Oeverloos: No Line On The Horizon

Daar ga ik weer met mijn associatieve brein… No Line On The Horizon – een foto gemaakt van de Bodensee door de Japanse fotograaf Hiroshi Sugimoto siert het meest recente album van U2. De foto toont een plaats “where the sea meets the sky and you can’t tell the difference between the two.”

Ik moet aan deze foto denken vanwege mijn laatste blogposts (terugkerend thema: we zijn op de zee en weten niet waar we ons precies bevinden tussen de kusten van het land van herkomst en het land van bestemming). Dit beeld spreekt me aan, want het roept op tot een vorm van matigheid, bescheidenheid. We hebben verhalen en collectieve herinneringen over wat achter ons ligt, we hebben beelden en verwachtingen van de toekomst, maar niemand moet doen alsof hij er met zekerheid – als een ooggetuige – over kan spreken. Mensen die nooit twijfelen, moet je met gezond wantrouwen tegemoet treden.

Grootser en ingewikkelder

Brian McLaren schrijft in zijn boek New Kind of Christian over de overgang van de moderne wereld naar de postmoderne tijd. Om de betekenis van deze transitie te doordenken, maakt hij een vergelijking met de eindfase van de Middeleeuwen. Toen moesten mensen gaan accepteren dat de wereld grootser en ingewikkelder was dan zij voor mogelijk hadden gehouden. Het universum werd complexer en de vragen werden dat evenzeer. In de moderne tijd ging men op zoek naar harde antwoorden, wetenschappelijke verklaringen. De wereld werd geleidelijk aan ‘onttoverd’. In de postmoderne tijd vervagen de grenzen van wetenschappen en versmelten de culturen. Het is eigenlijk een heel interessante tijd om bewust mee te maken, maar verwarrend is het ook.

Oeverloze zee

Bij de aankondiging van mijn vorige blogpost op Facebook noemde ik mijn lange verhaal ‘oeverloos’. Dat was een bewuste keuze – ik heb mijn gedachten ook zonder zelfcensuur online gegooid, maar ik hoop dat jullie er toch een lijn in ontdekken. En dan noemt McLaren twee helden van mij – in één adem: C.S. Lewis en Blaise Pascal… Mannen die niet bang waren om in vrijheid te geloven én te denken. Ook daar komt het begrip ‘oeverloos’ voorbij… in een citaat dat gaat over het denken van de late Middeleeuwer:

Pascal’s terror at le silence éternel de ces espaces infinitis [the eternal silence of the infinite spaces] never entered his mind. He is like a man being conducted through an immense cathedral, not like one lost in a shoreless sea. C.S. Lewis The Discarded Image, Cambridge University Press, 1964, p 98-100

Dat is de angst die ons, bij het ingaan van een nieuw tijdperk, ook aanvliegt. Schijnbare zekerheden loslaten, eerlijk omzien naar het verleden en met een open blik de toekomst tegemoet zien – daar is moed voor nodig. En soms zie je dat de angst het wint van ons geloof. Dan gaan we ons misschien zekerder voordoen dan we zijn – en nemen we (gewild of ongewild) anderen mee op onze dwaalweg. Maar geloof kan tegen een stootje. Levend in het moment, rustig vertrouwend. Wat echt is, blijft wel bestaan. Ik vind het een boeiende gedachte dat in het beeld van de Japanse fotograaf geen duidelijke lijn op de horizon te zien is. In werkelijkheid is er wel een einder, maar dit beeld spreekt tot mijn verbeelding: de overgang tussen het aardse en het hemelse is geen strakke lijn… In de toekomst valt alles samen.

Pascal was als natuurwetenschapper gefascineerd door het oneindige en het luchtledige. Je zou denken dat hij door analytisch te denken verder weg zou drijven van het geloof, maar het omgekeerde gebeurde. Het onmetelijke, het grenzeloze dreef hem juist in de armen van God. Maar niet de god van de filosofen:

Dieu d’Abraham, Dieu d’Isaac, Dieu de Jacob,
non des Philosophes et des savants.
Certitude. Certitude. Sentiment, Joie, Paix.
Dieu de Jésus-Christ.
Bron

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s