Nog even wat kruimels opvegen: wat kan ik doen en wat doe jij voor de Hoorn van Afrika?

Crumbs from Your Table blijft in mijn hoofd rondzingen. Het zal wel aan mijn associatieve brein liggen – een mooie manier om te zeggen dat je niet rechtlijnig en geconcentreerd kunt nadenken maar dat je gedachten alle kanten opgaan – maar ik vind het heel ‘toevallig’ dat Bono deze tekst schreef na zijn ervaringen in Ethiopië. Does that sound familiar? Yes, to me it does… Samen met zijn vrouw Ali werkte Bono in 1985 zes weken lang in een weeshuis in Wello, Ethiopië. “We lived there for a six weeks, working in an orphanage. On our last day at the orphanage a man handed me his baby and said, ‘take him with you.’ He knew in Ireland his son would live; in Ethiopia his son would die. I turned him down. In that moment I started this journey.”

Het lied blijft rondzingen

Voor Bono was zijn bezoek aan Ethiopië levensveranderend. Dat herken ik, want ik was dit jaar zelf in Ethiopië waar ik tijdens een door Compassion georganiseerde ondernemersreis verschillende sponsorprojecten bezocht. Als je hier kijkt, kun je over mijn indrukken en ervaringen lezen. Ik was in Ethiopië tijdens een relatief goede periode, Bono en zijn vrouw Ali waren er tijdens de grote hongersnood waar Live Aid voor is georganiseerd. Maar op het moment dat ik deze woorden schrijf, is er opnieuw een periode van grote droogte, dorst en honger in grote delen van Oost Afrika. En ik denk dat dit lied in mijn hoofd blijft rondzingen omdat ik niet mag vergeten wat ik heb gezien en omdat ik jullie moet vertellen dat we niet kunnen volstaan met het weggeven van wat broodkruimels. Er is een mentaliteitsverandering nodig die veel verder gaat. We kunnen onze verantwoordelijkheid niet afkopen met het overmaken van een geldbedrag op Giro 555 (dat moet óók, het is wel het minste wat we kunnen doen en het is heel eenvoudig en snel geregeld via deze website – als je nog niets gegeven hebt, stop dan even met lezen en doe wat je kunt), we moeten dieper nadenken over de ongelijke verdeling van welvaart en gezondheid in deze wereld. Het is geen persoonlijke verdienste van jou dat je hier geboren bent, je bent een gezegend mens en “Van een ieder wie veel gegeven is, zal veel geëist worden, en aan wie veel is toevertrouwd, van hem zal des te meer gevraagd worden”, zegt Jezus in Lucas 12:48.

Bono laat het niet bij mooie praatjes op het podium

Bono is ook maar een mens. Het is gemakkelijk om af te geven op een rockster die zijn zakken meer dan gevuld heeft en als een moderne heilige ons ter verantwoording roept en aanspoort in actie te komen tegen onrecht. Maar Bono had ook de arme mensen van Afrika weg kunnen laten rotten terwijl hij zich nog eens omdraait aan boord van een plezierjacht op de Middellandse Zee. Het zij hem gegund dat hij geniet van zijn welvaart, maar iedereen die er schamper over doet moet dan maar zelf het goede voorbeeld geven en geld doneren en luid en duidelijk opkomen voor de armen. Zolang je – in verhouding – niet meer gedaan hebt dan Bono, heb je niet echt recht van spreken.

Verheffen

Ik probeer songteksten altijd te begrijpen, het is een persoonlijke afwijking. Als christen herken ik de bijbelverwijzingen in U2 teksten – en ik kan je melden: het zijn er erg veel. Het mooie is dat Bono deze teksten niet gebruikt om er als losverkrijgbare waarheden zijn medemensen mee te bestoken. Nee, de bijbelteksten gaan door zijn persoonlijke systeem heen, hij denkt erover na – associeert – legt verbanden en geeft een creatieve, kunstzinnige vorm aan wat hij ontdekt heeft. In sommige teksten gaat het niet om oplossingen, maar om vertwijfeling, woede, verontwaardiging en onbegrip. In andere teksten komt de dankbaarheid voor goedheid, liefde en genade vooral opborrelen en kan U2 opzwepend, inspirerend en very uplifting klinken. Dat is wat kunst met je kan doen: verontrusten, wakker schudden, aanzetten tot actie, verheffen en perspectief bieden. En dit is een van de redenen waarom ik een liefhebber ben van U2’s teksten en muziek.

In mijn vorige blogpost kun je de tekst van Crumbs from Your Table lezen. Ik verwijs daar ook naar een blog waar een aantal sleutels geboden worden om deze songtekst te begrijpen. Zo kom ik op het spoor dat naar Ethiopië wijst en dit zet mij ook weer aan tot het nemen van actie. Het gevaar dreigt namelijk dat je gezien hebt wat er te zien is, je omdraait en doorgaat met leven alsof er niets veranderd is.

