De ontvoering van Europa

“De Griekse god Zeus veranderde zichzelf in een stier om de mooie Europa te verleiden…” Die zin heb ik niet zelf bedacht, maar van internet geplukt. Ik dacht na over de naam Europa – een continent genoemd naar een mooi meisje uit de Griekse mythologie. Zij werd volgens het oude verhaal ontvoerd door een stier die haar vertrouwen wist te winnen. Later bleek deze stier niemand minder dan Zeus te zijn. Hij had de mooie Europa ‘geschaakt’ en haar tot zijn vrouw gemaakt. Een bizar verhaal vol vreemde, ongeloofwaardige wendingen – maar bij lange na niet zo verbazingwekkend als de huidige Griekse tragedie die Europa in een wilde rit met zich meevoert. Het meisje Europa werd, nadat zij ontvoerd was, huilend en verward wakker uit een staat van verdoving. Aphrodite, godin van schoonheid en vruchtbaarheid, troostte haar en legde uit wat er gebeurd was. Ik denk zomaar dat er iets dergelijks aan de hand is in onze eigen tijd. Europa wordt met de schrik wakker. Is dit een nare droom? Komt de godin van de zinnelijke liefde en schoonheid ons nog troosten en kalmeren of blijven we in deze desperate staat achter?

Liefde voor gemeenschap

Aphrodite gaf haar naam aan afrodisiaca, middelen die de geslachtsdrift moeten stimuleren. En er is weinig fantasie voor nodig om met al die mythologische ingrediënten een eigentijds sprookje te brouwen. Europa heeft zich in verleiding laten brengen. We maken een dolle stierenrit mee en hopen dat we uiteindelijk toch nog ‘en zij leefden nog lang en gelukkig’ zullen horen. Ondertussen zijn er kunstmatige middelen nodig om onze liefde voor gemeenschap te stimuleren want erg vrijwillig en gepassioneerd is het allemaal niet.

Mijn associatieve hoofd denkt ook in andere richtingen. Ik denk aan de stier als symbool van ontembare kracht en vruchtbaarheid. Aan de goede diensten die zo’n oerdier je kan bewijzen als je er de controle over kunt behouden. Aan de ravage die een dolle stier kan aanrichten wanneer hij z’n driften niet meer laat temmen en het op z’n heupen krijgt. Ook denk ik aan het gouden stierkalf dat door de Israëlieten in de plaats werd gesteld van God: aan de verwoestende gevolgen van onze dwaze afgoderij. Geld is van middel tot doel geworden, bezit tot voorwerp van aanbidding – en zo is het vreselijk fout gegaan.

We schuiven de rekening door

In het Europa van vandaag moet een slordige 444 miljard (u leest het goed) gevonden worden om de dolle stier Griekenland te kalmeren. Ik heb even op zolder in mijn oude sok gekeken, maar ik moet melden dat ik dit probleem niet kan oplossen.  Het zijn getallen die mij niets meer zeggen en ik denk dat zelfs de hoge dames en heren van overheden en banken zich geen voorstelling meer kunnen maken van een dergelijk bedrag. Astronomisch, noemen we dat. Nu lijkt het er vooral om te gaan of het de regeringsleiders lukt de schuld (deels) bij de banken neer te kunnen leggen. Mevrouw Merckel krijgt de rekening gepresenteerd en schuift ‘m – traditioneel als zij is – beleefd door naar haar tafelheer Sarkozy. Maar die blijft rustig wijn drinken en maakt nog geen aanstalten om zijn Franse bankrekeningen aan te spreken. Als moderne man geeft hij de rekening discreet terug. Voilà madame! Er komen presidentsverkiezingen in zijn land, hij heeft dat geld straks hard nodig om zijn positie te kunnen behouden.

Is er paniek? Nee, maar wel veel verwarring. Iedereen lijkt nog te geloven dat we er links- of rechtsom wel uit zullen komen. Maar ik vrees dat ons hele economische systeem op de helling gaat. De ‘redding’ van banken en verzekeringsbedrijven was slechts uitstel van executie. De problemen liggen nu op het bordje van overheden en die hebben er al decennialang een gewoonte van gemaakt om schulden naar de toekomst door te schuiven. Wie dan leeft, wie dan zorgt.

