Gedachten over pausbezoek aan Engeland en de marginale staat van de Kerk

Mijn vorige blogpost moet vooral met een korrel zout genomen worden, maar in dit bericht wil ik wel wat serieuze gedachten kwijt over het pausbezoek aan Engeland. Zoals te verwachten was, wordt het bezoek van paus Benedictus XVI overschaduwd door de schandalen rond seksueel misbruik. Het lijkt erop dat de kerk van Rome de rekening gepresenteerd krijgt voor jarenlang ‘toedekken, miskennen en verzwijgen’. En als van geestelijken niet verwacht mag worden dat zij collectief door het stof gaan, schuld belijden en vergeving vragen (zelfs als zij niet persoonlijk en direct verantwoordelijk zijn) dan is er weinig hoop voor deze wereld. Het onderwerp seksueel misbruik staat op de agenda en zal daar voorlopig niet vanaf gehaald worden. Maar er valt nog wel iets meer te zeggen…

PIJNLIJK VERANDERINGSPROCES

Een paus die afkomstig is uit het land van de Reformatie, Duitsland. Een kerkleider die in Groot-Brittannië op staatsbezoek gaat (hij is zelf immers staatshoofd van Vaticaanstad en brengt ook in die hoedanigheid een bezoek aan het Verenigd Koninkrijk) en daar ontvangen wordt door het hoofd van de Anglicaanse kerk: formeel is dat ook een functie van de Britse vorst(in). Dit bezoek vindt plaats terwijl er binnen die Anglicaanse kerk volop discussie woedt over de vrouw in het ambt en over de acceptatie van (openlijk) homoseksuelen binnen kerken en in kerkelijke functies. In feite loopt er een breuklijn dwars door de Church of England, waarbij er in westerse landen opgeschoven wordt naar meer tolerantie en emancipatie, terwijl Anglicaanse gemeenschappen op het zuidelijk halfrond zich hier fel tegen verzetten. Wat in ons deel van de wereld een ‘achterhoedegevecht’ lijkt te zijn, is globaal gezien een moeizaam en pijnlijk veranderingsproces dat maar geleidelijk op gang komt. De kerk van Rome worstelt zelf ook met deze onderwerpen, maar zet uitnodigend de deur open voor orthodoxe gewetensbezwaarden uit de Anglicaanse kerk die zich – ook als het om getrouwde priesters gaat – weer van harte welkom mogen weten in de moederkerk. Positief opgevat is dit een poging ontheemde geestelijken liefdevol onderdak te geven, maar vanuit Anglicaans perspectief moet dit ervaren zijn als brute schapenroof (of in dit geval: herderroof).

DIEPE VRIENDSCHAP

De ontmoetingen van paus Benedictus XVI met koningin Elizabeth en met de aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams, zijn van historische betekenis. De onderlinge verschillen en irritaties zullen met één zo’n bezoek niet allemaal zijn weggenomen, maar over en weer wordt wel gezocht naar wat men gemeenschappelijk belijdt. De paus gaf aan dat hij zich vooral wilde concentreren op de ‘diepe vriendschap tussen de twee kerken’ en de inhoud van zijn toespraak voor hooggeplaatsten (waaronder huidige en vorige Britse premiers) zal waarschijnlijk op Anglicaanse instemming mogen rekenen. Want waar er tussen geloofsgemeenschappen allerlei verschillen van inzicht en historische breuken blijven bestaan, kijken vrijwel alle geestelijken met nog meer zorg naar een samenleving die zich steeds verder losmaakt van haar christelijke wortels. Engeland, ooit toch bekend als christelijke natie, is een door en door geseculariseerd land waar het geloof steeds verder in de marge verdwijnt.

GEEN KERKEN MAAR MENSEN REDDEN

Als je het mij persoonlijk vraagt vind ik het geen probleem dat de geïnstitutionaliseerde, hiërarchische vorm van christendom steeds meer aan macht en invloed verliest. Ik geloof namelijk niet dat het huwelijk van geestelijke en wereldlijke macht de mensheid veel geluk heeft gebracht, maar dat deze combinatie juist aan veel historische misstanden, misbruiken en misvattingen bijgedragen heeft. Ik denk niet dat gelovigen hun uiterste best moeten doen om kerkelijke organisaties, instituten of gebouwen van de ondergang te redden, maar dat onze inspanningen gericht moeten worden op het redden van de wereld en haar bewoners. Dat kan vanuit de kerkelijke bolwerken, maar het zal vooral moeten gebeuren in het leven van alledag – daar waar mensen samenkomen en hun lief en leed delen.

