Brood en boeken op de plank

Vanmorgen ontstond er op Twitter een korte discussie tussen mensen uit het christelijk boekenvak. Gelijk de eerste vraag: wat is hier ‘christelijk’ – de mensen, de boeken of het vak? Ik zeg: de mensen. En zij behoren op een christelijke wijze zaken met elkaar te doen.

In die zakelijke wereld hebben we allemaal te maken met de wetten van de markt, met bewegingen aan vraag- en aanbodzijde en met het  begrip ‘toegevoegde waarde’. We zijn allemaal een goed doel en we hebben allemaal brood op de plank nodig. En mooie boeken zijn en blijven ook broodnodig. Tot zover verschillen we waarschijnlijk niet van mening.

Slim meebewegen

Oké, wat is er aan de hand? Dit: we zitten in een tijd van ontzuiling en ontlezing (al wordt dit laatste bestreden en ontkend door mensen die vinden dat we alleen anders zijn gaan lezen, niet minder) en moeten allemaal reageren op de digitalisering van informatie, ook op het gebied van verkoop, marketing en distributie. Markten bewegen, dat is op zich niets nieuws. Iedereen moet slim meebewegen, of – nog slimmer – vooruitdenken en verstandig investeren.

Reageren en anticiperen

Naast genoemde ontwikkelingen is er ook sprake van secularisatie / ontkerkelijking. Dat wil niet zeggen dat christelijke mensen massaal van hun geloof vallen, maar ze onderscheiden zich in hun leven van dag tot dag – en in hun consumentengedrag – niet heel wezenlijk van mensen met andere levensbeschouwelijke opvattingen. Wat je daar verder ook van vindt, misschien duid je het positief of negatief, het zijn ontwikkelingen die de christelijke media raken en waar op gereageerd en geanticipeerd moet worden.

Heb je even?

Wat gebeurde er vanmorgen? Iemand suggereerde via een tweet dat ik waarschijnlijk wel wist of er een christelijk alternatief voor http://www.bol.com in aantocht is. Ik liet weten dat bij http://www.izb-ark.nl alle christelijke uitgaven (en de meeste algemene boeken) online te bestellen zijn. Prompt kwamen er reacties binnen van anderen die http://www.neema.nl en http://www.leesenluister.nl onder de aandacht brachten – in het laatste geval voorzien van de mededeling dat dan ‘alle christelijke boekhandelaren meeprofiteren’. Prima. En daarna volgde een serie reacties van Natasja Bakker die het opnam voor het belang van christelijke boekhandelaren en terloops haar mening gaf: “Uitgevers die winkelier spelen werken mee aan ondergang boekhandelaren”. Ho, even. Nu moet ik natuurlijk wel reageren en dan heb ik niet genoeg aan Twitter en zelfs niet aan Twitlonger. Heb je even? Ik heb wel het een en ander te melden en geef je graag de gelegenheid daar op te reageren. Natasja heb ik het aanbod gedaan hier zelf een blog over te schrijven op Vrijspraak.

De rol van de uitgever

Als uitgever vergaar, selecteer en ontsluit je informatie. De toegevoegde waarde is je kennis van de markten van vraag en aanbod, aangevuld met goede smaak en oog voor wat bijzonder is en de aandacht verdient. Een goede uitgever is geen boekenpoeper, geen doorgeefluik, maar een persoon die een samenhangend fonds publiceert, passend in de traditie van het ‘huis’ en vanuit een heldere visie. Uitgevers voegen waarde toe en vormen de brug tussen aanbod- en vraagzijde op de gebieden van informatie, onderwijs en verstrooiing. Ook nemen zij het uitgeefrisico, ofwel: het ondernemersrisico. Ze steken hun nek uit door een manuscript (tegenwoordig altijd een typoscript) openbaar te maken en te vermenigvuldigen. Daarbij moeten ze ook zorg dragen voor vormgeving, juiste positionering qua prijs en doelgroep en goede verkoop, marketing en distributie. Uitgevers zijn dus doodgewone ondernemers die brood (en boeken) op de plank willen. Zij handelen in informatie. Niets mis mee.

