Bedankt voor je bezoek. Vertel het. Vertel alles.

Spandoek bij de voordeur
Spandoek bij de voordeur

Samen met Monique Samuel loop ik door de natte sneeuwblubber bij de St Josephkerk aan de Erik de Roodestraat in Amsterdam-West (Bos en Lommer). We hebben vooraf een afspraak gemaakt, want het is niet de bedoeling dat mensen onaangekondigd de deur in- en uitlopen. ‘We hebben een streng deurbeleid ingevoerd,’ heeft Brigitte Makkinje per sms laten weten. Dat snap ik. De eerste dagen moet het hier een chaos zijn geweest, met al die mensen die wekenlang in een tentenkamp hadden gebivakkeerd en op bevel van de overheid hun spullen bijeen moesten pakken. Waar konden zij naartoe? Stilletjes vertrekken naar een schemergebied, de illegaliteit. Uit het oog verdwijnen in een periode waarin het steeds kouder en zwaarder wordt op straat. Zonder geld, zonder papieren, zonder voorzieningen. 

DSC_3388
Vrijwilligers bij de ingang proberen de opvang zo goed mogelijk te organiseren

VRIENDELIJK
De ingang van de kerk is een betonnen constructie die een troosteloze indruk maakt. Bij de deur, waar twee mannen even een sigaretje roken, vallen druppels smeltwater van de betonrand. Er hebben zich op de traptreden grote plassen water gevormd. We worden vriendelijk ontvangen en binnengelaten. Groepjes mensen zitten bij elkaar, verspreid door het immense gebouw dat niets heeft overgehouden van de kerkelijke allure. Tijdenlang heeft de ruimte dienst gedaan als klimhal, maar je zou er in normale omstandigheden nu geen tijd willen doorbrengen. Het is een kille, koude, grote hal. Maar toch. Iedereen wil wel even met je praten en vrijwilligers zijn aan het werk bij geïmproviseerde slaapplaatsen en keukens. Een vrijwilliger zit onverstoorbaar aan een tafel bij de ingang. Hij heeft er een soort kantoortje van gemaakt. Een paar vrouwen komen naar ons toe, ze informeren naar het doel van onze komst en staan ons vriendelijk te woord. ‘Ik heb maar vijf uur geslapen,’ zegt een van hen verontschuldigend, als ze zich per ongeluk voorstelt aan ons én aan een van haar mede-vrijwilligers. We moeten er samen om lachen. ‘Praat maar even met hem,’ zegt ze, terwijl ze in de richting van een donkere man wijst die midden in de ruimte aan een tafeltje zit met een stapeltje boeken.

DSC_3403
Een beetje kerstsfeer in een immense, koude, betonnen hal

VIJFTIG CENT
Zijn naam is Muhammed, hij is 28 en komt uit Somalië. We praten een tijdje met elkaar. Zijn Nederlands is niet slecht, maar ik moet toch moeite doen om hem te verstaan te midden van al het geroezemoes. Hij vertelt dat hij met een grote groep in het tentenkamp zat maar dat hij van de politie weg moest. ‘Bijna tachtig mensen zijn hier,’ schat hij. ‘Uit verschillende landen, vaak uit Afrika. We zijn uitgeprocedeerd en we hebben een moeilijk leven. Ik heb zes jaar op straat geleefd, ik was zestien toen ik hier kwam. Alleen. Ik val net buiten dat generaal pardon, het scheelt een paar maanden. Ik heb geen werk, geen inkomen. Hoe kun je dan leven? Ik wil wel terug, maar mijn land is geen vrij land. Er zijn daar geen mogelijkheden voor mij. Na 12 jaar in Europa – hoe kun je daar nog iets beginnen? Ik was in Groningen en leefde daar op straat. Ik moest plassen maar had zelfs geen 50 cent voor het toilet. Je hebt helemaal niets. Je moet een rondje maken in het park en je hebt geen eten. De politie zegt: ‘jullie moeten gewoon weg’. Maar wij willen de regering laten zien: wij hebben helemaal niets, wij hebben geen toekomst, wij kunnen nergens naartoe.

