Pastoor Jan Berkhout: ‘Ik heb ontdekt dat in het lijden schoonheid kan schuilen’

Tien jaar geleden sprak ik voor een boek met pastoor Jan Berkhout. Volendam was in het hart getroffen door de verschrikkelijke brand in café het Hemeltje en heel Nederland was verdrietig en verbijsterd. Veel mensen zochten naar woorden van troost en ik leerde in die tijd een belangrijke les van de Volendamse pastoor. Op ons initiatief om een boekje aan te bieden waarin aan de hand van de Psalmen geholpen kon worden bij traumaverwerking (Als heel je wereld instort) reageerde Berkhout zeer positief. ‘Maar het is wel heel protestants om met woorden te komen’, zei hij er minzaam bij. ‘Wij katholieken reageren anders. We houden een stille tocht, branden een kaarsje, gaan naast iemand zitten.’ Ik heb die woorden in m’n oren geknoopt. En ik zag ook wat symbolen en beelden kunnen betekenen als er geen woorden meer te vinden zijn. Mijn broer Martin liet zijn hart en handen spreken en maakte een prachtig beeld voor de inwoners van Volendam: een meisje met een geschonden gezicht. Woorden zijn dan even niet meer nodig. En ik word er ook stil van als ik zie hoe het beeld van mijn broer exact past bij de woorden die ik hoorde en opschreef… Mijn broer had die woorden niet gehoord, maar kennelijk wel perfect aangevoeld.

Zelf houd ik ook van beelden (ik maak ze alleen met mijn camera) maar bovenal ben ik een man van het woord. Als je er tijd voor hebt, vraag ik je de wijze woorden van pastoor Jan Berkhout te lezen die ik nu 10 jaar geleden mocht opschrijven en doorgeven. Een mooiere verwoording van het evangelie kan ik je niet aanbieden. Denk vandaag ook aan de mensen van Volendam die nog steeds de pijn, het gemis en het verdriet voelen.

Pastoor Jan Berkhout:

Schoonheid kan de weg tot God zijn: de schoonheid van de natuur, de schoonheid van mensen, de schoonheid van beeldende kunst of muziek. Maar ik heb ook ontdekt dat in het lijden schoonheid kan schuilen. Ik denk aan een meisje dat door de brand ernstig geschonden is, óók in haar gezicht. Zij draagt dat lot met zo’n waardigheid, ontroerend gewoon. Je kunt zien dat de schoonheid van haar ziel doorbreekt. Dat is ook een weg tot God!

Er zijn kunstenaars die het gelaat van de gekruisigde Christus hebben uitgebeeld, zó dat de ontlediging zichtbaar wordt. Christus is tot zonde gemaakt, Hij heeft de zonde op zich genomen. Ik denk daarbij ook aan het twaalfde artikel van het geloof: Christus is neergedaald ter helle. Hij, die één in wezen is met de Vader! Als Jezus bad, dan gloeide het, dan was het alsof de bliksem insloeg. Maar wat zien we aan het kruis? Daar wordt de hemel gesloten. De hel is de afwezigheid van God. Christus riep het uit: ‘Mijn God, mijn God, waarom heeft u mij verlaten?’ Hij riep dat op het moment dat hij neerdaalde ter helle. In de hel heeft hij zich één gemaakt met het lijden, heeft hij gedeeld in onze godverlatenheid. Niemand anders had die godverlatenheid zo kunnen ervaren als juist hij die één in wezen is met de Vader. Niemand had ook zo kunnen lijden als hij – en dan heb ik het niet over de zweepslagen of de lange doodstrijd, maar over het feit dat hij in de hel is geweest.

Wij beseffen niet wat de hel is omdat we niet weten wat eenheid met God is. Christus heeft de absolute godverlatenheid aan het kruis ondervonden. Uit liefde, anders kun je dat niet begrijpen. Uit liefde is hij tot zonde geworden, om die zonde van ons te nemen zodat we met hem kunnen leven. Als je zo naar Christus kijkt, kun je liefde en schoonheid in het lijden ontdekken.

Het beeld rechtsboven is gemaakt door Martin Abspoel, het schilderij hieronder is van Bartolomeo Cincani en heet Ecco Homo. Ik maakte een foto van dit schilderij in het Louvre, Parijs. De bijbeltekst die ik rechts heb geplaatst komt uit Jesaja 53. Klik op de afbeeldingen voor grotere weergave. Kijk vandaag naar: NOS 10 jaar cafébrand Volendam – Nederland 1, 16.25 uur.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s