Christopher Hitchens en de wrede strijd die hij niet kon winnen

Vandaag hoorde ik dat de Britse intellectueel Christopher Hitchens is overleden aan kanker. De bekende journalist en bestsellerauteur van boeken met titels als God is not great – How religion poisons everything verloor een wrede strijd die hij helaas niet kon winnen, ook niet met behulp van een van de briljanste geleerden van onze tijd, Dr Francis S Collins (drijvende kracht achter het spraakmakende Human Genome Project, een onderzoek dat ervoor heeft gezorgd dat wetenschappers nu de gehele  structuur van het menselijke DNA ontcijferen kunnen). Het is bijzonder tragisch dat deze erudiete man op deze jonge leeftijd aan kanker is overleden. Als gelovige voelde ik me vaak uitgedaagd en zelfs aangevallen door Hitchens, maar ik moet gelijk zeggen dat ik hem ook steeds heb bewonderd om zijn inzicht, taalvaardigheid, humor en scherpte in het debat. Er waren niet veel mensen die de discussie van hem konden winnen – een gelijkspel was al een heel fraai resultaat. Kijk op YouTube en je zult zien en horen wat ik bedoel. Ik heb veel van dergelijke debatten beluisterd – vaak met een mengeling van bewondering en weerzin. Graag vertel ik er hier iets meer over en deel ik wat opmerkelijke informatie met je.

Bizarre speling van het lot of toch het werk van God?

Om te beginnen moet ik hier melden dat de persoonlijke bemoeienis van Dr Francis S Collins in dit verhaal opmerkelijk is. Christopher Hitchens had niet een beetje moeite met religie, hij verafschuwde en minachtte het geloof in God. Francis S Collins is echter overtuigd christen. Misschien wel omdat Hitchens in zijn bestrijding van het geloof zo fel was (in mijn ogen vaak te scherp), kwamen er ook akelige en domme reacties van gelovigen op het bericht dat Christopher Hitchens ernstig ziek was. Ik vermoed dat sommige mensen hem waren gaan zien als de duivel in eigen persoon en ik weet dat hij reacties heeft gekregen waar ik me als christen (plaastvervangend!) voor schaam. Maar ‘plaatsvervanging’ is juist iets waar Hitchens helemaal niets mee kon – hij geloofde stellig in eigen verantwoordelijkheid en vond het brengen van een offer als genoegdoening voor de schuld van een ander volledig irrationeel. En daar heeft hij wat mij betreft gelijk is, genade is niet logisch en vergeving gaat niet zelden tegen ons menselijke rechtvaardigheidsgevoel in. Liefde, hoop en vertrouwen zijn ook vaak irrationeel, maar wie kan leven zonder deze immateriële ‘zaken’?

Ik mag toch aannemen dat Hitchens hetzelfde gedaan zou hebben voor Collins als de rollen omgekeerd zouden zijn geweest

Het feit dat een evangelisch christen zich persoonlijk ging inspannen om een overtuigde bestrijder van het geloof bij te staan in zijn strijd tegen een afschuwelijke ziekte leidde tot veel media-aandacht. Goed beschouwd is dat onzin, ik mag toch aannemen dat Hitchens hetzelfde gedaan zou hebben voor Collins als de rollen omgekeerd zouden zijn geweest. Menselijkheid en professionaliteit zijn gelukkig niet voorbehouden aan personen met een bepaalde levensovertuiging. Maar opmerkelijk was het natuurlijk wel en, afhankelijk van je levensbeschouwing, was dit een bizarre speling van het lot of het werk van God. Hoe dan ook, de deskundige inzet van Collins heeft helaas niet kunnen voorkomen dat Hitchens alsnog aan kanker overleden is.

Wars van religie

Francis S Collins heeft het ziekbed van Christopher Hitchens niet misbruikt om ‘op de valreep’ nog even een poging te doen om zijn patiënt te overtuigen van het bestaan van God. Zo’n benadering zou ongepast geweest zijn en ik weet zeker dat Hitchens direct de deur op slot had gedaan. Voor zover ik weet heeft Christopher Hitchens zijn atheïstische standpunt nooit verlaten en hij kondigde zelfs aan dat we geen verhalen zouden moeten gaan geloven over een eventuele last minute bekering op zijn sterfbed – hij was werkelijk wars van religie. Maar de benadering en aanpak van Collins mocht wel rekenen op respect van Hitchens en daar heeft hij zich ook openlijk over uitgesproken. Lees dit artikel en dit artikel als je er tijd en belangstelling voor hebt.

