Wat is je moeite met Rob Bell? Of ben je juist enthousiast? Wil je ook een ongemakkelijke waarheid horen?

Morgenavond gaan we met elkaar in gesprek over het controversiële boek Love Wins van Rob Bell. Kijk even hier als je (op het laatste moment) nog van de partij wilt zijn en/of volg de twitter hashtag #bellutrecht en de Ustream die Johan ter Beek vanuit het landelijk dienstencentrum van de PKN in Utrecht gaat verzorgen.
Gisteren heb ik op dit blog duidelijk gemaakt wat ik persoonlijk vind van dit uitdagende boek, vandaag wil ik eens dieper bij mezelf binnenkijken. Ik hoop dat jij me daarin wilt volgen en dat je ook op zoek gaat naar een antwoord op de vraag: waarom ben ik wel/niet enthousiast over de boodschap die Rob Bell in dit boek brengt? Wat raakt me in positieve zin en waar voel ik weerstanden? Hoe zou het komen dat ik behoefte voel om bijval of kritiek te leveren? Heb ik werkelijk lang en diep nagedacht over mijn oordeel of schiet ik vanuit de heup en doe ik de schrijver, het onderwerp van zijn boek en de andere mensen die hun mening nog aan het vormen zijn daarmee tekort? Belangrijke vragen.

Voor de draad ermee

Een bekentenis recht uit mijn hart: ik hoop de Rob Bell op de belangrijkste punten gelijk heeft en dat God uiteindelijk de poorten van de hemel wijd open slingert en ons met een daverende lach laat weten dat de hel niets anders was dan bangmakerij en middeleeuws bijgeloof. Maar ik voel me niet vrij om dit geluid te versterken en heb veel te veel in de Bijbel gelezen om iedereen hier gerust te kunnen stellen met de mededeling: the Good News is better than that – in the end we will all be saved by grace!

Je moet de Bijbel wel met een roze bril lezen om ervan uit te kunnen gaan dat ‘iedereen uiteindelijk de dans ontspringt’. Er zijn teksten die heel inclusief zijn en die me veel hoop geven. Denk daarbij aan dit oude lied (?) dat door Paulus wordt geciteerd in Kolossenzen 1:15-20

Beeld van God, de onzichtbare, is hij, eerstgeborene van heel de schepping: in hem is alles geschapen, alles in de hemel en alles op aarde, het zichtbare en het onzichtbare, vorsten en heersers, machten en krachten, alles is door hem en voor hem geschapen. Hij bestaat vóór alles en alles bestaat in hem. Hij is het hoofd van het lichaam, de kerk. Oorsprong is hij, eerstgeborene van de doden, om in alles de eerste te zijn: in hem heeft heel de volheid willen wonen en door hem en voor hem alles met zich willen verzoenen, alles op aarde en alles in de hemel, door vrede te brengen met zijn bloed aan het kruis.

