Epifanie was ‘gewoon’ epilepsie…?

Ik heb alle gedeelten van het nationaal religiedebat gehoord en ik denk dat je er eeuwig over zou kunnen doorpraten. Maar misschien is heel lang redeneren toch niet de manier om overtuigd te worden? Je kunt bijvoorbeeld oneindig discussiëren over liefde, maar je zult je eraan moeten overgeven om er werkelijk iets van te kunnen ervaren.

De atheïstische filosofen Herman Filipse en Maarten Boudry hebben – denk ik – een goed punt wanneer zij zeggen dat individuele gelovigen op strikt logische gronden niet de oneindige almacht en goedheid van God in z’n totaliteit kunnen ervaren. Ik meen zelfs dat de Bijbel dit idee ondersteunt.

Daarom buig ik mijn knieën voor de Vader, van wie elke gemeenschap in de hemel en op aarde haar naam ontvangt. Ik vraag God dat hij u door de Geest uit de rijkdom van zijn glorie de kracht geeft om innerlijk sterk te zijn. Dan kan uw hart door het geloof de blijvende woning zijn van Christus. Ook bid ik dat u geworteld en verankerd mag zijn in de liefde, en dat u met allen die hem toebehoren in staat zult zijn te bevatten hoe breed en hoe lang, hoe hoog en hoe diep de liefde van Christus is, en te begrijpen dat die liefde elke kennis te boven gaat. Moge u geheel vervuld worden van de volheid van God! (Ef. 3:14-19 GNB)

Het is logisch dat een schepsel niet het totaal van de Maker kan bevatten. Maar hij kan volgens mij wel een besef hebben van de ‘oneindige’ grootheid, zoals je aan de oever van de oceaan een ervaring kunt hebben van de ‘onmetelijke’ grootheid zonder deze zelf te kunnen omvatten, of zoals je onder een oneindige sterrenhemel kunt staan in de wetenschap dat je maar een nietig mensje bent in een onmetelijk heelal. Ik denk dat dit een vrij algemene menselijke ervaring is en het lijkt me dat het geen idee is dat echt verdedigd hoeft te worden. Wij zien slechts ten dele, ooit begrijpen wij volkomen – Paulus wist dat en deelde dit geestelijke inzicht al in zijn indrukwekkende lofzang op de liefde:

Nu kijken we nog in een spiegel, we zien niet rechtstreeks, maar dan staan we oog in oog. Nu is mijn kennis nog beperkt, maar dan zal ik volledig kennen. Zoals ikzelf door God gekend word. (1 Kor. 13:12 GNB)

Op basis van het eerste bijbelcitaat hierboven zouden we pas ‘met allen die hem toebehoren’ de liefde van Christus kunnen begrijpen. Die onvoorstelbaar grote liefde wordt ook nog eens in 4 (!) dimensies – lengte, breedte, hoogte en diepte – uitgemeten. Door gelovige overgave (het buigen van de knieën, een relationele hartskeuze, niet per definitie een volledig beredeneerde rationele afweging) kan een klein mens volstromen met Gods volkomenheid. Ja, dit klinkt absurd voor mensen die graag alles wegen, meten en berekenen – maar zo is het nu eenmaal met liefde: het is van een andere orde dan materie. In het leven van Blaise Pascal is deze overgave mooi zichtbaar geworden. Juist zijn besef van het oneindige bracht hem op de knieën.

