Ontslagen uit de gevangenis – maar niet helemaal…

Vijf jaar… als je er voor staat, lijkt het een hele tijd, als je erop terug kijkt zijn de jaren omgevlogen. Ik heb het over mijn tijd in de gevangenis. Niet als gedetineerde, maar als vrijwilliger. Ik weet wel zeker dat vijf jaar vast zitten heel iets anders is dan af en toe op zondagen naar de gevangenis komen om te assisteren bij kerkdiensten of daar op zaterdagen Alpha-cursussen te geven. Ik zal nooit meer gemakkelijk oordelen over mensen, mannen en vrouwen, die gevangenisstraf uit moeten zitten. Ik doe evenmin sentimenteel over hen, want ze zitten niet voor niets vast – velen van hen hebben verschrikkelijke dingen gedaan. Maar iemand die denkt dat het leven in de gevangenis best aangenaam is, moet er toch maar eens op bezoek. Wees maar blij dat je een vrij mens bent!

KNOPEN DOORHAKKEN

Omdat ik nogal veel dingen tegelijk doe, heb ik in november besloten om met een paar dingen (tijdelijk) te stoppen. Ik merkte dat er dingen fout gingen, dat ik afspraken ging vergeten en dat ik m’n energie over te veel zaken moest verdelen. Tijd om knopen door te hakken en dat heb ik (met pijn in m’n hart) gedaan. Een van de beslissingen was dat ik niet langer door zou gaan als vrijwilliger bij de kerkdiensten in de Geniepoort, de PI Midden Holland, Alphen aan den Rijn. Dat wil niet zeggen dat ik vanaf nu nooit meer daar zal komen, want ik kom af en toe nog met mijn gitaar om te zingen voor en met de mannen. Hopelijk komt er ook weer een Alphacursus en krijgen we de gelegenheid om mensen (verder) te helpen op de weg van het geloof.

SCHULDLOOS MEEGESTRAFT

Als je buiten de muren staat denk je dat in de gevangenis alleen boeven en schurken zitten. Toegegeven, het zijn mensen die iets (soms veel) op hun kerfstok hebben, maar het zijn ook vaders, broers, zonen en vrienden. (Ik heb in Alphen aan den Rijn alleen met mannen te maken gehad). Hun misdaden moeten bestraft worden, maar we hoeven niet zelf ook nog eens over hen te oordelen – dat heeft de rechter al gedaan. Over het algemeen klagen gedetineerden ook niet over het feit dat ze straf hebben, al willen ze vanzelfsprekend graag weer naar buiten – naar geliefden, familie en vrienden. En daar moet iedereen ook eens goed over nadenken: gevangenen zijn mensen die geïsoleerd zijn. Van de buitenwereld (en soms ook van elkaar) maar ook van hun geliefden, hun familieleden en kinderen. Bedenk dat deze geliefden en verwanten schuldloos meegestraft worden en dat dit ook de oorzaak van veel pijn en wroeging is binnen de muren.

ER VALT VEEL TE VERBETEREN

Er is weinig goeds te ontdekken aan het gevangenissysteem. Ja, natuurlijk, er moet gestraft worden, de maatschappij moet beschermd worden en sommige mensen moeten tegen zichzelf beschermd worden. De gevangenis heeft ongetwijfeld ook een preventieve werking want je gaat er niet voor je lol heen. Maar ik zie de gevangenis als een noodzakelijk kwaad en ik denk dat we – als samenleving – niet beseffen dat we veel fout doen op het gebied van detentie, begeleiding en resocialisatie. We gaan bijvoorbeeld veel te gemakkelijk voorbij aan het verdriet en de zorg van ouders, partners en kinderen. Ook spreken we over ‘draaideurcriminelen’, maar beseffen te weinig dat die draaideur door ons eigen systeem gemaakt is en in stand gehouden wordt. Als je mensen tijdens detentie niet optimaal kunt begeleiden en na detentie niet goed opvangt, veroordeel je ze zelf tot terugval in oude fouten. Op dit gebied doe je het nooit helemaal goed en gedetineerden dragen er vooral zelf verantwoordelijkheid voor – maar er valt nog heel veel te verbeteren en ik ga me daar, op bescheiden wijze, voor inzetten.