De laatste woorden zijn heel inclusief, maar ik waak ervoor om deze te optimistisch te lezen. God heeft ons willen verzoenen, maar de vraag is of we eenswillend zijn met Hem. Dan kun je, zoals Rob Bell doet, de vraag opwerpen: Does God always get what He wants? Zeer goede vraag, maar hij brengt ons niet veel verder. Misschien wil God inderdaad heel graag dat wij allemaal voor de eeuwigheid gered zijn, maar mogelijk heeft Hij nóg liever dat dit gebeurt met onze hartelijke instemming en op basis van ons oprechte vertrouwen in Hem. Misschien wil Hij niet dat wij de eeuwigheid met Hem door zullen brengen terwijl we daar niet van harte voor kiezen. Is dit niet het kenmerk van liefde uit vrije wil? Hier ligt een sleutel voor deze kwestie, denk ik. Het punt is: wij kunnen wel denken dat we Gods wil helemaal kennen, maar zijn wegen zijn hoger dan die van ons en wij zijn niet in staat om de gedachten van de Eeuwige te doorgronden. Enige voorzichtigheid en bescheidenheid lijken mij hier zeer gepast.
Kies maar: een ongemakkelijke waarheid of een comfortabele misvatting?
Even een vergelijking. Al Gore bracht ons in mei 2006 een verontrustend bericht: we gaan met deze planeet in razend tempo naar de verdoemenis. Dit is even (voor het gemak) mijn samenvatting van An Inconvenient Truth. Ik hoop van harte dat Gore en zijn medestanders het te somber inzien en dat het uiteindelijk enorm blijkt mee te vallen. Maar ik zou wel dom zijn om zijn waarschuwingen straal te negeren omdat ze mij niet prettig in de oren klinken. Weet je wat? Misschien heeft Al Gore 100% gelijk en moet ik mij ernstig zorgen maken. Misschien heeft hij 50% gelijk en gaan we voor de helft naar de ratsmodee. Ah, welk een zalige opluchting!
Waarschuwing
Een man kwam bij een brug. Bij de brug stond een bordje met opschrift: ‘Waarschuwing: niet meer dan 1 persoon op deze brug’. De man keek om zich heen, hij was volstrekt alleen. In alle rust stapte hij op de brug. In het midden van de brug begon het te kraken en tot zijn schrik viel de man dwars door het wegdek in de stromende rivier. Ook daar zag hij een bordje staan. Nu met opschrift: ‘Een gewaarschuwd mens telt voor 2’.
Flauw, maar wel grappig. Zou God ons in de Bijbel waarschuwen voor onze ondergang als er geen reden voor echte zorg is? Zou Hij ons door de brug laten zakken omdat het tijd is voor een goddelijke grap? Het lijkt me niet waarschijnlijk. Er staan veel waarschuwingsborden in de Bijbel en ik neem ze allemaal doodserieus. En toch, en toch… ik ben niet bang. Waarom niet? Omdat ik een gelovige jongen ben en geleerd heb om God te vertrouwen. Hij is er niet op uit om ons de afgrond in te storten, ik houd me bijvoorbeeld vast aan deze tekst: ‘De Heer is niet traag met het nakomen van zijn belofte, zoals sommigen menen; hij heeft alleen maar geduld met u, omdat hij wil dat iedereen tot inkeer komt en niemand verloren gaat.’ 2 Petrus 3:9
Genade is niet eerlijk
Er zijn een paar bijbelverhalen die me ook veel hoop geven. Denk aan Jona die de pest in had omdat God genadiger bleek te zijn dan hij voor mogelijk had gehouden.  Hij klaagde (!) toen God besloten had zijn dreigende oordeel over de stad Ninevé niet uit te voeren: ‘Ik wist het wel: u bent een God die genadig is en liefdevol, geduldig en trouw, en tot vergeving bereid.’ Jona 4:2. Een ander voorbeeld? Denk aan de klagende dagloners die de smoor in hadden omdat hun werkgever iedereen op dezelfde wijze beloonde –  óók degenen die aanmerkelijk minder gedaan hadden. De fulltimers ontvingen het afgesproken loon, maar misgunden de parttimers de royale beloning die zij uit handen van de baas ontvingen. ‘Dat is niet eerlijk!’ riepen zij in koor. Dat klopt, het eigenaardige van genade is dat het in zekere zin ‘oneerlijk’ is… maar wel in de zin van onverdiend royaal!
En sta dan eens rustig stil bij het opmerkelijke antwoord van de gulle werkgever: “Beste man, ik behandel je toch niet onrechtvaardig? Je hebt toch ingestemd met het loon van één denarie? Neem dan aan wat je toekomt en ga. Ik wil aan die laatsten nu eenmaal hetzelfde betalen als aan jou. Of mag ik met mijn geld niet doen wat ik wil? Zet het kwaad bloed dat ik goed ben?” Zo zullen de laatsten de eersten zijn en de eersten de laatsten.’ (Dit verhaal kun je vinden in Matteüs 20:1-14).
Better be save than sorry…
Stel je voor dat God uiteindelijk alles en iedereen vergeeft. Voel je je dan verraden of bekocht? Dat zegt dan meer over jou dan over God. Nog een voorbeeld? De klagende broer van de verloren zoon. Hij kan de goedheid van zijn vader feitelijk niet uitstaan. Deze gelijkenis is al door veel knappe mensen uitgeplozen en er is heel veel wijsheid in te ontdekken. Toch ook vooral dit: de verloren zoon had gedaan wat z’n hart hem ingaf en trapte daarmee op de ziel van zijn vader. De vader gaf hem de kans om fouten te maken en wees hem niet af toen hij met hangende pootjes terugkwam. Daarmee zegt Jezus heel veel over God. Hij is bereid om ons te laten gaan, Hij gunt ons de vrijheid – inclusief de vrijheid fouten te maken en tegen Hem te kiezen. Maar dit is het goede nieuws: Hij gooit de deur niet zomaar dicht in ons gezicht. Dat geeft mij hoop voor alle mensen. Maar om de deur binnen te kunnen gaan, moet je wel eerst berouwvol bij Vader thuiskomen. En we weten Wie de deur is en dat – als ik deze woorden goed begrijp – helaas niet alle schapen door deze ingang in veiligheid zullen komen. An inconvenient truth indeed, but truth nevertheless!