GELUK EN GEBROKENHEID

Ik geloof dat Jezus, de Heer van de kerk, een volk voor ogen heeft, een Koninkrijk zelfs, dat ‘niet van deze wereld’ is en dat desondanks midden in deze wereld gestalte krijgt. Dat levende volk is divers en verspreid en het wordt bezield en aangevuurd door een Geest die Zich niet laat opsluiten in kerken of inperken door staatsgrenzen. Ik hoop dat het gesprek tussen gelovigen onderling steeds verder gaat en dat we elkaar over (en dwars door) kerkmuren heen steeds meer zullen vinden. En dat niet alleen, ik hoop dat volgelingen van Jezus de oproep van hun Meester steeds meer in praktijk gaan brengen en dat zij als zout en licht hun posities in de samenleving blijven innemen – zonder te veroordelen, maar door zelf het goede voorbeeld te geven, door mensen op te zoeken en te delen in hun geluk en gebrokenheid.

NIEUWE REFORMATIE

De ‘ongelovige buitenwereld’ snapt niet veel van de onderlinge strijd en verdeeldheid van gelovigen. De machtspelletjes, het manipulatieve gedrag, de dubbele moraal… het dwingt allemaal weinig bewondering af en zorgt eerder voor steeds meer vijandschap en vervreemding. Ik denk dat gelovigen geen tijd en energie meer moeten steken in kerkelijke monumentenzorg. Ja, laat die gebouwen maar staan en doe er iets goeds en nuttigs mee. Maar breng het geloof, de hoop en de liefde weer onder de mensen in het leven van alledag. Ik geloof dat we een nieuwe reformatie meemaken, een proces van heelwording, en dat de Meester Timmerman kundig aan een volgende bouwfase werkt. Ik heb wel zorgen over de kerk en over de wereld, maar mijn vertrouwen in Christus en de kracht van zijn Woord is groter.

14 gedachten over “Gedachten over pausbezoek aan Engeland en de marginale staat van de Kerk

  1. Mooi Paul, kan ik van harte onderschrijven! Een kerk zonder muren, een mooi perspectief. En een oproep voor het nu… “Ik geloof dat we een nieuwe reformatie meemaken” … We maken in het geheel geen reformatie mee als we zaken langs ons heen laten gaan, als ons geloof een hobby is naast alle andere zaken. Een kerk zonder muren vraagt de bereidheid om God ook alle muren in ons te laten slechten. Licht in alle dag. Inspirerende woorden, Paul, dank je wel!

    Rob

  2. inderdaad prachtig geschreven. het gaat niet om het instituut. het gaat om relatie en ontmoeting met de ander in Jezus naam.

    gr erik velema

  3. Het is tegenwoordig een elitair aandoend modeverschijnsel om over de kerk in 2050 te spreken. Gelukkig schrijf jij een stukje over de kerk anno 2010. Maar, toegegeven, de kracht van de kerk in de toekomst, zal logischerwijs in belangrijke mate bepaald worden door de kwaliteit van de kerk van vandaag.
    Nu schudt de RKK op haar grondvesten door misstanden die weliswaar in juridische zin verjaard zijn, maar in de realiteit en beleving van mensen van nu, gisteren gebeurd lijken te zijn. En het meest verontrustende is misschien nog wel, dat deze misstanden toen niet bespreekbaar waren en in zoverre bekend, verdoezeld werden met de mantel der liefde, ook nog eens met weinig of geen oog voor het lot van de slachtoffers.
    Wat zegt dit proces over de kerk van vandaag? Welke misstanden zijn er nu gaande, die niet naar buiten mogen komen en in zoverre onderkend, hooguit bespreekbaar zijn op straffe van uitsluiting en doodzwijgen? En wat gaat dat betekenen voor de kerk in de toekomst?

    1. Bedankt voor de reacties, vrienden.
      @PaulMiller Goede vragen. Het is verstandig om stil te staan bij de situatie van onze tijd en na te denken over de vraag waar onze blinde vlekken zitten.
      Ik ga de komende tijd op dit blog nog het een en ander schrijven over de ‘staat van de kerk’ en daarin hoop ik duidelijk te maken wat mijn eigen positie is.
      Het boek “De kerk is dood, leve de Koning” komt daarbij zeker aan de orde (ik was uitgenodigd een bijdrage te leveren maar had het destijds te druk om de deadline te halen – nu zie ik dat dit me in jouw ogen behoed heeft voor een elitair modeverschijnsel… ha, ha). Mijn bijdrage voor dat boek zou de titel gekregen hebben: ‘Kerk 2050 – eindelijk gerechtigheid’. Misschien schrijf ik dit stuk alsnog, als iemand er nog in geïnteresseerd is…
      Lange termijnplannen zijn hachelijk en soms zelfs ronduit belachelijk. Toch is het mooi om stoutmoedig een droom te delen, een stip op de horizon te zetten. Ik waardeer deze initiatieven zeer, maar merk ook dat bijna alle contribuanten hun klassieke stokpaarden berijden. Er wordt veel vlak langs elkaar heen gecommuniceerd, zeg maar.
      Ook kom ik op dit blog terug op ‘Pagan Christianity’ van Frank Viola en George Barna – een boek dat ik in mijn vakantie las. Oh ja, en ‘Finding Our Way Again’ van Brian McLaren. Stay tuned, don’t go away.

