Een discussie tussen hartelozen en hersenlozen – Gedachten bij het migratiedebat

Dit zijn de namen_Tommy WieringaDe wereld draait nog altijd door. Dat is een geruststellende gedachte. He’s got the whole world in his hands. Ook een fijn idee. Maar de wereld draait dol en het lijkt of het God uit de hand loopt. Tijd voor totale paniek, redeloze angst en felle polemiek! Of toch maar liever niet?

Eerst maar even dit voor mezelf vaststellen: de wereld blijft inderdaad met hoge snelheid rondjes draaien en we vliegen nog altijd als een kogel door het donkere heelal. Met 30 km per seconde om de zon – stel het je even voor. We zitten op een supersnel ruimteschip. En dan tolt die bol ook nog eens om z’n as – het is een wonder dat we niet voortdurend doodsbang en strontmisselijk zijn.

Kennelijk zijn wij gemaakt voor deze omstandigheden en klaarblijkelijk is de planeet ingericht op onze overleving. Dat bedenk ik niet, dat constateren wetenschappers als ze waarnemen dat de condities hier op aarde perfect afgestemd blijken te zijn op menselijk leven – noem het toeval of design – meer dan opmerkelijk is het in elk geval.

We hebben een prachtige planeet, maar we moeten haar delen. Met andere mensen, maar ook met andere levensvormen. Ik zag gisteren op de Vlaamse tv een BBC documentaire over haaien. Man, wat ben ik blij dat ik niet in de diepzee hoef te overleven waar eten en gegeten worden doodnormaal is. Boven water is dat feitelijk niet anders, maar ik leef toevallig op een stukje aarde waar de bodem laag, maar de levensstandaard en veiligheid hoog is. Dat is niet te danken aan mijn verstandige keuzes, ik heb gewoon gruwelijk mazzel gehad dat ik hier geboren ben.

Niet iedereen heeft zoveel geluk. Kijk mij nou: middelbare blanke man, hoogopgeleid, in ‘bezit’ van huis en baan en gezegend met vrouw, kinderen en tal van lieve mensen om me heen. Als je zoveel geluk hebt ga je dat al gauw vanzelfsprekend vinden en als je niet oppast denk je stiekem dat je dit alles verdiend hebt. Ik ben hartstikke dankbaar en zeer bevoorrecht, ik weet het maar al te goed.

Een voordeel van mijn bevoorrechte positie is dat ik ook wat van de wereld kan zien. Via tv en digitale media, maar ook met mijn eigen ogen. Ik heb plaatsen bezocht waar de levensstandaard vergelijkbaar is met ons land, maar ik ben ook in Ethiopië geweest en heb gezien wat echte armoede is. Een kind dat geboren wordt in een krottenwijk van Addis Abeba is geen minderwaardig mens, geen kansloze gelukzoeker. Elk mens heeft recht op hoop en dromen en een deel van het geluk dat alle mensen is toebedeeld. Denk er eens rustig over na: we hebben de aarde opgedeeld in continenten en landen, maar dat is een geografische en topografische verdeling. Als je kijkt naar de geologische, klimatologische en ecologische wereldkaarten, dan ziet deze planeet er plots anders uit.

De woestijn rukt op, het poolijs smelt. Het zal deels te verklaren zijn door lange termijn klimaatschommelingen (de ijstijden waren immers ook niet man-made), maar vrijwel alle deskundigen zijn het erover eens dat dramatische veranderingen in ons leefmilieu in belangrijke mate het gevolg zijn van menselijk gedrag. We zijn daar individueel niet ‘totaal aansprakelijk voor’, maar je mag toch wel spreken van een collectieve schuld van deze generatie en de generaties direct voor ons. Niet dat de mensen zich volledig gerealiseerd hebben waar hun handelen toe zou leiden, maar elke vorm van luchtvervuiling, bodemverontreiniging, uitputting van natuurlijke bronnen en ongebreidelde visvangst, bio-industrie en massaproductie hebben onze collectieve schuld doen oplopen en we krijgen vroeg of laat de onbetaalbare rekening.

Dat is het plaatje dat we eerst moeten schetsen als we een migratiedebat voeren. Het zijn de leefomstandigheden die mensen en volkeren in beweging brengen, dat was in vroeger eeuwen al zo, dat is vandaag de dag nog steeds het geval. Beschouwde men Engelse pelgrims, Spaanse conquistadores en Hollandse zeehelden nog als dappere avonturiers die nieuwe werelden ‘ontdekten’ – goedbeschouwd waren het gelukzoekers en niet zelden gewelddadige uitbuiters en onderdrukkers. Hebben wij daar vandaag nog schuld aan? Nou, we profiteren nog steeds van de welstand die eeuwenlange overheersing (koloniaal maar ook economisch) ons gebracht heeft, dus laten we dan ook niet weglopen voor de schaduwzijde van dit verhaal.

Ik heb de val van de muur meegemaakt, niet dat ik in 1989 in Berlijn was maar ik zag alles live op televisie. Ik zat destijds ziek thuis, net als nu overigens. Wat mooi dat die hatelijke scheidsmuur bezweken was, wat een overwinning van humaniteit en beschaving! Zou de wereld nu echt veranderen en zou vrijheid steeds meer terrein gaan winnen? Was het maar zo – de realiteit is helaas anders. Nieuwe muren worden gebouwd, nieuwe hekken met prikkeldraad neergezet.

Mensen die vroeger hun leven waagden (en niet zelden verloren) omdat zij ‘illegaal’ een gaatje in het ijzeren gordijn ontdekten, werden als helden gezien en zij werden met open armen ontvangen. Het was natuurlijk niet toevallig dat West-Duitsland aan Oost-Duitsland grensde (de landsnamen wijzen daar al enigszins op), maar het was wel een groot geluk want geen andere economie als de West-Duitse had deze influx van Ossies kunnen verwerken. Het collectieve Duitsland is verenigd, het proces is voortreffelijk verlopen en de bakerman van Europese beschaving én wereldwijde ellende toont zich vandaag opnieuw van een zeer humane kant. Angela Merkel is Duitslands sympathieke antwoord op Margaret Thatcher: sterk en standvastig maar dan met een zorgzame kant. Een ijzeren dame met een zacht hart, zeg maar. Ich bin Fan.

Gisteren was de Nederlandse auteur Tommy Wieringa te gast bij DWDD. Hij schreef in 2012 de roman ‘Dit zijn de namen‘ – een boek dat nu in Italië in de belangstelling staat vanwege de actualiteit van vluchtelingen- en migrantenkwesties. Ik neem me voor dit boek te gaan lezen, want schrijvers schetsen vaak de geschiedenis voordat deze uitgespeeld wordt. Soms een doemscenario dat ons bespaard blijft, helaas vaak een pijnlijk rake profetie. Wieringa wijst ons erop dat het migratiedebat is gepolariseerd en wordt ‘gekaapt door hartelozen en hersenlozen’ – als we niet oppassen. Dat zijn woorden die om bijval vragen.

Photo credits – Banksy on Facebook

nothemonlyus

Een gedachte over “Een discussie tussen hartelozen en hersenlozen – Gedachten bij het migratiedebat

Zeg iets terug op Vrijspraak

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s