Want de armen zijn altijd bij jullie…

Toen Jezus (…) aanlag voor een maaltijd, kwam er een vrouw naar hem toe. Ze had een albasten flesje met zeer kostbare olie bij zich en goot die uit over zijn hoofd. De leerlingen ergerden zich toen ze dit zagen en zeiden: ‘Wat een verspilling! Die olie had immers duur verkocht kunnen worden, dan hadden we het geld aan de armen kunnen geven.’ Jezus hoorde het en zei: ‘Waarom vallen jullie deze vrouw lastig? Zij heeft iets goeds voor mij gedaan. Want de armen zijn altijd bij jullie, maar ik zal niet altijd bij jullie zijn. Door die olie over mij uit te gieten, heeft ze mijn lichaam voorbereid op het graf. Ik verzeker jullie: waar ook ter wereld het goede nieuws verkondigd zal worden, zal ter herinnering aan haar verteld worden wat zij heeft gedaan.’ Matteüs 2:6-13

Een vrouw toont haar dankbaarheid aan Jezus door kostbare olie aan hem te ‘verspillen’. De leerlingen van Jezus ergeren zich hieraan en leveren openlijk kritiek op deze uiting van liefde en respect. Voor Judas blijkt dit zelfs het breekpunt. Hij haakt direct hierna definitief af en verkoopt zijn Meester aan zijn tegenstanders. Voor cash.

DE PRIJS EN DE WAARDE

Dit is een geschiedenis die allerlei inkijkjes geeft in het menselijk hart. Het draait hier om motieven, om de prijs die je betalen wilt en om de waarde die je daden hebben. Het gaat ook om je diepste gedachten die in uitgesproken woorden veranderen en die, afhankelijk van de bron waaruit zij voortkomen, een zoete of bittere geur verspreiden. Wat verspilling lijkt, kan een prachtige daad van mateloze liefde zijn. Wat oprechte verontwaardiging lijkt, kan voortkomen uit een hebzuchtig, ondankbaar of jaloers hart.

SINT BONO COMPLEX

Als je iets met de beste bedoelingen doet, loop je toch het risico dat iemand je een aansteller vindt. Waarom doe je iets goeds? Om de aandacht op jezelf te vestigen? Vanwege de waardering of het aangename gevoel? Om iedereen te laten zien hoe betrokken je bent? Het is razend moeilijk om de motieven in je eigen hart te kennen, laat staan dat je echt iets met zekerheid kunt zeggen over de diepste drijfveren van anderen. Je kunt maar beter heel voorzichtig zijn met je oordelen.

Ik zocht naar een omschrijving voor dit ongemakkelijke gevoel en bedacht toen het Sint Bono complex. De zanger van U2 zet zich vaak in voor goede doelen, maar is het wel zo cool om aan filantropie te doen terwijl je – als rockster – eigenlijk hotelkamers behoort te slopen? Wil je wel gezien worden in de buurt van armen en behoeftigen? Wil je wel geassocieerd worden met grote leiders die voor de verandering eens hun menselijke kant laten zien? Misschien doe je dan maar liever niets, want dan kun je ook niet verkeerd overkomen.

VERSPILLING EN ARMOEDE

Ik ben over dit onderwerp gaan nadenken omdat ik Jezus’ uitspraak Want de armen zijn altijd bij jullie eerlijk gezegd nogal merkwaardig vind. Het lijkt erop dat Jezus hier zegt: laat die vrouw mij nou eens lekker vertroetelen met haar kostbare, geurige zalfolie – zorg later maar voor de armen – het gaat nu om luxe die op dit moment aan mij welbesteed is. Maar ik geloof niet dat je deze gebeurtenis zo mag interpreteren. Dat past namelijk helemaal niet bij alle andere woorden en daden van Jezus.

SYMBOLISCHE VERWIJZING

Jezus bekommerde zich altijd om mensen die gebroken en behoeftig waren. Ik kan me niet voorstellen dat hij plots veranderd was in een man die zich uit behoefte aan luxe door een vrouw met dure olie liet masseren. De betekenis van deze daad is veel dieper. Jezus wijst daar zelf op: de zalving was een symbolische handeling die hij uitlegde als een verwijzing naar zijn eigen dood en begrafenis. Dat klinkt niet aangenaam, maar dit is de uitleg die Jezus geeft en dit is het lot dat hem inderdaad te wachten stond.

CITAAT

Maar wat moeten we nu denken over die vreemde uitspraak: Want de armen zijn altijd bij jullie…? Het zou zomaar kunnen dat je nu een uitleg krijgt die je eindelijk tevreden zal stellen. Voor mij vallen in ieder geval een paar puzzelstukjes op hun plaats.

Jezus liet de armen niet creperen omdat hij zijn eigen situatie op dat moment belangrijker vond. Zijn uitspraak was een citaat uit de oude schriften en het kan niet anders of zijn joodse vrienden wisten direct naar welke tekst hij verwees. Het gaat om deze tekst uit het vijfde boek van het oude testament:

Armen zullen er altijd zijn bij u. Daarom druk ik u op het hart om vrijgevig te zijn tegenover iedereen in uw land die in armoede leeft of er slecht aan toe is. Deuteronomium 15:11

Dit was dus geen aansporing om de armen even te vergeten, maar juist het tegenovergestelde! Zorg voor armen was geen optie, geen hobby, geen uitzonderlijke daad van goedheid – het was een moreel gebod (daarom druk ik u op het hart). Voor Jezus was het helemaal geen discussiepunt. Zorg voor armen hoort bij de levensstijl van zijn volgelingen. Als je niet voor armen zorgt, volg je de Meester en zijn voorbeeld niet.

BROER VAN JEZUS

Een van Jezus’ broers was Jakobus – de man die ook een korte brief schreef die in de Bijbel is opgenomen. Ik geloof dat hij heel goed begreep wat de kern van Jezus’ boodschap was. Paulus, de joodse geleerde man die verreweg de meeste nieuwtestamentische brieven schreef, benadrukt dat volgelingen van Jezus moeten leven uit vergeving en genade. Je kunt met goede daden niet je heil verdienen, goede daden komen logisch voort uit een mentaliteitsverandering. Jakobus spreekt dat niet tegen, maar wijst erop dat het volstrekt ondenkbaar is dat je in God gelooft en je niet bekommert om mensen die jouw hulp nodig hebben. Lees maar wat hij benoemt als reine en zuivere godsdienst:

Voor God, de Vader, is alleen dit reine, zuivere godsdienst: weduwen en wezen bijstaan in hun nood, en je in acht nemen voor de wereld en onberispelijk blijven. Jakobus 1:26

Met andere woorden: pure godsdienst betekent zorg voor mensen die afhankelijk en kwetsbaar zijn én het betekent dat je een moreel hoogstaand, integer leven leidt. Dat zijn woorden die het overdenken waard zijn.

3 gedachten over “Want de armen zijn altijd bij jullie…

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s