  4. Hallo Paul,
    Dank voor dit blog.
    Begrijp ik het ook goed dat jij je zorgen maakt over de kerk en over de wereld.

    Als dit zo is dan is het mooi om te weten dat ik niet de enige ben.
    Er zijn momenten dat ik me letterlijk down voel door alles wat er gaande is.

    Bedoel je met die nieuwe reformatie die gaande is dat we een nieuwe fase ingaan?
    Ikzelf heb het idee dat we zitten in de begin tijd van de eindfase.
    Er wordt zoveel geschreven en gezegd.
    Alles en iedereen lijkt tegen elkaar te spannen.
    Thans zo lijkt het.

    Ik word er letterlijk moedeloos van.

    Bedankt voor dit blog en de eerlijke weerspiegeling van je denken.

    Jan.

    1. Kom op Jan, laat je niet in de put praten. Weet je nog Wie dit gezegd heeft?

      “Ik heb dit gezegd opdat jullie vrede vinden bij mij. Jullie zullen het zwaar te verduren krijgen in de wereld, maar houd moed: ik heb de wereld overwonnen.”

      Gelovigen hebben veel redenen om vol goede moed te zijn.

  5. Hier zal ik niet gauw weggaan Paul, maar alles op internet lezen wat me interessant lijkt, wordt me soms te veel.

    Natuurlijk zie ik uit naar je stuk over de Kerk in 2050. Schrijven man! Ik denk er dan niet meer te zijn, maar dat is een heel ander verhaal. Ik kan je tegen die tijd in ieder geval vast niet meer wijzen op eventuele omissies in je, ongetwijfeld, briljante analyse.

    Was het trouwens niet Greg Ogden die een boek schreef: The New Reformation? Unfinished Business – Returning the ministry to the people of God.

    “Grappig” dat je het woord gerechtigheid gebruikt. Als er één probleem is dat ik zelf zou willen benoemen, dan is het materialisme en succesdenken. Met consumentisme en de zucht naar entertainment binnen en buiten de kerk, maakt vijf.

    Misschien niet zozeer missers van de Clergy deze keer, maar wel van ons kerkvolk en populistische auteurs en sprekers. Bij Van de Beek las ik dat wij christenen zelf meewerken aan de secularisatie. Dat vond ik een interessante gedachte. Er is een onopgelost probleem met het ‘Gij geheel anders’ enerzijds en ongebreideld individualisme anderzijds. Dat laatste is mogelijk een uitvloeisel van gebrek aan sociale cohesie en geestelijke eenheid in kerken en gemeenten. Of heb ik het nu te veel over ikke en mijn eigen kerkje?
    Met die twee boeken neem je nogal wat hooi op je vork. Ik ben heel erg benieuwd wat je er over gaat schrijven. Ben Witherington schreef op zijn blog een vierluik over het boek van Viola. Wie is toch die Ben? Hij maakt mooie foto’s. Kijk eens op zijn september blog op Beliefnet, je zult het kunnen waarderen.

  6. Paul,
    Je hebt gelijk inderdaad.
    Nu komen er zelfs nog meer woorden boven.
    Dat er ook tijden aan zullen komen die ik zelf in mijn eerdere reactie al benoemde.
    Mensen die zich tegen elkaar lijken te spannen.
    Mensen die op zullen staan en anderen op een dwaalspoor brengen.
    (Bijvoorbeeld al die waarzeggers op televisie die er momenteel).

    En ja, ook die talentenjachten die er overal op tv te bekijken zijn.
    Zoals Paul dit ook al aangeeft, de enterainment industrie.
    Eerlijk gezegd vind ik het verafgoding.

    Maar wie ben ik om erover te oordelen?

    In ieder geval dank voor je woorden.
    Ik moet nog veel groeien in Hem.
    Hopelijk gaat die tijd komen.