Vergis u niet: alleen horen is niet genoeg, u moet wat u gehoord hebt ook doen. Want wie de boodschap hoort maar er niets mee doet, is net als iemand die het gezicht waarmee hij is geboren in de spiegel bekijkt: hij ziet zichzelf, maar zodra hij wegloopt is hij vergeten hoe hij eruitzag. (…) Voor God, de Vader, is alleen dit reine, zuivere godsdienst: weduwen en wezen bijstaan in hun nood, en je in acht nemen voor de wereld en onberispelijk blijven. (Uit het eerste hoofdstuk van de brief van Jacobus)

Ik geloof dat ik nu iets moet gaan doen met wat ik gezien en gehoord heb. Ja, ik heb erover geschreven, ik heb foto’s gepubliceerd en ervaringen gedeeld, maar ik wil iets doen met wat God mij gegeven heeft om mensen te helpen. En Ethiopië is ‘toevallig’ op mijn weg gekomen, dus daar zal ik mijn aandacht op richten. Ik denk nu aan een plan dat al ontstond tijdens de reis: ik wil foto’s die ik in Ethiopië gemaakt heb in groot formaat laten afdrukken en deze (misschien ingelijst) verkopen om met de opbrengst iets te doen aan de nood. Kruimelwerk, ik realiseer me dat ook wel, maar het is een begin. Verder wil ik jullie oproepen om ook na te denken over wat je zelf actief doen kunt. We kunnen niet allemaal naar Ethiopië afreizen om met eigen ogen te zien hoe erg het daar nu is, maar neem van mij aan dat elke hulp goed en nuttig is. Laat je hart spreken.

Like getting blood from a stone

Terug naar die songtekst. Deze regels begreep ik niet – en zo kwam ik uit bij dit Ethiopië-verhaal: Where you live should not decide / Whether you live or whether you die / Three to a bed / Sister Ann, she said /Dignity passes by… De eerste woorden zijn heel eenvoudig te begrijpen en die sluiten ook aan bij mijn verhaal over dat nationalisme dom is en dat je jezelf niet boven een ander verheven hoeft te voelen omdat je toevallig in dit land geboren bent. Je hebt gewoon mazzel gehad, kansen gekregen – net als ik. Maar dan: waarom drie in één bed en wat hebben Sister Ann en ‘waardigheid’ daarmee te maken? Lees deze woorden uit een interview met Bono: “I went to speak to Christian fundamentalist groups in America to convince them to give money to fight Aids in Africa. It was like getting blood from a stone. I told them about a hospice in Uganda where so many people were dying they had to sleep three to a bed. Sister Ann, who I mention in the song, works at that hospice.”

Met deze verklaring in het achterhoofd ga je de songtekst beter begrijpen. Bono is geïnspireerd door de Bijbel en door wat hij met zijn eigen ogen in Ethiopië gezien heeft. Deze woorden en gedachten zingen rond in zijn hoofd en hij wil mensen aanzetten om in beweging te komen: maar hij voelt zich soms als een roepende in de woestijn. Houd nu eens op met je mooie verhaaltjes, laat nu eens werkelijk zien dat het je iets kan schelen dat mensen kapot gaan van honger en ellende. Ja, het gebeurt buiten jouw zicht, maar je weet er nu van en je kunt niet doen of je onwetend en onmachtig bent: I would believe if I was able / But I’m waiting on the crumbs from your table.

Kruimels van de tafel. Some food for thought, indeed.

3 gedachten over “Nog even wat kruimels opvegen: wat kan ik doen en wat doe jij voor de Hoorn van Afrika?

  1. Ik heb zo een afspraak met mijn oud-cursisten. Ik overhandig hen extra lesmateriaal om zo snel mogelijk de Nederlandse taal te leren. Ze zullen dan sneller werk kunnen vinden. En hopelijk zullen zij dan ook in staat zijn hun achtergelaten familie beter te kunnen helpen. De Inburgering in Nederland staat onder zeer hoge druk. Tot mijn grote verbazing want nog geen jaar geleden werd er uit Den Haag geroepen dat iedereen moest inburgeren. En nu dus weer even niet. De regels veranderen met een snelheid die wij als docenten gewoon niet kunnen bijbenen. Het is een bijna onmogelijke taak geworden. Als oud-NT2 docent heb ik de eer gehad met deze mensen oa uit de hoorn van Afrika te mogen werken. En Den Haag heeft geen idee wat ze aanrichten met dit beleid. Ik heb ze uitgenodigd in de groep maar bleven systhematisch weigeren. Educatie is ALLES. En dat is dan ook wat ik zal blijven doen om te helpen op mijn eigen wijze.

    1. Dat is mooi, Suzanne – blijf je inzetten – ook als de regering om de zoveel jaar van mening en beleid verandert… Het gaat om die mensen.

  2. We moeten zorgen dat de mensen middelen hebben om minstens voor hun eigen voeding te kunnen zorgen..op kleine schaal ieder eigen landbouwlapje..dan eerst zullen we echt helpem..met al die opgestuurde voedselpakketten die nooit ter plaatse geraken en die we mee betalen verandert er niets..ze liggen inn hangars en kunnen niet bedeeeld worden

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s