Een camera registreert, een mens neemt waar

Als je niet van filosofische overpeinzingen houdt, sla deze blogpost dan over. Ik ga een beetje mijmeren en opschrijven wat mijn associatieve brein deze morgen met elkaar in verband gebracht heeft. Je moet ter mijner verontschuldiging weten dat ik nog geen koffie had gedronken. Ben je er klaar voor? 

Specialist in het stellen van domme vragen

Welkom in mijn gedachtenstroom vol draaikolkjes. Where to begin? Oké, ik start met een zeer kort gesprek over het vastleggen van een minuscule wereld die in normale omstandigheden niet door ons kan worden waargenomen.  Cees Dekker beschikt over een enorm helder verstand en – tot verbijstering van velen – blijft hij eenvoudigweg in God geloven. Ik kan ook wel een beetje nadenken, maar ik koester mijn kinderlijke naïviteit en zal domme vragen blijven stellen tot ik erbij neerval. It’s a gift.

Een andere tweep meldde in mijn tijdlijn dat een Amerikaanse jonge vrouw tot een opmerkelijk nieuw inzicht is gekomen: “Amerikaanse atheïstische blogger Leah Libresco heeft God ontdekt als de Persoonlijke Waarheid en de oorsprong van de moraal. Wonderlijk.” (Lees hier meer, maar doe dat later – ik heb nog het een en ander te melden).

Waarnemen

Derde interactie. De dame die ik nu ga citeren schuilt op Twitter achter een slotje, maar ze heeft me toestemming gegeven ons korte gesprekje hier weer te geven.

Corry: Hoe noem je het zien zonder te horen terwijl je niet doof bent?
Paul: Waarnemen.
Corry: Hoe objectief kan dat zijn?
Paul: Waarnemen is nooit objectief.
Corry: want selectief waarnemen plus je subjectieve interpretatie = je eigen waarheid.
Paul: Ja. Alles is interpretatie. Maar dat betekent niet dat het waargenomen object niet gewoon is wat het is.

Het gesprekje was iets uitgebreider, maar het gaat me nu even om deze gedachte: wij hebben het vermogen om iets te zien, maar dat waarnemen is meer dan registreren (zoals een camera dat doet). Alles wat je ziet krijgt pas betekenis als wij interpreteren, duiden, zin geven. Maar wat we vervolgens zeggen over hetgeen we waarnemen, is gefilterde informatie – het is door ons systeem gegaan en de waarneming is gekleurd door wie wij zijn en wat wij vinden. We kunnen betrouwbare uitspraken doen over wat we zien, maar ons kijken is altijd onvolkomen en onze persoonlijke interpretatie maakt geen definitief eind aan elke discussie. Maar betekent dit dat wat we zien ‘niet bestaat’ of ‘niet gewoon is wat of wie het is’?

Dieper dan de buitenkant

Voor wie nu nog niet is afgehaakt: gefeliciteerd. We schakelen door naar een vierde interactie. Ik raak op Facebook in gesprek met een dame over uiterlijke schoonheid. Al heel gauw brengt zij naar voren dat het toch ook om het innerlijk gaat. Natuurlijk, dat ook. Mijn reactie: “Ik vind het grappig dat ‘innerlijk’ er heel vaak direct bij gehaald wordt. Alsof uiterlijke schoonheid iets is waar je alleen heimelijk van mag genieten of waarvoor je je beleefd moet verontschuldigen.”

Beauty is in the eye of the beholder. Wat maakt iets of iemand ‘mooi’? Kunnen we zinvolle dingen zeggen over uiterlijke schoonheid? Moeten we – fatsoenshalve – direct een steek dieper spitten en op zoek gaan naar de schoonheid van het karakter? Kunnen we dat dan aflezen aan de uiterlijke verschijningsvorm? Ja, bijt daar je tandjes maar op stuk.

Ontzag en ontroering

Dit wil ik zeggen. Het leven is verbazingwekkend en wie geen vragen stelt blijft dom. Kijk door een microscoop (ja, die apparaten schijnen werkelijk te bestaan!) en je mond valt open bij het zien van kleuren en vormen en details. Van mij mag je denken dat ‘dit er nu eenmaal zomaar is’, maar ik vind dat niet slim. Niets is er ‘zomaar’. Schoonheid en complexiteit brengen je op de knieeën, maar het is de vraag voor wie of wat je dan valt. Verwondering die niet tot een zoektocht naar verdieping leidt, is een vorm van apathie. Je kunt niet meer doen alsof je niets gezien hebt. Je hebt niet alleen geregistreerd, de beelden zijn via je ogen je brein binnengedrongen en ze stellen je diepzinnige vragen. Hoe komt het dat wij bestaan? Hoe komt het dat wij überhaupt dergelijke vragen aan elkaar kunnen stellen? Wat is de zin van deze discussie als alles relatief is? Waarom bestaat er schoonheid die je naar adem laat happen? Waarom kunnen muziek, beeldende kunst en dans mij op zielsniveau raken en waar moet ik heen met mijn gevoelens van ontzag en ontroering?