  7. Lees toevallig net een oud krantenverslagje (ND 9 september) van de boekpresentatie van ‘De kerk is dood. Leve de koning’. Ik wist niet van bet bestaan van dit boek af, totdat ik het gister even in handen had. Een breed scala aan auteurs, waaronder Boele Ytsmna, zeg ik in de gauwigheid. Het ND-verslag laat zien dat het gesprek alle kanten opging.
    De statistieken willen ons doen geloven dat we in 2050 de laatste kerkdeur kunnen sluiten, zo hoorde ik vanochtend in de preek van een kleine ABC-gemeente. Goeie preek trouwens. Het ging in een notendop helemaal over de problemen waar de kerk mee worstelt. Willen en kunnen wij anders zijn. Dat anders zijn kan alleen als we als groep bij elkaar blijven. Maar jongeren willen niet gezien worden als iemand van een andere planeet. M.i. door het aangaan van intieme relaties met niet-gelovigen is de deur naar afval en kerkverlating wijd open. Wat jongeren willen zien zijn aantrekkelijke voorbeelden. En die zijn er, het moet gezegd, niet al te veel.
    Hoe zie ik de toekomst van de kerk? Geen flauw idee. Ik wil me er niet aan wagen, maar ik houd mijn hart ervoor vast. De kerk is natuurlijk een containerbegrip, maar ja, beetje generaliseren, daar ontkomt niemand aan.

  8. @PaulMiller

    De kerk van de toekomst? Na een tijd van loslaten en relativisme, komt er per definitie een tijd van omhelzen van duidelijkheid en objectivisme. Van kwakzalver naar episkopos, als het ware.

    Ik kijk er naar uit. Misschien maken we het nog mee …

    Rob

  9. Ha Paul – je schrijft de instituties veel te makkelijk af. Een mens bestaat uit ziel en lichaam, en het Lichaam van Christus ook. Je kunt niet zonder de botten, de zenuwen, de spieren.

    Ik sprak vandaag met een strakke Calvinistische predikant / theoloog uit Schotland. Die was vol lof over het pausbezoek, en was vol bewondering over het feit dat BXVI in het publiek, voor koningin en ministers, gewoon sprak over de zonde en dat Jezus de redder van de wereld, ook van de UK is. ‘Dat heb ik in Engeland nog nooit gezien!’ zei hij.

    Wat is dan het probleem van de institutie? Waar het om gaat is dat het evangelie wordt verkondigd, helemaal waar. Maar heeft een kerk zonder grensen, zonder instituties, zonder organisatie, zichzelf met het evangelie hoorbaar gemaakt in Europa?

    1. Dag Jos, ik schrijf niet zo gauw iets af hoor… Ik zie alleen dat de macht van de gevestigde kerken steeds verder afbrokkelt, in ons land geldt dat voor de katholieke en de protestantse kerken. De evangelische groepen, die zich tijdenlang rijk rekenden, ontkomen ook niet aan de terugloop. Hans Eschbach zei vandaag bij de in ontvangstneming van de Helix-prijs (EA): “Ik zie een heleboel verhuizingen, maar geen groei”.
      De vraag is of de ‘oplossing’ binnen of buiten ‘de’ kerk ligt. De emergers beweren dat we naar buiten moeten en onze energie in organische gemeenten of huiskringen moeten stoppen. Als je mijn blog volgt, zie je dat ik me daar wat tegen verzet. Ik vind het prima als mensen dit voor zichzelf beslissen, maar anderen kiezen er bewust voor om binnen de traditionele kerk te blijven (jij en Rob zijn voorbeelden van evangelischen die de ‘moederkerken’ weer hebben opgezocht – een beweging de andere kant op, naar mee traditie, centraal leergezag en hiërarachie – als ik het zo samenvatten mag). Van vernieuwers ‘buiten’ de gevestigde kerken krijg ik te horen dat ik de instituten te veel verdedig (in mijn eigen woorden) dus het is wel grappig dat jij denkt dat ik ze afschrijf. Ik geloof dat het mystieke Lichaam dat kerk heet heel veelkleurig, veelzijdig en veelvormig is en dat de muren steeds minder relevant worden. Ik geloof dat Jezus zelf de Bouwmeester is en dat zijn Geest waait waarheen Hij wil. In China zie je dat dit teglijkertijd in gevestigde (staats!)kerken en in de huisbeweging kan plaatsvinden. Het geeft me ook rust, want Jezus zegt “Op deze rots zal IK mijn gemeente bouwen”.
      Lees de gastbijdrage van Rob – dat sluit wel aan bij jouw standpunt, denk ik.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s