Is Fairtrade ‘gesubsidieerde armoede’? Poortrade? Gastblog Roland Waardenburg

Op Twitter ‘raakte ik in gesprek met’ Roland Waardenburg en Antonie Fountain (Stop the Traffik). De gedachtewisseling is via dit medium per definitie kort en vluchtig, daarom bood ik aan om de discussie wat diepgaander te voeren op Vrijspraak. Roland Waardenburg, een professional die zich al jarenlang inzet voor duurzaamheid (hij gaf van 2007-2010 op dit specifieke terrein leiding aan de wereldwijde activiteiten van Ahold), schreef in het Engels een artikel op zijn eigen blog en gaf mij toestemming zijn verhaal hier over te nemen. Lees de originele tekst hier.

Het succes van Fairtrade

Nog maar een paar decennia geleden werd de voorloper van het Fairtrade-label gelanceerd. In 1988 werd het Max Havelaar-label geïntroduceerd als initiatief van Mexicaanse koffieboeren in samenwerking met twee Nederlanders en een Nederlandse ontwikkelingsorganisatie. Het doel was kansarme koffieproducenten een hogere prijs voor hun koffiebonen te bieden dan de geldende marktprijs, terwijl de boeren op hun beurt verschillende sociale en ecologische normen zouden volgen. In eerste instantie zou Max Havelaar alleen worden verkocht aan zogenaamde wereldwinkels, maar al snel was het merk ook beschikbaar bij algemene retailers in heel Nederland. Het initiatief bleek een groot financieel succes en soortgelijke Fairtrade-labeling initiatieven werden opgezet in andere Europese landen en in Noord-Amerika. Dit liep uiteindelijk in 1997 uit op de oprichting van de Fairtrade Labelling Organizations International, nu bekend als Fairtrade International. Door de jaren heen bleef de organisatie groeien en richtte zij zich niet alleen meer op koffiebonen. In 2002 werd een nieuw internationaal FAIRTRADE-keurmerk gelanceerd.

Verbetering van levensomstandigheden

Vandaag de dag is Fairtrade big business. Van 2004 tot 2009 is de totale omzet van Fairtrade wereldwijd verviervoudigd. In 2009 bedroeg de totale marktwaarde van Fairtrade producten € 3.685 miljard. De omzet steeg van € 815 miljoen in 2004 naar € 3,4 miljard in 2009, en dit betekende een verbetering van de levensomstandigheden van 2,8 miljoen mensen die zijn aangesloten op het Fairtrade verkoopkanaal en het verschafte werk voor 1,5 miljoen producenten. Tegenwoordig worden er dagelijks 6,4 miljoen koppen Fairtrade-koffie geschonken, volgens de Fairtrade Foundation.

Akelig gefaald

Als we het gesprek over de verdiensten van Fairtrade voor het moment even negeren (dat gesprek wordt al jarenlang gevoerd), valt op dat er de laatste tijd ook meer kritiek te horen is. In december 2011 onthulde Bloomberg News dat Fairtrade akelig had gefaald in haar toezicht op katoenproductie in Burkina Faso voor Victoria’s Secret (zie hier). Er waren meldingen over ondermaatse beloningen en kinderarbeid in onmenselijke omstandigheden. Fairtrade internationale beschuldigde Bloomberg er in januari van dat zij een aantal belangrijke onderdelen van het verhaal zelf hadden gefabriceerd en over de feiten blijft men elkaar tegenspreken. Hoewel werd aangegeven dat het niets met de Bloomberg beschuldigingen te maken had, werd bekend gemaakt dat Rob Cameron, Fairtrade internationals CEO, ontslag had genomen. Deze gebeurtenissen volgden op een andere recente tegenvaller, namelijk een aankondiging door de Amerikaanse tak, Fair Trade USA, dat zij de banden met de moederorganisatie zouden verbreken om zich op een ‘progressieve hervorming van de labelling strategie’ te kunnen richten. Fairtrade USA biedt nu ook een apart label voor producten met 10% Fairtrade ingrediënten. Critici zijn bang dat het label wordt gereduceerd tot weinig meer dan een bedrijfsstempel en Fairtrade international beweert dat het initiatief nadelig is voor de bescherming van werknemers.

Mainstreaming van de duurzaamheid

Fairtrade bevindt zich nu op een kruispunt. Paul Rice, de CEO van Fair Trade USA, stelt: “Willen we dat het klein en puur is of willen we dat de eerlijke handel voor iedereen geldt?” En dat is de vraag: willen we niche of mainstream zijn? Mainstreaming van duurzaamheid betekent dat de belangrijkste doelstelling is sociale en ecologische omstandigheden te verbeteren door het verbeteren van echte handelsvaardigheden. Eerst zorg je voor een upgrade van productiviteit en kwaliteit, dan moet je gaan kijken naar slimme ruimtelijke ordening en dan pas kun je je verdiepen in andere kwesties. Fairtrade doet dat andersom en is daardoor steeds minder effectief. Fairtrade lijkt Poortrade te zijn geworden: het subsidiëren van de armoede, zelfs het certificeren ervan. We moeten onze zaken beter op orde krijgen en er samen voor zorgen dat de ontwikkeling mainstream wordt.

9 gedachten over “Is Fairtrade ‘gesubsidieerde armoede’? Poortrade? Gastblog Roland Waardenburg

  1. Net als de “duurzaam en eerlijk” productlijn van AH. Vaak maar 1 of enkele duurzame of fair ingredienten.
    Mijn vragen aan Roland:
    1- Hoe moet ik als klant weten wat ik koop? Moet dat niet transparant?
    2- Hebben bedrijven een eigen ethisch bewustzijn of is dat afhankelijk van de klant? (in dien ja, dan maken de grote bedrijven de fairtrade keuzes zelf in hun aanbod. zo nee, ga terug naar vraag 1)
    3- of verwachten we het van regulering van de overheid middels belasting?

  2. En wat is dan nu de conclusie van deze post? Fairtrade is op z’n retour als ‘ze’ niet snel het roer omgooien? Ik zou wel willen concluderen dat Fairtrade altijd nog de betere optie is, of sla ik dan echt de plank mis?

    Ik sluit me aan bij Johan, wat kan ik als consument doen? Ik ben me erg bewust van mijn rijkdom en mijn verantwoordelijkheid voor mijn medemensen, ook voor diegenen aan de andere kant van de wereld. Met het kopen van fairtrade koffie, en hagelslag en rijst lijk ik wel mijn verantwoordelijkheid te nemen, of is dat dan schijn?

  3. Als ‘gastheer’ ben ik blij met de discussie die hier kan plaatsvinden. Ik ben geen expert op het gebied van fairtrade, er zijn vast dingen op aan te merken – dat is altijd zo – maar in ieder geval zijn consumenten zich er de laatste jaren door dergelijke initiatieven meer bewust van geworden dat er grote misstanden zijn in ‘productielanden’. Belangrijk dat we misstanden blijven benoemen en bestrijden. Ook belangrijk om de producenten in de gaten te houden, ze moeten ‘fairtrade’ niet gaan afzwakken of alleen maar gebruiken om ons geweten te sussen. Blijf samen aandringen op transparantie!

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s