Ach ja, natuurlijk. Paulus had ‘gewoon’ een vallende ziekte

Ik heb hier ook nog wat gedachten te delen over de eenvoudige ‘verklaring’ die Herman Filipse geeft voor de geestelijke ervaring (epifanie / Godsopenbaring) die Paulus overkwam toen hij onderweg was naar Damascus om daar volgelingen van Jezus te arresteren. Kennelijk is er iets gebeurd waardoor de fanatieke vervolger van christenen als bij toverslag een enthousiaste volgeling van Jezus werd. Laten we voor het gemak even aannemen dat de uitleg die de heer Herman Filipse geeft juist is: Saulus (zo heette Paulus eerst) was gewoon het slachtoffer van een vallende ziekte in combinatie met een zinsbegoocheling. Paulus had niets te winnen met zijn bekering, hij kwam nu zelf in het kamp van mensen die op basis van hun geloof in Jezus Messias met de dood bedreigd werden. De epileptische aanval moet toch wel heel bijzonder zijn geweest om zo’n radicale verandering te kunnen verklaren. Maar laat het waar zijn. Hoe verklaren we dan de opmerkelijke verandering in het gedrag van Jezus’ leerlingen – die eerst angstig wegkropen in hun schuilplaatsen en ontkenden dat ze bij Jezus hoorden (Petrus) – en plotseling weer in Jeruzalem staan te preken over hun Heer die uit de dood is opgestaan? Als alles een leugen of zinsbegoocheling was, waarom hebben ze er dan niet massaal de brui aan gegeven? Welk voordeel hebben deze leerlingen gehad van dit ingebeelde geloof en waarom hebben ze hun ‘waandenkbeelden’ niet gewoon teleurgesteld bij het vuil gezet? Waren zij misschien het slachtoffer van collectieve massa-epilepsie?

6 gedachten over “Epifanie was ‘gewoon’ epilepsie…?

  1. Helaas heb ik niets van het debat meegekregen. Mijn collega’s trouwens ook niet. Het is een relatief klein clubje dat de pretentie heeft een nationaal debat te voeren. Tjonge. En nu er ook geen bindende uitkomst is, kunnen we ook niets met het vermeende resultaat. Nou ja, het is al laat. Ik ga maar gauw naar bed.

    1. Ach ja, nationaal. Je moet het een beetje verkopen. Je kunt het ook internationaal noemen, want er was een Belg en een Amerikaanse bij. Morgen kun je ook nog rustig terugkijken / -luisteren en desgewenst inhoudelijk reageren op de punten die ik hierboven aan de orde stel. Misschien wel samen met je collega’s?😉

  2. Paul, maakt een gezonde reflectie. Jawel, waarschijnlijk hebben vele wonderlijke evenementen ook een wetenschappelijke verklaring (als je maar diep genoeg blijft graven), maar er is ook de diepte van het teken van het gebeurlijke en belangrijker, het ombuigend effect op mensen, wat je dan weer niet wetenschappelijk kunt verklaren. Als deze fenomenen dan de loop van de geschiedenis weten te veranderen, dan is een beetje respect en een beetje geloof toch wel gepast.

    1. Precies, Bob – mooie uitdrukking ‘Glimpses of God’. Ik denk dat deze overweldigende, niet te bevatten ‘Godservaring’ ons als gelovigen ook op de knieën brengt. Dat zie je heel duidelijk terug bij Blaise Pascal die van zo’n ervaring ook een tekst op perkament heeft nagelaten die hij in de zoom van zijn kleed had genaaid en die pas na zijn overlijden werd ontdekt (het Mémorial):

      Vuur: God van Abraham, God van Izaäk, God van Jakob, niet der filosofen en geleerden. Zekerheid, Zekerheid, Gevoel, Vreugde, Vrede God van Jezus Christus.

      Uiteindelijk gaat het om openbaringsgeloof en niet om de uitkomst van menselijke redeneringen. In zekere zin moet je intellectueel capituleren en je nietige, gevallen staat onder ogen komen in het licht van de Almachtige. Vervolgens word je voor een keuze gesteld: vereer ik mijn eigen onafhankelijkheid of aanbid ik de Eeuwige en vertrouw ik mij aan Hem toe?

  3. Goed artikel zeg! Simpel maar zo waar. En een goed argumentatie voor mensen die een soortgelijke ervaring hebben meegemaakt in de moderne tijd.

Zeg iets terug op Vrijspraak

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s