Professionals

Nu is de christelijke uitgeefwereld wat apart, want we halen er graag onze ideële motieven bij als we ons aangevallen voelen. Daar doe ik zelf ook aan mee – en zonder schaamte, want ik heb daadwerkelijk ideële en missionaire motieven (anders was ik niet uit mijn vorige baan gestapt) en dat geldt ook voor de missionaire organisatie waar onze uitgeverij deel van uitmaakt. Ik moet als uitgever zorgen voor een gezonde exploitatie, onze mensen worden betaald volgens de CAO van onze uitgeefbranche (het zijn geen vrijwilligers maar betaalde professionals) – maar: we hebben geen aandeelhouders en geen winstoogmerk. Gezond, actief, effectief en innovatief blijven, dat is onze zakelijke doelstelling om onze ideële missie op langere termijn te kunnen volhouden. Als het om print gaat willen wij zoveel mogelijk goede boeken, kaarten, kalenders en agenda’s maken voor de doelgroepen die wij bedienen. Daarnaast zijn wij actief op het gebied van digitale media en internet. Mijn opdracht is om alle wettige middelen te gebruiken voor onze missionaire doelstelling, ik ben dus bij Ark Media niet beperkt of ‘veroordeeld’ tot uitgaven in print en ik hoef me ook niet in een bepaalde fuik te laten dringen. In dienst van onze Heer woekeren met de aan ons toevertrouwde middelen, mogelijkheden en talenten – dat willen wij! Het liefst in goede samenwerking met mensen die dezelfde Heer dienen en hetzelfde doel voor ogen hebben.

Marketingmix

We hebben te maken met de digitalisering van producten, verkoop, promotie en distributie. Het is niet alleen zo dat papier wordt vervangen door bits & bytes, de transactie tussen aanbieders en afnemers is wezenlijk aan het veranderen. Daar hoeft niemand een waardeoordeel over te hebben, het is gewoon een technologische ontwikkeling waar je op in moet spelen. Elke schakel in het kanaal, zowel de uitgever, de groot- of tussenhandel als de boekhandelaar, moet zich opnieuw afvragen welke waarde hij of zij aan het product toevoegt. Die waarde heeft betrekking op de beroemde P’s uit de marketingmix: product, plaats, promotie en prijs (ik voeg er graag nog de p van personeel aan toe).

Verdringingsmarkt

Door genoemde ontwikkelingen (versterkt door een economische neergang) zien we dat de markten het moeilijk hebben en de christelijke uitgeefbranche voelt daar gewoon de impact van. Berichten over ‘hoe goed het gaat’ neem ik met een pak zout, want we werken in een verdringingsmarkt waarin het aanbod groter is dan de vraag. Zowel in de algemene als in de christelijke uitgeefbranche worden trends soms geflatteerd door beststellers, maar wie niet inziet dat de markt een moeilijke periode tegemoet gaat, wens ik veel succes. We moeten alle zeilen bijzetten, maar een goede zeiler vaart wel bij tegenwind. Ik ben er klaar voor.

De rol van de boekhandel

Wat vind ik van de boekhandel? Ik houd van boeken en ik houd van boekhandelaren. Het is heerlijk om te shoppen, te bladeren en de geur van boeken op te kunnen snuiven. Boekhandelaren die het christelijke boek verkopen hebben een speciaal plekje in mijn hart en ik wens hen oprecht het allerbeste. Niet alleen vanwege de verkoop, maar ook vanwege de vooruitgeschoven positie die zijn innemen in de markt. Zij zijn onze ogen en oren, zij staan dichter bij de eindgebruiker en heel vaak hebben ze een plek als interkerkelijk bolwerk in een omgeving die een andere god aanbidt: die van het consumentisme. Alleen goede woorden over de ijverige mensen in het retailgedeelte van het boekenvak, waaronder veel enthousiaste vrijwilligers en parttimers – ik meen het.

Broodroof?

Maar… De markt verandert en dat heeft ook effect op al die p’s die ik net voorbij liet komen. Je kunt dat jammer, vervelend en ongewenst vinden – het is de wereld waarin wij leven en waarbinnen wij zaken moeten doen en onze doelstellingen moeten realiseren. Ik zie hoe christelijke ondernemers in de media met dit gegeven worstelen. Soms trekt men een betaalmuur op (totaal verkeerde reflex – als je het mij vraagt) en soms gaat men elkaar impliciet of expliet beschuldigen van broodroof. Sorry, maar dat is dus onzin. Iedere deelnemer in de markt moet gewoon zorgen dat hij / zij toegevoegde waarde heeft en blijft houden. Als dat niet op een commerciële wijze kan, dan moet je voldoende sympathisanten vinden die je werk willen ondersteunen. Dat is ook prima.