12 gedachten over “Wat is je moeite met Rob Bell? Of ben je juist enthousiast? Wil je ook een ongemakkelijke waarheid horen?

  1. Wederom amen, Paul. Dat punt van de aanstootgevendheid van het evangelie, de confrontatie met de waarheid over mezelf, het feit dat Jezus uiteindelijk meer vijanden dan vrienden had; ik wil er ook graag omheen, maar denk dat het niet kan.

  2. ik val zomaar midden in een discussie hoor, maar ik begrijp al die ophef over Rob Bell niet zo. ten eerste zegt hij helemaal niets in zijn boek wat nieuw is, ten tweede zegt hij uberhaupt niet zoveel.

    Bell stelt vooral vragen, en dat doet hij op een geraffineerde manier, hiermee hele volksstammen (voornamelijk Amerikaanse) conservatieve christenen tegen het zere been trappend. maar nergens geeft hij zelf een duidelijk antwoord op de vragen die hij oproept. je kunt van alles van hem vinden, je kunt het met hem eens zijn of niet (waarmee je het al dan niet eens moet zijn blijft rijkelijk vaag in het midden), maar van ketterij kun je de beste man niet beschuldigen. of is het stellen van vragen ook al ketterij?

    overigens vind ik hem wel sympathiek. door zijn manier van spreken/schrijven houdt hij de betweterige alle-schaapjes-op-het-droge-en-de-bokjes-in-de-plomp religieuzen een confronterende spiegel voor. maar het blijft een achterhoede gevecht, een preek voor eigen parochie. wat moet een niet-christen nu met dat boek, dat zegt hem/haar toch helemaal niets?

    1. Hoi Peter. Bell stelt inderdaad veel vragen, maar hij geeft wel degelijk een aantal antwoorden. En die roepen – geheel terecht – reacties en tegenvragen op. Wie kaatst kan de bal verwachten. “The good news is better than that” komt erop neer dat je zelfs na je dood eindeloze herkansingen hebt om gered te worden. Maar waarvan? En wat is de bron van het kwaad? Het is een prikkelend boek, maar Bell moet op een paar wezenlijke punten ook duidelijk tegengesproken worden.

  3. Het is tekenend voor de christelijke wereld dat je gelijk verketterd wordt als je alleen maar vragen stelt bij de traditionele theologie. Vind je het gek dat veel mensen zich van de kerk hebben afgekeerd…

    Ik denk dat veel bijbelse concepten en verhalen door elkaar heen lopen. Nauwkeurige exegese en zuivere vertalingen in de context van de oorspronkelijke taal van de bijbel kunnen uitkomst bieden.

    “Verloren gaan” bestaat bijvoorbeeld niet, dat is al verkeerd vertaald. Er staat in Johannes 3:16 dat mensen verloren zijn. Mensen die God niet kennen – door Jezus – zijn verloren, omdat ze zoek zijn, dwalende als schapen. Leg daarnaast de gelijkenis van de herder die op zoek gaat naar het ene schaapje en het is duidelijk dat Jezus blijft zoeken totdat de laatste verlorene gevonden is, ook al gaan nu op aarde nog niet alle schapen binnen door de Deur.

    “Misschien wil Hij niet dat wij de eeuwigheid met Hem door zullen brengen terwijl we daar niet van harte voor kiezen.” Het mooie is dat in de Griekse grondtekst naar voren komt dat iedereen van harte zal belijden dat Jezus HEER is (Filippenzen 2:11). Eeuwigheid betekent niet zozeer “tijdelijk” maar “een voor onze tijdsdimensie onbekende tijdsduur”. Daarom kan eeuwig leven oneindig duren en eeuwige straf niet. Het heeft te maken met het Hebreeuwse concept van “eeuwigheid”.