De rekening kan niet eindeloos doorgeschoven worden. Dat geldt voor de economie, maar ook voor milieu- en energievraagstukken. Het beangstigende is dat het erop lijkt dat de mensen die ons moeten leiden het eigenlijk ook niet meer weten. Nóg beangstigender is een toekomstscenario van ‘gewone mensen’ die het niet langer pikken en zich massaal tegen overheden en banken zullen keren. Nu zijn het overwegend de vreedzame postmoderne hippies die met hun tentjes wat pleintjes ‘bezetten’, straks kunnen het wel eens muitende horden zijn die winkels plunderen en banken belagen. Dit is niet iets waar ik op zit te wachten en ik hoop dat we voor een dergelijk doemscenario gespaard blijven, maar als ik met een grieperig hoofd in bed lig (dat is nu het geval) en op een zondagmiddag in de herfst nadenk over wat er in mijn wereld aan de hand is, dan komen dergelijke boze dromen wel bij me op.

Niets nieuws onder de zon

Ik kan nog kalm nadenken over dergelijke problemen. Omdat ik m’n eigen onvermogen ken en besef dat ik in een klein bootje op een deinende zee geen invloed op de omstandigheden uit kan oefenen. Ik heb sympathie en begrip voor de Occupy-beweging, maar denk niet dat het kamperen in binnensteden ons dichterbij een oplossing zal brengen. De schuldencrisis moet opgelost worden door de mensen die echt aan de knoppen zitten. Overtuigende maatregelen zijn nodig om te voorkomen dat de situatie volledig onbeheersbaar wordt. Nog altijd hoop ik dat de mensen die ons regeren oplossingen kunnen bedenken die krachtig genoeg zijn om de dolle stier van onze economie tot bedaren te brengen. Maar het wordt een zware klus en ik ben er niet gerust op.

Ondertussen draait de wereld door en maken we nog steeds rondjes om dezelfde zon. In de Griekse oudheid wisselden de seizoenen en dat is nog altijd zo. Moeilijke tijden volgen op mooie tijden, mythes worden doorverteld en doorgeprikt – in wezen verandert er niet zo veel. Nog altijd staan we voor de vraag waar we in het leven ten diepste op vertrouwen. Ik heb nooit enthousiast meegedanst om het gouden kalf en het verbaast me niet dat we bedrogen uitkomen als we heilige koeien blijven aanbidden. We hebben allemaal naïef geloof gehecht aan de mythe van de eeuwig groeiende economie en het is tijd dat we collectief uit onze verdoving ontwaken. Er is werk te doen.

Lees hier de mythe van Europa. (Alleen die aanduiding ‘mythe’ geeft al te denken…)

Dit schilderij heb ik van Wikipedia geplukt… Een treffend beeld van onze huidige situatie in Europa, of ben ik te somber? Enlèvement d’Europe, 1726-1727, Philadelphia Museum of Art. Noël-Nicolas Coypel (1690-1734) Public Domain.

2 gedachten over “De ontvoering van Europa

  1. Ooit schijnt iemand aan Rockefeller gevraagd te hebben hoeveel geld ´genoeg´ is. Zijn antwoord zou zijn geweest ´net een beetje meer´. Momenteel worden we ingehaald door onze eigen hebzucht en verlangen naar altijd ´net een beetje meer´. Ik heb in de afgelopen jaren regelmatig met afschuw gekeken naar bedrijven die grote groepen mensen ontslaan omdat er 10 in plaats van 12 miljard winst gemaakt werd. De economie van het altijd maar meer. Wereldwijde vrije handel die ertoe heeft geleid dat er in ontwikkelingslanden mensen worden uitgebuit. Slavernij, maar dan zonder zichtbare kettingen.
    Oplossingen heb ik niet. Alles is met elkaar verweven tot een grote kluwen. Ik weet niet of die oplossingen er wel gaan komen. Oplossingen gaan grote offers vragen juist van de mensen die nu nog in hun comfortzone zitten en macht hebben. Tot op zekere hoogte val ik daar zelf ook onder. Willen wij die offers brengen? Ik hoop er op, maar durf er niet op te rekenen. Welk offer wil ik brengen?

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s