DSC_3380
Mensen, spullen, goederen… Echt netjes is het niet, maar alles beter dan kamperen in de sneeuw…

IK HEB GEHUILD, MAN
Deze groep heeft ervoor gekozen bij elkaar te blijven, om niet uiteen te gaan en ‘onzichtbaar’ te worden. Ik vraag Muhammed wat zij vooral duidelijk willen maken. Hij raapt z’n moed bij elkaar en zoekt naar woorden. ‘We zijn mensen, man. Mensen. We komen uit verschillende landen, verschillende culturen – maar we zijn mensen en we zitten allemaal in dezelfde situatie. We willen een normaal leven, naar school gaan, gezond zijn. Alsjeblieft, we leven op straat, we hebben geen toekomst, we hebben niks.’ Muhammed kijkt om zich heen. In verschillende delen van de grote hal en in kleinere ruimten daar rondom zijn vrijwilligers aan het werk. ‘Dit zijn onze mensen. Verschillende mensen,’ zucht hij. ‘En deze mensen hebben gezien: jullie leven in een tentenkamp. Ze zijn gekomen om ons te helpen. Ik heb gehuild, man…’

DSC_3368
Deze mensen zijn hier. We mogen niet doen alsof dat niet zo is…

DE WERELD IS KLEIN
‘En wat nu? Denk je verder vooruit?’ vraag ik aarzelend. Hij valt stil. ‘Het is moeilijk. Moeilijk. We moeten vanaf nul beginnen. Het is beter dan op straat, echt waar. Ik heb drie keer een zelfmoordpoging gedaan. Ik heb helemaal niks. Waar moet ik van leven? Maar ik dacht: hoe kan ik mezelf vermoorden? Andere mensen hebben een verslaving, maar ik heb een goed verstand. Hoe kan ik mezelf vermoorden? Zo heb ik gepraat in mezelf.’
Ik kijk in stilte naar de tengere man die tegenover me zit. Hij wil wel met me praten, maar ik zie dat het moeite kost. ‘De wereld is klein, de wereld is klein,’ vervolgt hij hoofdschuddend. Hij vertelt over de periode op straat, in het tentenkamp. ‘Ik had hoofdpijn, maagpijn. Ik wilde wel weg. Toen ik hier kwam, zei ik: Dank God, ik ben vrij. Dank God, dank God. Ik ben uit het politiebureau gekomen. Ik ben nog nooit in m’n leven in de gevangenis geweest. Ik heb niets gedaan.’

VERTEL HET, VERTEL ALLES
Aan het eind van mijn korte gesprekje praat Monique nog wat door met Muhammed. In het Arabisch. Nu begrijp ik er echt helemaal niets meer van, maar het is mooi om te zien hoe de man lacht en opleeft als hij in z’n moedertaal kan praten. Ik pak mijn camera en geef hem een hand. Z’n handen zijn koud en ik wrijf er extra over. Hij moet er om lachen en zegt: ‘Ik wil deze mensen zeggen: bedankt voor je bezoek. Vertel het. Vertel alles.’

DEH HAAG
Monique heeft op een stoel naast me gezeten en kon Muhammed beter verstaan dan ik. We praten er samen over door als ik haar in de auto naar de radiostudio in Hilversum breng. Ze vertelt me over de uitgeprocedeerde asielzoekers die buiten het Centraal Station Den Haag – ook vandaag – nog steeds in een geïmproviseerd tentenkamp bivakkeren. ‘Je komt er dagelijks langs en je weet niet wat je moet doen,’ vertelt Monique. ‘Iedereen kijkt weg, gaat naar kantoor of naar huis, loopt en rijdt maar door. Misschien kan ik er iets over zeggen als ik op de radio ben, of op tv. Ik breng het zeker ter sprake…’

Deze impressie is geschreven als steun aan de ‘uitgeprocedeerde’ asielzoekers die voorlopig een veilig heenkomen hebben gevonden in de lege Sint Josephkerk. Ik ben er slechts zijdelings bij betrokken en spreek hier mijn grote waardering uit voor de vrijwilligers die zich al wekenlang intensief met deze situatie bezighouden en die de moed niet opgeven. Morgen zal ik op radio 5 (waar ik rond het middaguur mag praten over de sociale media-actie Verknal het niet) ook aandacht vragen voor de mensen die in Amsterdam en Den Haag naar de marge van onze samenleving geduwd zijn. Doe jij ook wat je kunt om hen te helpen?

4 gedachten over “Bedankt voor je bezoek. Vertel het. Vertel alles.

  1. Dank Paul. was vanmiddag even in de vluchtkerk. Voelde beetje als pottekijken dus niet lang gebleven. Maar naar verhaal als dit was ik op zoek om te kunnen verder vertellen. Ga ik doen…

  2. Elke vluchteling verdient een thuis dat raakte me…..
    Mijn vader was 16/17 jaar toen hij naar Nederland vluchtte. In hoop op een beter bestaan. Hij kwam in een kamp terecht, nu hadden we dat asielzoekerscentrum genoemd. Met dit verschil, het waren barakken waar Joden uitgehongerd waren. Vermoord waren… Lees verder op http://www.ledelay.com

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s