De bron van alles wat bestaat kan niet niet-bestaan. Als die bron niet niets is, hebben we het zo goed als zeker over iets. Maar als het slechts iets is, kan het uit zichzelf geen initiatieven nemen.

Spoorzoeken

Het is, zo hebben de wijzen der aarde bepaald, vandaag ‘atheïsmedag’. Ik ben de vrijdenkers dankbaar voor het structureel onder de aandacht brengen van God. Ik kon het niet laten om deze tweet de wereld in te zenden: “Dank God voor ‪#atheïsmedag‬ Zolang ze nog over je praten, besta je.” Alles wat wij waarnemen roept om antwoorden. De bron van alles wat bestaat kan niet niet-bestaan. Als die bron niet niets is, hebben we het zo goed als zeker over iets. Maar als het slechts iets is, kan het uit zichzelf geen initiatieven nemen. Ergo: het moet Iemand zijn, beschikkend over creativiteit en een vrije wil. Ik zeg: GOD.

Schoonheid raakt onze ziel en muziek dringt door op niveaus waar woorden hun betekenis verliezen. Hevige verontwaardiging en fel protest zijn reacties op waargenomen onrecht. Deze reacties zeggen iets over een diep ingebouwd besef van goed en kwaad. En ook dat besef moet een mens op een spoor zetten. Volg dat spoor!

* Klikken op een link in een plaatje levert een groter beeld op. Wanneer je liever doorklikt naar de website die Cees Dekker noemt, klik dan hier.

4 gedachten over “Een camera registreert, een mens neemt waar

  1. Waar te beginnen….
    Zoals je met kijken waarneemt zo werkt het ook met het ‘opslaan’ van gebeurtenissen. Vraag 5 mensen naar hun ervaring met een blindedarmoperatie en je zult hoogstwaarschijnlijk 5 verschillende verhalen/ervaringen horen. Zo slaat iedereen een gebeurtenis anders op. Zo ook met de uiterlijke schoonheid. Wie bepaalt of iets mooi is? De tv zenders doen hard hun best om ons bijvoorbeeld slanke vrouwen mooi te laten vinden. Bij veel jongeren wordt het beeld van schoonheid bepaalt door wat ‘de wereld’ ze voorschoteld. Vandaar dat ik dan zeg:schoonheid zit ook van binnen. En natuurlijk mag je genieten van een mooie vrouw of man! Zo als je ook kunt genieten van die mooie vlinder in je tuin. Of het mooie gebouw wat je ziet. Mijn oma zei vroeger: kijk door en met de ogen van jou Schepper!

  2. Heel wat vragen en antwoorden mogelijk op al wat ik las.Ieder ziet vaak de dingen die hij zien wil..maar kijk je even verder of langer naar iets dan ontdek je zoveel dingen die je zelfs niet vermoedde aan te treffen.Goed leren waarnemen begint met goed te leren zien en dan ontdek je ook op een keer je zelf.Natuurlijk telt de binnenkant ook maar dat volgt dan automatisch.
    Schoonheid en heel veel andere dingen zijn relatief..je kan ze niet meten en ze zijn vaak afhankelijk van smaken en daar valt niet over te redetwisten.
    Kinderen kunnen opgevoed worden in het zien van schoonheid,het hebben van eerbied en het leren registreren en opslaan van dingen..Maar men moet het allemaal willen zien of beter leren zien

  3. Wat we waarnemen is inderdaad zoveel méér – heeft zoveel meer betekenis, bedoel ik dan – dan we ooit onder woorden kunnen brengen. Die vragen naar het waarom zijn zó belangrijk en de ontdekkingen die je doet zó fascinerend…

    Waarom is er schoonheid? Je hebt al meerdere blogs geschreven over schoonheid – en terecht! Schoonheid is volmaaktheid, schoonheid is zoals we de dingen willen zien, is zoals de dingen ten diepste moeten zijn. Schoonheid is God.

    Ik ben ooit begonnen met het schrijven van een boek over seksualiteit, dat ik de werktitel gaf: ‘God is mooier dan een mooie vrouw’. Maar sommigen vonden dat niet kunnen: God vergelijken met een mooie vrouw is blijkbaar not done. Terwijl ik het heel oprecht en eerbiedig bedoel. De vrouw is zonder enige twijfel één van Gods mooiste schepselen. En we mogen van haar genieten, van haar schoonheid. En als we van haar al zo bewonderenswaardig vinden, hoeveel te mooier is God dan wel niet?

    Waarom is er schoonheid? Waarom zijn er kleuren? Waarom is alles in de schepping verdeeld in 2 (dualisme)? Waarom is er man en vrouw? Waarom is er dag en nacht? Waarom zijn er sterren en planeten? Waarom zijn er bomen en zeeën en bergen? Waarom is er regen, sneeuw en onweer? Waarom zijn er dieren? Waarom eten wij vlees? Waarom poepen en plassen wij? Waarom moeten wij éérst baby en kind zijn voordat wij volwassen kunnen zijn?

