Wij zullen u dwingen om vrij en gelijk te zijn

Nog wat gedachten die later, na het schrijven van onderstaande blogpost, bij me zijn opgekomen en die ik toch ook even kwijt wil. De vrijheid van godsdienst omvat ook het recht om géén godsdienst aan te hangen en/of een bepaalde religie uit vrije wil los te laten c.q. af te zweren. Ook beschermt dit grondrecht ieders keuzevrijheid om van levensovertuiging / religie te veranderen. Het gaat dus niet alleen om de rechten van mensen die met een bepaalde wereldbeschouwing zijn opgegroeid, maar ook om de rechten van mensen die in de loop van hun leven tot een andere levensovertuiging zijn gekomen. Dat is niet zoiets als ‘van mening veranderen’ – het is veel ingrijpender en fundamenteler en mensen betalen er soms een hoge prijs voor. (Afwijzing, discriminatie, uitsluiting en in sommige landen zelfs vervolging of de dood).

BEMOEI JE MET JE EIGEN ZAKEN

Het principe van de scheiding van kerk en staat wordt al gauw in stelling gebracht tegen mensen met een bepaalde religieuze overtuiging. Dat is vreemd, want deze scheiding is óók bedoeld om staatsinvloed buiten de kerk te houden. De overheid bemoeit zich niet met je privésfeer, maar onthoudt zich ook van menging in religieuze aangelegenheden – tenzij er echt sprake is van wetsovertreding (denk aan huiselijk geweld of seksueel misbruik). De kerk gaat niet bepalen wat jij stemmen moet of wie er in de regering plaats mag nemen. De staat heeft zich op haar beurt bezig te houden met publieke kwesties op het gebied van openbaar bestuur en (inter)nationaal beleid. Er komt geen vertegenwoordiger van de overheid in de kerkenraad en dominees worden niet door de koningin benoemd.

Het is niet zo dat er ergens ‘neutrale mensen’ rondlopen die alles mogen zeggen en vinden, terwijl mensen met een religieuze overtuiging de mond gesnoerd moet worden.

WEDERKERIG

Te vaak wordt het wederkerige principe van scheiding van kerk én staat op een simplistische manier aangehaald om gelovigen erop te wijzen dat zij hun levensovertuiging thuis, in de garderobe of in de kerk moeten laten. Dat is onredelijk, want je verwacht bijvoorbeeld ook niet van een socialist of liberaal dat hij zijn levensovertuiging aan de kapstok hangt als hij/zij op het werk of in de politiek aan de slag gaat. Je overtuiging is de grondslag van je handelen, je moet erop aan te spreken zijn en het is alleen maar duidelijk als mensen weten wat de basis voor je gedrag is. En ook dit: als gelovigen individueel of collectief een moreel oordeel willen geven over beleid (denk aan armoede, ontwikkelingswerk, milieu, vredesvraagstukken) dan mogen zij dat openlijk doen vanuit hun religieuze visie. Dat is niet het moment om te roepen dat ‘de kerk’ zich niet met  ‘de staat’ mag bemoeien.

Het is niet zo dat er ergens ‘neutrale mensen’ rondlopen die alles mogen zeggen en vinden, terwijl mensen met een religieuze overtuiging de mond gesnoerd moet worden. Ieder mens handelt vanuit bepaalde principes en overtuigingen – de roep om ‘tolerantie’ kan zover doorslaan dat zij in praktijk juist tot onverdraagzaamheid leidt: wij zullen u dwingen om vrij en gelijk te zijn. Tolerant zijn betekent ondermeer: leren leven met verschillen en proberen om het belang van zoveel mogelijk mensen mee te laten wegen.

OMGAAN MET VERSCHILLEN

Er zit een verschil tussen aanhangen (overtuiging) en actief/passief uitdragen (meningsuiting) van een geloofsovertuiging of levensbeschouwing. Je kunt door je uiterlijk, kleding, hoofdbedekking of haardracht (denk aan een orthodoxe jood of een sikh) publiekelijk tonen dat je een bepaalde godsdienstige overtuiging hebt, maar dat betekent niet dat je iemand jouw persoonlijke geloof wilt opdringen of dat je een intolerant mens bent. Zoals je aan iemand kunt merken dat hij of zij vegetariër is of halal wil eten, zo kun je ook mensen met een bepaalde overtuiging herkennen. Bijvoorbeeld als zij een moment hun ogen sluiten om voor het eten te bidden. Daar hoeft m.i. geen mens aanstoot aan te nemen, verdraagzaamheid is een kwestie van beschaving.

LANG NIET ALTIJD EEN BLIJK VAN EEN DIEPE RELIGIEUZE OVERTUIGING

Iemand met een publieke functie kan in mijn ogen best een hoofddoek (geen gezichtsbedekkende kleding, want dat belemmert de communicatie en er zijn ook veiligheidsaspecten in het geding) of bijvoorbeeld een kruisje om de nek dragen. Lang niet altijd is dat een blijk van een diepe religieuze overtuiging. Het lijkt me alleen voor een gelovige verstandig om in bepaalde functies daar terughoudend mee te zijn. Maar dat kun je ook zeggen van mensen die een bepaalde kledingstijl hebben (denk aan gothics en punks). Ik vind wel dat je mag verwachten dat iemand er verzorgd uitziet als je een publieke functie hebt, dat hoort gewoon bij je professionaliteit. Maar dezelfde seculiere samenleving die zo hamert op verdraagzaamheid, kan het kennelijk maar moeilijk opbrengen met verschillen om te gaan. Ik vind dat zorgwekkend.

2 gedachten over “Wij zullen u dwingen om vrij en gelijk te zijn

  1. ‘Geen groter onrecht dan een te ver doorgevoerd recht’ is een spreuk die hier misschien wel van toepassing zou kunnen zijn. Elke vorm van vrijheid heeft ook zijn eigen grenzen.
    Het lijkt er sterk op dat ‘alles moet kunnen’ de nieuwe norm is geworden, behalve zeggen dat niet alles zou moeten kunnen. De intolerantie van de toleranten.

  2. Goeie blog. Als atheïst ben ik – uiteraard – voor scheiding van kerk en staat, maar tegelijkertijd betekent dit dat de staat zich ook niet moet bemoeien met andermans geloof (binnen de grenzen van de wet natuurlijk). Dat vergeten we nog wel eens.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s