We zijn gewaarschuwd

Vind ik het leuk dat er een digitale revolutie gaande is? Ach, ik beweeg me al een tijdje op internet en ben vooral razend enthousiast over de kansen. Maar als uitgever voel ik me gedwongen om te reageren, terwijl ik stiekem misschien wel gewoon lekker boeken, kaarten en kalenders wil blijven maken. Ik kan me niet veroorloven de ontwikkelingen te negeren, de muziekindustrie heeft al getoond wat er met je gebeurt als je niet bijtijds de bakens verzet. We zijn gewaarschuwd.

Je eigen Unique Selling Points (USP’s)

Geloof ik in de toekomst van print? Honderd procent. De televisie heeft de radio niet overbodig gemaakt. Maar de komst van nieuwe media heeft wel consequenties voor oude media – en daaruit moet je bijtijds slimme consequenties trekken. En dat doe ik. De boekhandel moet evenmin gaan klagen, zuchten of steunen – daar win je de strijd niet mee – je moet nu gewoon eerlijk kijken naar je sterke en zwakke punten (intern) en de kansen en bedreigingen (extern) – samen de SWOT-analyse genoemd. Tel daarbij ook je zegeningen als boekhandel! Je hebt unieke toegevoegde waarde door expertise (je kent je producten en je klanten, anders doe je je werk niet goed), door de plaats die je inneemt (fysiek), door het assortiment dat je samenstelt (inkoop-kennis), door het persoonlijk contact en door de sfeer die je uitstraalt (shopping experience). Niet mopperen op uitgevers die rechtstreeks verkopen aan eindgebruikers (daar is niets immoreels aan, net zo min dat het ‘oneerlijk’ zou zijn om als uitgever een eigen boekhandel te hebben), maar gewoon profiteren van je eigen USP’s.

Nieuwe kansen en uitdagingen online

De uitgevers hebben alle belang bij goede, deskundige, ondernemende boekhandelaren. We adverteren over de hoofden van boekhandels heen (pull-techniek) omdat we heel goed begrijpen dat klanten de meeste boeken kopen als ze naar de boekhandel gaan. Maar we zijn niet van gisteren, we weten ook dat veel mensen vrijwel NOOIT in een christelijke boekhandel komen terwijl ze wel potentiële kopers zijn. Sommige afnemers wonen op plaatsen waar het aanbod beperkt is, voor hen is het extra gemakkelijk om online te kopen en te kunnen kiezen uit een onbeperkt assortiment.

Ideëel, zakelijk en genuanceerd

Een locale boekhandel moet een prima site hebben, maar er zullen niet veel boekhandelaren zijn die kunnen gaan concurreren met http://www.bol.com Op internet willen mensen gewoon snel zaken doen, vandaag bestellen, morgen in huis. Het is geen goede strategie om mensen wel te laten kijken, zonder dat ze rechtstreeks kunnen kopen. Als een uitgever rechtstreeks verkoopt aan een eindgebruiker, dan is dat de kortste verbinding en een snelle, effectieve service. Je moet ook kosten maken om dit te kunnen doen en het staat een ieder vrij om ook in dit deel van het verkoop- en distributiekanaal actief te zijn. Zowel vanuit zakelijke als ideële motieven is dit mijn oproep: laten we elkaar niet het brood uit de mond stoten, maar zakelijk en genuanceerd blijven nadenken over veranderingen in de markt en onze reacties daarop.

3 gedachten over “Brood en boeken op de plank

  1. Helaas kom ik er niet uit hoe dat nu werkt met een gastblog dus reageer ik maar gewoon hier.

    Allereerst maar eens over de tweet. 120 tekens zijn kort om genuanceerd te zijn dus blij dat dat hier wel kan.
    Verder wil ik even melden dat het mijn persoonlijke mening is en die dus los staat van de boekwinkel waar ik werk.