    De “ondergang”, “verlorenheid” enz. enz. zo vaak associeerde ik al die kreten gelijk met “dat zal de hel wel zijn” terwijl dat helemaal niet hoeft denk ik.

    Ik heb Rob Bell niet gelezen, maar daarvoor al kennis gemaakt met Thomas Talbott, Jan Bonda, Wim Hoogendijk en Klaas Goverts. Hoe meer ik de grondtekst en oorspronkelijke Hebreeuwse denkwijze ben gaan begrijpen, hoe meer ik tot de conclusie kwam dat uiteindelijk iedereen behouden zal zijn, ook al moeten sommigen door het vuur heen (de hel).

    Wie er door het vuur heen moeten, daarin legt de bijbel voor mijn gevoel veel vaker de nadruk op hoereerders, overspeligen en moordenaars dan op ongelovigen. Omdat het bij God om de liefde gaat. En mensen die er hun levensstijl van maken anderen voortdurend ernstige schade aan de brengen, die zullen daar rechtvaardig om gestraft worden.

  4. in mijn theologie betekent het feit dat God uiteindelijk met het kwaad zal afrekenen niet dat Hij dan meteen ook maar met het grootste deel van zijn schepping zal afrekenen.

    er zijn twee opties die niet erg hoopgevend zijn:

    1. alleen de goeden worden gered en de kwaden gaan verloren. dan is er weinig hoop voor de meeste (of misschien wel alle) mensen, wie is er tenslotte echt goed?

    2. je wordt alleen gered als je Jezus hebt aangenomen (de evangelische visie). dan kom je op allerlei ingewikkelde bezwaren (hoe neem je Hem dan aan, wat als je het op de verkeerde manier doet of je neemt de verkeerde Jezus aan? wat als je je later weer van hem afkeert?)

    Ik kan me goed vinden in de bezwaren die Bell opwerpt tegen de traditionele visie op hemel/hel en uitverkiezing. Of dit meteen betekent dat per definitie iedereen wordt gered (alverzoening) valt nog te bezien (Bell doet hier ook geen al te duidelijke uitspraak over), maar ik kan me niet voorstellen dat God zich laat beperken tot een van de bovenstaande visies.

    Bell draait de vraag in zijn boek heel mooi om: de vraag is niet of God wel krijgt wat Hij wil (Hij wil nl het liefst dat iedereen behouden wordt, daar is de bijbel in elk geval heel duidelijk over), maar de vraag is of wij wel krijgen wat we willen (iedereen krijgt het aanbod om met God mee te gaan, maar als je uiteindelijk toch liever je eigen weg wilt gaan dan heb je de vrije keus). dat laatste zou in elk geval rechtvaardig zijn.

    Cruciaal is hier denk ik om het verlossingswerk van Jezus in een breder perspectief te zetten, wat ook meer recht doet aan wat Hij kwam doen. Hij kwam niet slechts om met het schuldprobleem af te rekenen (onze straf te betalen), maar Hij kwam om de hele wereld in zijn totaliteit te verlossen (terug naar haar bestemming te brengen). Als je het evangelie benadert als een simpele winst-verliesberekening (hoe kan er afgerekend worden met de schuld), dan loop je tegen dit soort ingewikkelde vragen aan. Als je het verhaal meer beschouwt als het verhaal van Gods bedoeling met de schepping, hoe de schepping van dit doel is afgedwaald en hoe de schepping weer hersteld kan worden, dan worden de traditionele problemen mbt wie al dan niet behouden wordt en hoe je dan behouden moet worden en of er wel een hemel is en wie er dan naar binnen mag, etc. etc. haast trivialiteiten. Maar goed, ook dat is weer een visie, en daar mag iedereen het natuurlijk mee oneens zijn. Zelf geloof ik dat deze visie meer recht doet aan Gods plan dan het traditionele verhaal van schuld en betaling. Ik denk dat je Rob Bell ook meer in deze hoek moet plaatsen, net als overigens bijvoorbeeld een N.T. Wright, en een groot deel van de Oosterse Kerk. Er is niets nieuws onder de zon, dus..

