand is toevertrouwd, des te meer zal van hem worden gevraagd.” (Lucas 12:48) Ik heb dus geen reden om trots te zijn, maar wel om mededeelzaam te zijn. Misschien wil je even naar me luisteren.

Toen Jezus zijn gelijkenissen aan de mensen vertelde waren die verhalen ongehoord. Niemand wist hoe de geschiedenis van de verloren zoon af zou lopen toen Jezus deze parabel ging vertellen. Ik denk dat de mensen daarom vol spanning aan zijn lippen hingen. De gelijkenissen waren zo rijk van vorm en inhoud, dat iedere toehoorder er wel iets van betekenis uit kon halen. En het aardige van gelijkenissen is dat je eigen reactie op deze spiegelverhalen vaak nog het meest veelzeggend is….

Bij het horen van een verhaal ga je jezelf met een bepaald persoon identificeren. Je denkt dat jij die weggelopen zoon, die goede aarde of die barmhartige Samaritaan bent. Jezus heeft dat helemaal niet gezegd, maar jij kiest ervoor om je te vereenzelvigen met een hoofdpersoon of verhaalfiguur. En daar gaan we vaak al de fout in en lopen we spoedig vast in het labyrint. Je moet in een doolhof niet als een dwaas gaan rennen, je moet eerst overzicht krijgen en bedachtzaam je weg zoeken, anders kom je bedrogen uit.

Achteraf, zeker nadat we talloze preken en studies hebben gehoord, hebben wij vaak gemakkelijk praten. Wij luisteren naar gelijkenissen zoals we luisteren naar raadsels die we al heel lang geleden hebben opgelost. Maar we moeten het spiegelpaleis van elke gelijkenis onbevangen binnenstappen. Denk na bij elke wending en vraag je af waar jij staat aan het eind van het verhaal. De uitkomst kan heel verrassend zijn.

Henri Nouwen schreef een prachtboek over de verloren zoon. Hij had – zo dacht ik – nu wel elke invalshoek van deze gelijkenis besproken. Maar Tim Keller schreef onlangs ook een boek over deze parabel en opnieuw sta ik versteld.

Heer, help me om naar u te luisteren, onbevangen en met een open hart.

Een gedachte over “Zodra je denkt dat je het snapt heb je het nog niet goed begrepen

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s