    Nou, daar komt ie dan.
    IK werk inmiddels al weer 4 jaar in een boekwinkel en daarvoor ook al 3 jaar als boekenrtafelvrijwilliger op zondag in de kerk dus heb behoorlijk wat ervaring opgedaan in de christelijke boekenbranche.

    In de loop der jaren is er heel wat veranderd. Waar er eerst vele boeken werden verkocht zitten we nu in een situatie dat mensen meer de hand op de knip houden en dat is absoluut te merken.
    Verder zijn er natuurlijk de ontwikkelingen op internet. Mensen kopen veel via bol.com of andere webshops. Een ontwikkeling die het niet makkelijk maakt voor de fysieke boekhandel. Aan de andere kant liggen er daardoor ook extra uitdagingen om een meerwaarde te bieden die boven het internet uit steekt. Dat doen boekhandels ook. Alleen al door het produkt op zich wat door te bladeren is, de sfeer, de geur van boeken….
    Veel winkels bieden verder een kopje koffie tijdens het winkelen, lezingen, ontmoetingen met schrijvers…
    Veel creatieve invallen worden gebruikt om klanten te lokken en te houden.
    Het belangrijkste is echter de mensen die in de winkel werken. Zij maken dat klanten er graag komen door vriendelijkheid, gastvrijheid en deskundigheid.
    Op internet bereik je nooit die kwaliteit met een webshop.

    Ben ik dus tegen verkoop op internet? Nee! Er zijn zoals Paul terecht opmerkt mensen die om wat voor reden dan ook nooit een boekwinkel in stappen en alleen online een boek kopen. Boekwinkels springen daar dan ook op in met steeds betere webshops en korte levertijden.

    Ik ben het ook met Paul eens dat een goede boekhandel zijn eigen bestaansrecht moet bewijzen. Dat is heel hard werken en alle steun is daar van harte welkom. En daar zit een beetje mijn punt.

    Zowel uitgevers als boekhandelaren zitten in een zware tijd. Ze zullen elkaar nodig hebben om er doorheen te komen. Dat gebeurt gelukkig ook op heel veel gebieden. Een goede uitgever denkt ook mee met de boekhandelaar en dat gebeurt ook andersom.

    Veel uitgevers starten ook een webshop, uiteraard is dat hun goed recht. Een goede webshop maakt mensen enthousiast over boeken en dat is alleen maar goed voor de boekenbranche.

    Wat ik echter een zorgelijke ontwikkeling vind is dat veel webshops niet vermelden dat het boek ook in de winkel te krijgen is. Er is bij de webshops van uitgevers vaak geen verbinding met fysieke winkels.

    Uitgevers zouden er goed aan doen om daar wat meer bij stil te staan.
    Mij zou ideaal lijken dat de webshopklant door het intikken van zijn postcode kan zien in welke winkels in de buurt de producten van de uitgever te koop zijn. Laat de klant daarna pas de keuze maken voor eventuele online aankoop. Voor uitgevers een kleine moeite.
    Ik verwacht ook niet dat mensen meteen massaal naar de winkel rennen daardoor maar maak het wat normaler om boeken in een winkel te kopen.
    Een boek is niet zomaar een product wat je even koopt. Dat zal soms zo zijn in het geval van je favoriete schrijver of een al eerder gelezen boek wat je iemand cadeau wilt doen. Maar in veel gevallen hebben mensen meer nodig om een goede keuze te maken al weet men dat zelf niet altijd.

    Maak van het boek weer iets speciaals. Laat mensen inzien dat het een product is wat je niet zomaar koopt. Ook uitgevers kunnen daar een rol inspelen. Daar ligt mijn punt eigenlijk. Steun als uitgever de winkels door aan de bezoekers van jullie website op de boekhandel te wijzen.
    Andersom kunnen winkels ook aangeven hoe blij ze zijn met de uitgevers en klanten kennis leren maken met de verschillen daarin. vaak heeft een uitgever een beppalde visie of invalshoek gericht op een bepaalde groep boekenkopers. Door dat goed in te zien kunnen winkels ook de uitgevers weer helpen door bevindingen door te geven van klanten.
    Dat is vooral het punt wat ik wil maken. Werk samen om het gedrukte in de gewone winkel gekochte boek een plaats te laten houden.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s