  5. Ik ga geen uitgebreide reacties schrijven. Volg de discussie wel met veel interesse. Ik geloof er niets van dat als Jezus kwam ‘om de hele wereld in zijn totaliteit te verlossen’ dat een tegenstelling is tot het ‘afrekenen met het schuldprobleem’. En de benadering vh evangelie als ‘winst-verliesberekening’ is ook allesbehalve simpel. Jezus heeft ‘de hele wereld in zijn totaliteit verlost’ en heeft dús ‘afgerekend met het schuldprobleem’. Dat is geen trivialiteit, maar een wezenlijk onderdeel daarvan. Niet voor niets heeft ook het schuldprobleem zoveel ruimte in het onderwijs van Jezus en ook in dat van bv, Paulus. Ik word eerlijk gezegd een beetje moe van al dit soort valse tegenstellingen. Zoals zovaak, is het ook hier een geval van en-en.

    1. Niet slechts een kwestie van durven, vooral van wel/niet willen. Controversieel boek in een lastige markt. Veel mensen lezen dergelijke boeken bovendien graag in het Engels.

  6. Rob Bells idee is inderdaad verre van nieuw. Natuurlijk zou het een prettig gevoel geven wanneer iedereen uiteindelijk in de hemel komt. Ik vraag me alleen wel af of iedereen dat inderdaad wil. Want hoe ziet die hemel er eigenlijk uit? Een soort paradijs waarin je fijn je gang kunt gaan, of de gezellige kroeg die even erg populair werd toen André Hazes net was overleden? En zo is er voor iedereen wel een persoonlijk wensenpakket te bedenken.

    Maar als God het middelpunt van de hemel is en alles om hem draait, zijn er ongetwijfeld mensen die dan nog liever naar de hel gaan. Ik kan me een interview met Robert Long nog goed herinneren waarin hij zei dat hij liever naar de hel ging dan met zo’n schijnheilige God de eeuwigheid te moeten doorbrengen. En dergelijke uitspraken heb ik meer gehoord.

    De ideeën van Rob Bell irirteren me ook een beetje. Ik vraag me af of hij de diepe afgrond van het kwaad wel serieus genoeg neemt. En verder past het prima in het beeld van de lieve opa in de hemel die het allemaal niet zo kwaad bedoelt, en wij vallen als het erop aan komt ook nog wel mee.

    Gek genoeg vind ik het zelf juist een bevredigend idee dat het kwaad wordt gestraft, dat al die ellendelingen die anderen zo vreselijk veel kwaad berokkenen, er niet mee weg komen. Die dictators die in puissante rijkdom leven, heel oud worden en dan vredig sterven terwijl hun onderdanen omkomen van de honger, bijvoorbeeld.
    In mijn gereformeerde omgeving van vroeger kreeg ik dat meteen terug: ‘jij bent zelf ook zondig!’ Ik zal de laatste zijn dat te ontkennen maar ik vind het ook een dooddoener.

    Ik geloof in de vergeving van zonden, maar krijgen mensen die dat niet willen die ook? Tegen wil en dank? Het lijkt me heel goed mogelijk dat mensen ook na hun dood de kans krijgen bij God te komen, maar betekent dat dat iedereen die kans met beide handen aangrijpt? Ik betwijfel het.
    ‘Er zijn mensen die liever heersen in de hel dan dienen in de hemel’, schreef C.S. Lewis. Ik denk dat die uitspraak getuigt van grote mensenkennis.

  7. Te vaak wordt het werk van Jezus Christus versmald tot: redden van de hel. Hij is de Heiland en dat betekent dat Hij ons heel wil maken in sociaal, geestelijk, lichamelijk, nou ja ieder aspect van ons leven. “Naar de hemel gaan” is al helemaal een begrip dat ik niet terugvind in Vaders boek.
    Het Koninkrijk der hemelen heeft te maken met geestelijke strijd en heeft niets te maken met iets na ons leven/de wederkomst. Hij zal de doden opwekken bij zijn komst en oordelen. dat staat haaks op ideeen als het zingen van Ps 119 (alle verzen) en daarbij op ons harpje spelen.
    Ik weet niet of Rob Bell deze karikaturen bespreekt. Maar wanneer gaan dit soort kinderlijke voorstellingen, die niet gebaseerd zijn op Gods Woord, overboord gooien?

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s