MENSEN MET EEN VERHAAL

Gisteren mocht ik het kerstfeest meevieren met een grote groep inwoners van de Geniepoort. Ik moest zin maken om voor een paar uur mijn gezin te verlaten en naar Alphen te gaan, maar toen ik er eenmaal was heb ik genoten van de dienst en van alles wat ik mee mocht maken. Om te beginnen vind ik het prachtig dat deze dienst geleid werd door de pastoor en de dominee. In de gevangenis zie ik meer eenheid tussen gelovigen dan daarbuiten. Ik schaam me voor de pijnlijke verdeeldheid van christenen. Omdat mensen in de bajes allemaal in hetzelfde schuitje zitten, worden veel verschillen irrelevant. Geestelijke verzorgers werken goed samen en er is respect voor ieders levensovertuiging. Er is veel geloof in de gevangenis. Mensen hebben (veel) tijd om na te denken en ze hebben allemaal hun verhaal van schuld en gebrokenheid. Ik vind het mooi om dan echte geloof te zien, om ‘stoere’ mannen te zien die een kaarsje branden of een gebedsonderwerp opgeven. De mooiste momenten zijn bij aanvang (kaarsen aansteken, mannen die kort stil staan en ongetwijfeld denken aan hun geliefden en kinderen), tijdens de dienst (eucharistie / avondmaal – brood en wijn hebben zeer veel betekenis!)  en bij de afsluiting (de zegenbede waarbij we de handen op elkaar schouders leggen). Ik ben dankbaar voor mooie, korte en krachtige preken, eerbiedige liturgie en zoveel blijken van diep geloof. Schuld, spijt, vergeving en hoop – al deze woorden krijgen een nog diepere lading in de context van een gevangenis.

MET STILLE TROM

Ik had de dominee gevraagd of ik met stille trom mocht vertrekken. Toch liet hij me na afloop van de dienst naar voren komen. Daar stond ik dan, tussen de dominee en de pastoor – onder een groene kerstkrans met brandende witte kaarsen. Toch wel mooi… eerlijk gezegd. Dominee Ruud Bosma zei dat ik vijf jaar vrijwilliger ben geweest, ik was verbaasd en had me niet gerealiseerd dat het al zo’n lange tijd was. Het is gewoon hartstikke mooi dat ik dit heb mogen doen en ik heb veel geleerd van deze ervaring. Er zijn veel mensen die dit al veel langer doen en ik heb veel waardering gekregen voor alle professionals en vrijwilligers die zich inzetten voor het welzijn en de veiligheid van mensen in de gevangenis.

MAAR WE GAAN VERDER

Na een paar uur sta je weer buiten. Dat geldt niet voor de mannen binnen – sommige van hen komen zelfs nooit meer vrij. Ik heb de auto even in de berm geparkeerd en nog eens omgekeken naar dat gebouw waar ik zo vaak te gast mocht zijn. Iemand heeft daar een grote aanhangwagen neergezet met het opschrift BOEVEN VANGEN (klik op de foto voor grote weergave). Ik heb dat ding nog nooit zien staan, maar nu kon ik er niet langs kijken. Ik dacht: het is een container. De samenleving heeft vaak maar één doel: het kwaad moet opgesloten, ingepakt en weggestopt worden. Zet ‘slechte mensen’ maar vast ergens op een afgelegen industriegebied tussen muren van beton, ijzeren hekken en kogelvrije glaswanden. Alsof dat een oplossing is! We moeten ons niet verheven voelen boven mensen in de gevangenis. Misschien heb jij gewoon geluk gehad in je leven. Ik geloof in tweede kansen. Straf mensen wanneer zij dat verdiend hebben, maar laat ze niet in de steek – geef hen niet op!

LAWAAI BLIJVEN MAKEN

Ik ben niet helemaal met stille trom vertrokken, het is zelfs de vraag of ik überhaupt weg ben. Ik kan niet stil zijn over dit werk, want ik wil graag lawaai blijven maken voor al die mensen die stilletjes weggestopt en buitengesloten zijn. Door mijn werk blijf ik actief betrokken bij Justitiepastoraat. Vanuit de kerk gaat het werk ook door, want we zijn op weg om kerk met stip te worden. Het is belangrijk dat mensen na detentie een echte nieuwe kans krijgen. Een kerk kan daarbij een belangrijke rol spelen omdat je daar een nieuwe, stabiele en veilige omgeving kunt vinden waar genade gepreekt en getoond wordt. Kerken kunnen veel betekenen voor familie en geliefden van gedetineerden, binnen en buiten de muren. Er is nog heel veel te doen. Denk eens na over wat je zelf zou kunnen betekenen… Hier een paar sites die je op een idee kunnen brengen:

Kerken met stip
Exodus
Ark Mission
Gevangenzorg Nederland
Alpha for Prisons

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s