Hitchens versus Hitchens

Hoe komt het dat de ene persoon zich vastklampt aan ‘onzichtbare geloofswaarheden’ terwijl een ander mens alles wat niet zintuiglijk waarneembaar is voor apekool houdt? Is dat misschien genetisch bepaald? Dan moet hier ook vermeld worden dat Peter Hitchens, de broer van Christopher, na een persoonlijke bekering juist het christelijk geloof hartelijk omarmde. Ik heb zijn boek The Rage Against God gelezen en het debat gezien dat hij met Christopher gevoerd heeft (geen sterk optreden van Peter en eigenlijk ook heel naar en verdrietig om te zien hoe twee broers zo fel tegenover elkaar zijn komen te staan). Ik vraag me dan af: heb je gelijk als je de woordenstrijd wint? Het is natuurlijk veel interessanter om achter de woorden te kijken, op zoek te gaan naar wat mensen ten diepste drijft en waarom ze tot bepaalde standpunten zijn gekomen. Ik ga een stevig gesprek zelf ook niet uit de weg, maar merk dat je er discussies mee kunt winnen en vrienden mee kunt verliezen. Voor je het weet sta je als kemphanen tegenover elkaar en zeg je – net als in een ruzie – dingen die onnodig hard of zelfs kwetsend zijn. Ik houd daar helemaal niet van.

Allemaal in hetzelfde schuitje

Het is geen geheim dat ik christen ben. En ik weet ook niet waarom ik zo overtuigd ben van het bestaan van God (ondanks veel moeilijke vragen die ik ook niet allemaal kan beantwoorden) terwijl anderen juist zeker lijken te weten dat God niet bestaat. Ik wil niemand mijn mening of levensvisie opdringen, maar ik laat me niet het recht afnemen om openlijk over mijn geloof te spreken en er daadwerkelijk naar te leven. Je zou zeggen dat ik daar ook niet bang voor hoef te zijn in dit land, maar steeds vaker merk ik dat mensen het geloof terug willen dringen naar het persoonlijk domein. Absurd, natuurlijk, want je kunt een atheïstische levensovertuiging ook niet bij de garderobe in bewaring geven als je aan het werk gaat in het bedrijfsleven of bij de overheid. Ik vind dat iedereen professioneel en respectvol met verschillen moet omgaan. Uiteindelijk zitten we allemaal in hetzelfde schuitje. Ofwel, we leven allemaal een aantal jaren op een prachtige blauwe bol die als een kogel door het universum gaat, draaiend rond een vrij gewone ster die wij onze zon noemen. Daarbuiten zien we allemaal een onmetelijk universum en tasten we in het duister over heel veel vragen. Laten we respectvol met elkaar in gesprek blijven en liefdevol voor elkaar zorgen als we door ellende getroffen worden – hoe we verder ook in het leven staan.

8 gedachten over “Christopher Hitchens en de wrede strijd die hij niet kon winnen

  1. Mooi verwoord, Paul. Je stuk over discussies winnen en vriendschappen verliezen herken ik erg goed in mijn leven. We moeten het hier op aarde met elkaar doen en daar moeten we naar mijn mening op een positieve manier mee dealen.

  2. Sterk! Ik hou er ook niet van om de discussie aan te gaan. Ik beantwoord liever vragen en laat het dan aan de ander over wat hij of zij ermee doet. Zijn de boeken van Christopher Hitchens ook in het Nederlands vertaald?

  3. Wat schrijf je ontzettend goed, Paul! Het blijft verschrikkelijk dat we nog steeds zoveel mensen moeten verliezen aan zo’n rot ziekte.

    Over je stuk over vriendschappen: Het is jammer dat vriendschappen kunnen eindigen alleen maar door een ander standpunt in het leven. Jammer, want je kunt juist zoveel van elkaar leren. Respecteren… Helaas wordt dat nog te weinig gedaan.

  4. Ik las dit net in Trouw:

    De premier zei nooit echt begrepen te hebben waarom mensen de politiek gescheiden willen houden van de kerk. Religie is ‘inherent onderdeel van de politiek, omdat zoveel politieke vragen ook morele vragen zijn’, aldus Cameron. ‘Groot Brittannië is een christelijk land en we kunnen dat best zeggen. Maar laat het duidelijk zijn dat ik niet zeg dat belijden van een ander geloof of helemaal geen geloof verkeerd is.’

    Bron http://www.trouw.nl/tr/nl/4716/Christendom/article/detail/3080400/2011/12/16/Cameron-wil-christelijke-waarden-terug-in-de-politiek.dhtml

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s