FOAM Amsterdam – beelden om bij stil te staan (deel 1)

FOAMAfgelopen donderdag ben ik met zoon Robin naar Foam Amsterdam gegaan. ’s Middags hebben we het Rijksmuseum bezocht en ook dat was (uiteraard!) een inspirerende ervaring. Grappig hoe deze verschillende werelden van fotografie en schilderkunst in mijn hoofd op elkaar botsen en hoe ik weer dagenlang kan blijven doordenken over wat ik allemaal gezien, gehoord en gelezen heb. Ik ben nu eenmaal gezegend met een associatief brein en dit soort ervaringen blijven daar heel lang in rondtollen. Schrijven is een goede manier om daar wat orde in te scheppen… In deze (en een volgende) blogpost wil ik wat indrukken met jullie delen die ik in het fotografiemuseum heb opgedaan. Er zijn in Foam verrassende foto’s te zien van een artistieke nieuwe generatie modefotografen maar er is ook een indrukwekkende, multimediale expositie over een radiostation in Rwanda waar nu een boodschap van liefde en verzoening wordt uitgezonden op dezelfde frequente waar eerst boodschappen van haat de ether vervuilden. Verder keek ik naar de rauwe zwart-wit-fotografie van Larry Clark over ‘Tulsa Teenage Lust’ en stapte ik in de donkere kamer van Jan Rosseel die me – ongetwijfeld geheel opzettelijk – in verwarring heeft laten rondtasten, nadenkend over het verband tussen deze ervaring en de bijna verjaarde misdaden van de Bende van Nijvel… En ja, ik zie verbanden – maar mijn ogen en hersenen hebben tijd nodig om alles te verwerken. Hier alvast een begin met wat indrukken over twee van de vier exposities (morgen meer…)

don't stop nowDON’T STOP NOW

Bij modefotografie denk je aan hyper-gestileerde beelden van te mooie mensen in te extravagante kleding. Tenminste, dat zijn mijn vooroordelen. Maar die gaan niet op als je naar het tentoongestelde werk kijkt dat onder de titel Don’t Stop Now – Fashion Photography Next – is bijeengebracht. Mode en kunst hebben natuurlijk alles met elkaar te maken, maar toch denk ik eerder aan het woordenpaar mode en commercie. De dure modemerken moeten toch vooral veel geld in het laatje brengen, zou je denken.

De beelden komen in onze tijd op tal van manieren tot ons. De expositie begint met digitale beelden – vol beweging en geluid. De fotografie en film zijn volledig digitaal geworden, maar de tentoonstelling is overwegend print – een afdruk van een indruk. Daarbij valt op dat de avant-garde van de modefotografie het ruwe materiaal en het oude handwerk niet wil prijsgeven. In het boekje van deze tentoonstelling wordt die indruk bevestigd:

‘Visitors to this exhibition may expect contemporary fashion photography to be dominated by digital practice. Yet many new generation photographers are returning to analogue processes and technology, both as a creative choice and a refusal to comply with commercial or client pressures to shoot digitally.’ 

Op het gebied van design viel me eerder al op dat artistieke geesten zich gelukkig niet door commerciële doelstellingen laten knechten. Dat is goed nieuws, want menselijke idealen moeten hoog gehouden worden en het speelse en ironische moet dapper standhouden in een wereld vol schone schijn en geldzucht.

Love RadioLOVE RADIO

In deze tijd kijken we met verbijstering naar wat mensen elkaar aan kunnen doen in Oekraïne, Syrië, Irak, Nigeria, Israël en Gaza (om maar wat brandhaarden te noemen). Type de landsnaam ‘Rwanda’ in je Google search en de tekst wordt automatisch gesuggereerd: Rwanda Genocide. De woorden volgen logisch op elkaar – je kunt bijna niet ‘Rwanda’ horen zonder automatisch aan het bloedbad te denken dat door Hutu’s werd aangericht onder gematigde stamgenoten en hun ‘vijanden’ de Tutsi’s. In 1994 werden er naar schatting 500.000 tot 1.000.000 mensen vermoord. Achter die kille getallen gaat een onbeschrijfelijk menselijk drama schuil. Hoe komt het dat mensen elkaar zozeer kunnen gaan haten dat zij elkaar van de ene op de andere dag massaal van het leven kunnen beroven? Het is een angstwekkende gedachte dat dit kennelijk mogelijk is – de geschiedenis heeft dat maar al te vaak laten zien.

Radio was – en is – het belangrijkste medium in dit Afrikaanse land. Op de frequentie waarop in 1994 Hutu’s werden opgehitst hun medemensen (gematigde Hutu’s en Tutsi’s) uit te roeien, wordt nu gelukkig een geheel andere boodschap verkondigd. En dat gebeurt op een voor ons ouderwetse, maar in Rwanda zeer effectieve manier: met een feuilleton, een hoorspel, een radio-soap – zeg maar. In die serie staan twee denkbeeldige dorpen tegenover elkaar en voor de luisteraar wordt het duidelijk hoe het vijandsdenken zich kan ontwikkelen en hoe dit alles van kwaad tot erger kan gaan.

De expositie Love Radio is het werk van Eefje Blankevoort (tekst) en Anoek Steketee (fotografie). Alleen al voor deze expositie is het dubbel en dwars de moeite waard om naar FOAM te gaan! Zeer aanbevolen – juist omdat we moeten nadenken over ons eigen vermogen om weerstand te bieden tegen mensen die haat willen zaaien in ons hart en hoofd.

Musekeweya, ‘New Dawn’, broadcast on Rwanda’s Radio 1, manages to keep hundreds of thousands of Rwandans glued to their radio each week. The story line in this soap opera takes place in Muhumuro and Bumanzi, two villages that hate each other’s guts. But in spite of this animosity, some strong ties of friendship develop between the two villages. The love between the characters Shema and Batamuria is something of a Rwandan Romeo and Juliet.

Morgen wil ik hier nog wat schrijven over Tulsa Teenage Lust van Larry Clark en Belgian Autumn van Jan Rosseel… Ook gezien in FOAM.

 

Een gedachte over “FOAM Amsterdam – beelden om bij stil te staan (deel 1)

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s