    Achter alles wat wij zien schuilt een machtig verhaal. Alles wat wij zien vertelt iets van een hogere werkelijkheid. Dat wat wij zien is niet het belangrijkste omdat het is voortgekomen uit een wereld die wij niet kunnen zien.

    Letterlijk alles in de schepping is een BEELD, een uitdrukking van het onzichtbare. Zelfs de Bijbel spreekt hoofdzakelijk in beelden. Maar velen weten, of beter gezegd ZIEN dat niet meer. Ze weten niet wat beelden zijn en waarvan ze beelden zijn.

    Wie weet nog dat het Evangelie in de sterren geschreven staat? Wie kent nog het verhaal achter de bomen, de wind, de bijen en de honing? Wie vertelt mij over het waarom van kleuren en muziektonen? Wie rekent de schepping na en kent de geheimen van de wiskunde?

    Als tiener bad ik eens tot God: ‘Heer, zet mij maar op een wolkje, ik wil alleen maar zien wat u doet’. Als een journalist, die observeert maar niet zelf betrokken is bij het wereldgebeuren. Het was helemaal niet eens bedoeld als serieus gebed, maar het lijkt wel of God mijn gebed toch aan het verhoren is. Zoveel dingen die Hij mij al heeft laten zien, dingen waarvan ik niet eens wist dat ik ze kon weten. Dingen die mij zó dicht bij Hem brengen en die er voor zorgen dat ik niets anders kan dan Hem aanbidden.

    En het bijzondere is: iedereen kan deze dingen begrijpen, ongeacht IQ of opleiding. Je hoeft er geen theologie voor te studeren. Deze beelden zijn namelijk (letterlijk!) zó vanzelfsprekend dat je er eigenlijk geen woorden aan hoeft toe te voegen. Je hoeft iemand er alleen maar op te wijzen…
    Eveneens bijzonder is dat wie deze beelden hebben leren kennen het altijd met elkaar eens zijn over de waarheid achter deze beelden. Daardoor zijn zij krachtiger dan welke academische theologie dan ook.

    Sommige mensen denken wel eens dat het mij vooral te doen is om het verzamelen van ‘bijbelkennis’. Nu is dat niet onbelangrijk, maar het is slechts de halve waarheid. Het gaat mij om ‘Godskennis’. En die vind ik ook in Zijn schepping. Sterker nog, de laatste jaren ben ik steeds meer gaan merken dat ‘natuurkennis’ minstens zoveel invloed op mijn leven heeft als de Bijbel. Er is geen plek meer in de schepping waar ik niet met God geconfronteerd wordt. Want zijn er geen bomen of zie ik de hemel niet, dan nog zie ik kleur of hoor ik geluid of ervaar ik het voorbijgaan van de tijd. En in al die dingen openbaart God Zich op wonderlijke wijze. Waarom ik die dingen heb mogen ontdekken weet ik niet, het is Gods genade, maar in één ding weet ik heel zeker: ik kan nooit meer twijfelen aan Gods bestaan en aan Zijn schoonheid en goedheid. Al begrijp ik helemaal niets meer van Zijn Woord, ik weet dát Hij er is en ik weet Wie Hij ten diepste is door het getuigenis van de schepping. Dat is voldoende.

    Begrijp mij goed: het gaat mij er niet alleen om dat de beelden laten zien dát er een God is, zij vertellen ook een verhaal. Dit alles valt onder de noemer TYPOLOGIE. Helaas zijn hierover nauwelijks boeken te vinden. De informatie die hierover beschikbaar is vind je vaak in oude (Joodse) boeken (Weinreb, Bettex, Bullinger, Bultema) of lees je tussen de regels door.

    Dit najaar hoop ik daarom in Voorthuizen een serie lezingen te geven rond het thema: ‘Typologisch – eigenlijk heel logisch’. Daarbij gaan we, als het weer dat toelaat, ook de natuur in. Ook wil ik een paar vrienden van mij uitnodigen als gastspreker. Zoals imker en schrijver Piet van der Lugt, die prachtig kan vertellen over de bijenwereld en over hoe de bijen ons ter voorBEELD zijn. En AWZ-directeur en schrijver Jaap Bönker over typologie van de Bijbelse Feesten. Zelf zal ik het e.e.a. vertellen over de natuur op aarde én in de hemel (het Evangelie in de sterren).

    Ik merk namelijk om mij heen dat hier veel interesse voor is. Maar het is geen eenvoudig onderwerp. Enerzijds omdat de meeste christenen vrijwel onbekend zijn met typologie, anderzijds vanwege het grotendeels ontbreken van een dogmatiek. Het gaat slechts om ‘laten zien’ en ‘wie ore heeft die hore’.

    Misschien interessant om ook bij jouw in de buurt zo’n serie te organiseren, Paul?

  4. Mooie Blog Paul.
    Ja, hoe reageren we op de wereld rond ons heen? Dat zegt vaak minstens zoveel over onszelf, maar wellicht zelfs meer, dan onre interpretatie alleen.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s